Chán hẹn hò qua app, người trẻ Nhật Bản quay về với ông mai, bà mối

Tại Nhật Bản, một thế hệ người trẻ mệt mỏi với những cuộc trò chuyện bất tận, tình trạng “ghosting” (đột ngột biến mất) và những mối quan hệ mơ hồ trên các ứng dụng hẹn hò (dating app), đang tìm đến các công ty mai mối chuyên nghiệp, nơi họ trả tiền để được tư vấn và kết nối với những người cũng nghiêm túc muốn kết hôn.

Theo truyền thông Mỹ, trong nhiều thế kỷ, cho đến thời kỳ hậu Thế chiến II, hôn nhân ở Nhật Bản thường được kết nối thông qua “omiai” - hình thức mai mối trong đó người thân, bạn bè gia đình hoặc cấp trên giới thiệu những người độc thân với nhau.

Phong tục này dần mất đi vị thế khi người trẻ chuyển sang tự tìm hiểu, hẹn hò rồi đến sự bùng nổ của các ứng dụng hẹn hò. Giờ đây, một phiên bản hiện đại của omiai đang trở lại, nhưng lần này các ông mai, bà mối truyền thống được thay thế bằng những chuyên viên tư vấn được trả lương.

Tại Tokyo, quảng cáo của các công ty mai mối xuất hiện dày đặc trên tàu điện ngầm, với những thông điệp như “hãy để các chuyên gia lo những cuộc gặp gỡ định mệnh” hay “một lần omiai tốt hơn 100 lần vuốt màn hình”.

Các chuyên gia cho rằng xu hướng này một phần xuất phát từ những thất vọng ngày càng phổ biến trong hẹn hò hiện đại. Khi các mối quan hệ xã hội thu hẹp, nhiều người trẻ Nhật Bản mệt mỏi với việc bị “bơ”, gặp người giả danh trên mạng hoặc những đối tượng không thực sự nghiêm túc trên ứng dụng hẹn hò. Họ muốn có sự hướng dẫn trực tiếp của con người để quá trình tìm bạn đời hiệu quả và chắc chắn hơn.

Tìm bạn đời như một dịch vụ

Taizen Yasuda, 28 tuổi, là một trong số những người tìm đến dịch vụ này. Anh cho biết đã mất kiên nhẫn với cách tìm kiếm tình yêu dựa trên thuật toán.

“Quá trình ghép đôi, nhắn tin rồi cuối cùng mới gặp mặt trên các ứng dụng thật mệt mỏi”, Yasuda nói. Anh cho rằng dịch vụ mai mối sẽ là “cách nhanh nhất để tìm một người có cùng mục tiêu - kết hôn”.

Một trong những doanh nghiệp nổi bật nhất trong xu hướng này là IBJ, tập đoàn mai mối có trụ sở tại Tokyo và mạng lưới trên toàn Nhật Bản. Công ty quảng bá khả năng đưa khách hàng từ cuộc gặp đầu tiên đến lời cầu hôn trong vòng 3 tháng và cho biết mình có liên quan đến khoảng 1 trong 25 cuộc hôn nhân tại Nhật Bản.

Chỉ hơn một tháng sau khi gia nhập IBJ, Yasuda đã thu hẹp lựa chọn xuống còn hai phụ nữ. Trong một buổi tư vấn, chuyên viên của anh tổ chức một cuộc hẹn giả định, đặt ra những câu hỏi khó xử để xem anh phản ứng thế nào, đồng thời giúp anh nhận diện và phát huy những “điểm hấp dẫn” của bản thân.

Khi Yasuda nói rằng việc phải đưa ra những phản hồi cứng rắn với cấp dưới là một trong những điều khiến anh căng thẳng, chuyên viên lập tức cảnh báo rằng câu trả lời có thể tạo cảm giác thụ động hoặc thiếu quyết đoán.

Mỗi khách hàng được một chuyên viên tư vấn IBJtheo sát toàn bộ quá trình tìm hiểu. Họ tư vấn từ cách ăn mặc, chăm sóc ngoại hình, cách nhắn tin đến việc lựa chọn địa điểm hẹn hò. Khi hai khách hàng được ghép đôi, các chuyên viên tiếp tục phối hợp phía sau, trao đổi phản hồi sau mỗi cuộc gặp và hỗ trợ từng bước cho đến khi một trong hai đưa ra lời cầu hôn.

Junko Yamada, giảng viên Đại học Tokai, chuyên nghiên cứu tâm lý tình yêu, cho rằng trong một xã hội ngày càng số hóa, nhiều người vẫn có nhu cầu sâu sắc được một con người trực tiếp hướng dẫn trong quá trình hẹn hò.

Theo bà, sự hiện diện của chuyên gia mai mối tạo cảm giác an toàn tương tự như hình thức omiai truyền thống. Những người trẻ hiện nay cũng có xu hướng tối đa hóa hiệu quả trong nhiều mặt của cuộc sống, và các công ty mai mối đáp ứng tâm lý đó bằng cách sàng lọc những người không thực sự nghiêm túc với hôn nhân.

Khi mai mối trở thành ngành kinh doanh

Dịch vụ của IBJ không hề rẻ. Tùy mạng lưới và điều kiện tham gia, khách hàng thường phải trả khoảng 30-100 USD mỗi tháng, phí đăng ký từ 650-1.300 USD và thêm khoảng 1.300 USD nếu đính hôn thành công. Công ty cũng áp dụng khoản phí 1.300 USD nếu khách hàng vi phạm một số quy định, trong đó có quan hệ tình dục trước hôn nhân hoặc sống chung.

Việc tham gia thường giới hạn ở những người có thu nhập ổn định. Một công ty mai mối lớn nhất do IBJ trực tiếp vận hành chỉ nhận phụ nữ từ 20-39 tuổi và nam giới từ 25-49 tuổi.

Những người chỉ trích cho rằng các dịch vụ kiểu IBJ đã biến một truyền thống vốn mang tính cá nhân thành một mô hình kinh doanh, áp đặt lịch trình cứng nhắc lên những người trẻ đang chịu nhiều áp lực và biến chuyện hẹn hò thành một hoạt động kiếm tiền. IBJ là công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Tokyo, với doanh thu hằng năm hơn 130 triệu USD.

Ikuko Kato, một bà mối kỳ cựu sống gần Tokyo, là một trong những người hoài nghi mô hình này. Bà cho biết đã kết nối hơn 1.300 cặp đôi trong 44 năm và khẳng định chưa có cặp nào trong số đó ly hôn.

Không giống các công ty lớn, Kato làm việc tại nhà và duy trì mối quan hệ với những người mà bà mai mối ngay cả sau khi họ kết hôn.

Bà kể về một người đàn ông cao khoảng 1,47 m từng mất 3 năm tại một công ty mai mối mà không tìm được người hẹn hò. Với sự giúp đỡ của Kato, ông kết hôn chỉ sau 3 tháng.

Giải bài toán dân số

IBJ đại diện cho một bước chuyển đáng chú ý của truyền thống omiai: từ những người mai mối trong cộng đồng sang một hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp.

Ngoài hoạt động kết nối các cặp đôi, các công ty trong hệ thống IBJ còn cung cấp dịch vụ tổ chức đám cưới, tư vấn tài chính, nhà ở và giới thiệu khách hàng tới các doanh nghiệp liên kết, trong đó có cả các cơ sở chăm sóc lông mày.

Số thành viên của IBJ đã tăng khoảng 50% trong 5 năm qua. Trong nửa đầu năm 2026, doanh thu của tập đoàn tăng 44%, lên khoảng 91 triệu USD.

Với Shigeru Ishizaka, Giám đốc điều hành IBJ, mục tiêu của công ty không chỉ là lợi nhuận. Ông gia nhập ngành mai mối sau khi rời lĩnh vực ngân hàng năm 2000 và cho biết muốn góp phần đảo ngược tình trạng suy giảm dân số nghiêm trọng của Nhật Bản.

Ở Nhật Bản, việc sinh con vẫn gắn chặt với hôn nhân. Vì thế, thúc đẩy kết hôn được xem là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm cải thiện tỷ lệ sinh.

Một tín hiệu tích cực mới xuất hiện trong năm nay. Trong 6 tháng đầu năm 2026, số trẻ sinh ra tại Nhật Bản tăng 0,8%, lần đầu tiên tăng trong 11 năm nếu tính cùng kỳ. Mức tăng khiêm tốn này diễn ra sau hai năm liên tiếp số cuộc hôn nhân tăng.

Yasuda nói anh cũng muốn góp phần vào xu hướng đó. Một lý do khiến anh muốn kết hôn sớm là mong muốn có đủ thời gian để nuôi ba hoặc bốn người con.

Theo ông Ishizaka, những khách hàng như Yasuda cho thấy hình ảnh một thế hệ người trẻ quay lưng với hôn nhân có thể chưa hoàn toàn chính xác. Thay vì từ bỏ hôn nhân, một bộ phận trong số họ có thể chỉ đang tìm kiếm một con đường hiệu quả hơn để đi đến hôn nhân.