Hành trình tự học của họa sĩ trẻ yêu văn hóa dân tộc
Trương An Dân, 26 tuổi, là cựu sinh viên chuyên ngành kinh doanh quốc tế của Trường Đại học Tôn Đức Thắng; hiện đang sinh sống và làm việc tại Mỹ với công việc chính là làm nail để mưu sinh. Nhưng trong tâm trí của chàng trai trẻ ấy, Việt Nam với nền văn hóa đa sắc màu luôn là nguồn cảm hứng mãnh liệt.
“Tôi yêu kiến trúc, lịch sử, địa lý, đặc biệt là văn hóa dân tộc. Tôi luôn tự hỏi: Nếu vẽ bản đồ Việt Nam với các mảnh ghép là 54 dân tộc thì sẽ ra sao?" và câu hỏi ấy đã trở thành động lực để Trương An Dân thực hiện bộ tranh “54 Việt Tộc” vào năm 2024. Anh bắt đầu từ dân tộc Hoa vào ngày 12/3 và hoàn thành bức cuối cùng - dân tộc Xtiêng vào ngày 8/5, đúng tròn hai tháng lao động miệt mài.
Chọn phong cách tranh Hàng Trống - một dòng tranh dân gian Việt Nam nổi bật bởi nét mềm mại, dịu dàng, An Dân khắc họa hình ảnh người phụ nữ trong trang phục dân tộc một cách cách điệu nhưng vẫn đầy tính nhận diện. Các nhân vật trong tranh có khuôn mặt tròn, phúc hậu, đôi mắt mơ màng và sắc thái gợi nhớ tới văn hóa mẫu hệ - một trong những yếu tố đặc trưng được khai thác nhiều trong tranh Hàng Trống.
“Phong cách này giúp mình thể hiện được nét đẹp dịu dàng, đằm thắm của phụ nữ Việt. Mình không vẽ chân dung hiện thực mà chọn cách điệu, như tạo một bức chân dung đại diện (profile picture) cho mỗi dân tộc”, An Dân chia sẻ.
Câu chuyện hội họa kết nối thế giới và bản sắc Việt
Điều đặc biệt là toàn bộ dự án được Trương An Dân thực hiện trong điều kiện… tay ngang. Anh chưa từng theo học trường lớp mỹ thuật chính quy nào, tất cả kỹ năng hội họa đều do anh tự học buổi tối, sau giờ làm việc tại tiệm nail. Những buổi đọc tài liệu, tìm kiếm ảnh tư liệu, nghiên cứu chi tiết trang phục - từ hoa văn thổ cẩm đến kiểu đội mũ... đôi khi chiếm trọn cả ngày.
“Mỗi bức vẽ không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là quá trình học hỏi về thời trang, phong tục và bản sắc của từng dân tộc”, An Dân kể.
Khi đăng tải trên mạng xã hội, “54 Việt Tộc” nhanh chóng lan tỏa và nhận về hàng ngàn lượt chia sẻ. Nhiều bạn trẻ lần đầu biết đến tên gọi hoặc đặc điểm trang phục của các dân tộc thiểu số, bày tỏ sự ngưỡng mộ trước tình yêu văn hóa dân tộc mà một người trẻ mang trong mình. Từ sự lan tỏa những nét đẹp về văn hóa đó, Dự án 54 Việt Tộc đã được góp mặt trong sự kiện "Ngày Việt Nam ở nước ngoài", do Bộ Ngoại giao tổ chức tại Brazil.
Đặc biệt, bộ tranh đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lựa chọn là hình ảnh chủ đạo cho Vietnam Pavilion - Nhà triển lãm Việt Nam tại Triển lãm Thế giới EXPO Osaka 2025. Sự kiện này, diễn ra tại Nhật Bản, được xem là một trong những triển lãm lớn nhất thế giới về công nghệ, sáng tạo và văn hóa, với sự tham gia của hơn 150 quốc gia.
Không gian Nhà triển lãm Việt Nam được thiết kế đậm bản sắc, với chủ đề “Cùng nhau nuôi dưỡng tương lai”, mang đến trải nghiệm văn hóa đặc trưng và truyền thống dân tộc trong hình hài hiện đại. Tại đây, các tác phẩm tranh “54 Việt Tộc” hiện diện như điểm nhấn thị giác, gây ấn tượng mạnh với khách quốc tế.
Bà Toshiko Nakano, Ủy viên Hội đồng tỉnh Osaka (Nhật Bản), sau khi tham quan Vietnam Pavilion, cho biết: “Đến với nhà triển lãm Việt Nam, ấn tượng của tôi là tình hữu nghị bền chặt giữa hai quốc gia. Những bức tranh về các dân tộc, về nghệ thuật truyền thống, tạo cảm giác gần gũi, rất giống với tinh thần văn hóa của Nhật Bản”.
Còn anh Brad, một du khách đến từ Mỹ chia sẻ: “Tôi thực sự ấn tượng với tranh vẽ 54 dân tộc Việt Nam. Mỗi bức đều có màu sắc và đặc trưng riêng biệt. Đó là một nền văn hóa Việt Nam rất tươi đẹp, sinh động và đa dạng”.
Không chạy theo xu hướng, Trương An Dân tìm về những gì rất truyền thống: Bộ trang phục, chiếc khăn đội đầu, vòng cổ, đôi khuyên tai, thổ cẩm… Tất cả được anh thể hiện lại bằng một thứ ngôn ngữ hội họa gần gũi, mộc mạc và đậm hồn dân tộc.
“Việt trong Việt Nam, tộc trong dân tộc. Đó là điều mình muốn truyền tải. Việt Nam rất đẹp, mỗi dân tộc đều có nét riêng từ kiểu áo đến màu sắc và điều này xứng đáng được lan tỏa khắp thế giới", An Dân nói.
Với dự án tiếp nối mang tên “Sắc Việt”, Trương An Dân hy vọng tiếp tục quảng bá vẻ đẹp Việt Nam thông qua nghệ thuật minh họa hiện đại, góp phần đưa hình ảnh quốc gia đến gần hơn với bạn bè quốc tế.
Ở nơi đất khách, trong những tối muộn sau giờ làm, An Dân vẫn cặm cụi với cây bút vẽ và bảng màu. “Mình xác định nghề nail là công việc, còn hội họa là sự nghiệp”, An Dân nói. Trong hành trình ấy, không chỉ là người họa sĩ, Trương An Dân còn là người kể chuyện, kể về Việt Nam bằng những đường nét đầy yêu thương.
