Canada-ASEAN: Từ mở rộng thị trường đến kết nối chuỗi giá trị

Việc Canada và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hoàn tất đàm phán hiệp định thương mại tự do sẽ tạo bước tiến trong nỗ lực đa dạng hóa thị trường của Ottawa.

Khuôn khổ mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thương mại, đầu tư và liên kết sản xuất giữa hai bên. Với Việt Nam, cơ hội bổ sung cho nền tảng CPTPP nằm ở khả năng kết nối sâu hơn với chuỗi cung ứng khu vực và mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực có thế mạnh bổ trợ.

Ngày 14/11, Thủ tướng Mark Carney thông báo rằng Canada đã hoàn tất đàm phán hiệp định thương mại tự do với Philippines, đồng thời cơ bản hoàn tất đàm phán với ASEAN. Các bên sẽ hướng tới ký kết vào năm 2027. Đây là kết quả cụ thể trong quá trình mở rộng quan hệ kinh tế với Đông Nam Á, dù vẫn cần hoàn thành bước tiếp theo trước khi doanh nghiệp được hưởng các ưu đãi mới.

Bước tiến này xuất hiện khi Canada tiếp tục tìm giải pháp cho bất đồng thương mại với Mỹ. Cũng tại Manila, ông Carney còn cho biết đàm phán với Washington có tiến triển, nhưng Ottawa sẽ không chấp nhận thỏa thuận không bảo đảm khả năng tồn tại và phát triển của ngành ô tô Canada. Những vấn đề khó giải quyết với thị trường chủ lực càng làm nổi bật nhu cầu tăng thêm lựa chọn về đối tác và thị trường.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, bà Christine Nakamura, Phó Chủ tịch phụ trách Văn phòng miền Trung Canada của Quỹ châu Á-Thái Bình Dương Canada, nhận định ASEAN giữ vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa của Ottawa. Bất định về thời điểm và mức độ cải thiện quan hệ thương mại Canada-Mỹ đang thúc đẩy doanh nghiệp tìm cơ hội ngoài thị trường Mỹ.

Bà dẫn khảo sát năm 2024 của Hội đồng Kinh doanh Canada-ASEAN, theo đó, 4/5 doanh nghiệp được hỏi có kế hoạch tăng thương mại và đầu tư với các nền kinh tế ASEAN. Sự quan tâm này tạo nền tảng thuận lợi, nhưng hiệu quả đa dạng hóa sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng chuyển nhu cầu mở rộng thị trường thành các hợp đồng và đầu tư lâu dài.

Theo số liệu từ Chính phủ Canada, thương mại hàng hóa Canada-ASEAN năm 2025 đạt 52,5 tỷ CAD, tăng 22,7% so với năm trước. ASEAN là đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ năm của Canada. Quy mô giao thương này cho thấy hai bên đã có cơ sở để phát triển quan hệ trong khuôn khổ mới.

Tuy nhiên, việc giảm thuế chỉ giải quyết một phần bài toán tiếp cận thị trường. Bà Nakamura cho rằng các trở ngại cần phải lưu ý bao gồm giấy chứng nhận, giấy phép, yêu cầu về quản lý, rủi ro pháp lý và quản trị. Kỳ vọng đối với hiệp định này còn nằm ở khả năng cải thiện khuôn khổ các quy định, giúp doanh nghiệp dự báo tốt hơn điều kiện kinh doanh.

Canada đã công bố khoản hỗ trợ kỹ thuật 5 triệu CAD trong ba năm cho các thành viên ASEAN đủ điều kiện, phục vụ hoàn tất đàm phán, phê chuẩn và chuẩn bị tận dụng hiệp định. Các hoạt động bao gồm tư vấn chính sách, quy định, đào tạo và hỗ trợ thể chế. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để chuyển cam kết thương mại thành năng lực thực thi.

Trong trao đổi về hợp tác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, TS Julie Nguyen, Chủ nhiệm Sáng kiến Canada-ASEAN thuộc Trung tâm Nghiên cứu châu Á của Đại học York, nhấn mạnh vai trò của khảo sát thị trường, kết nối doanh nghiệp và hoạt động xúc tiến. Những yếu tố này giúp doanh nghiệp xác định nhu cầu, lựa chọn đối tác và chuẩn bị nguồn lực cho quyết định hợp tác. Bởi vậy, tiến triển đàm phán cần đi cùng hỗ trợ triển khai; chưa thể coi các rào cản đã được giải quyết khi văn bản cuối cùng chưa được làm rõ.

Đối với Việt Nam, vấn đề đáng chú ý là giá trị bổ sung của Hiệp định Canada–ASEAN khi hai nước đang cùng tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Theo Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN, với kim ngạch hàng hóa hai chiều năm 2025 đạt 20,6 tỷ CAD. Nền tảng này đặt ra nhu cầu phát triển quan hệ vượt ra ngoài ưu đãi thuế quan song phương.

Một khả năng bổ sung nằm ở quy tắc xuất xứ và tổ chức chuỗi cung ứng. Nghiên cứu khả thi Canada-ASEAN từng chỉ ra rằng các thành viên ASEAN tham gia CPTPP vẫn có thể hưởng lợi từ hiệp định khu vực nhờ mở rộng khả năng cộng gộp xuất xứ, kết nối sản xuất với các nước ASEAN ngoài CPTPP.

Theo hướng này, doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam sử dụng đầu vào từ nhiều nước ASEAN có thể có thêm lựa chọn nguồn cung và tiếp cận ưu đãi nếu đáp ứng quy tắc của hiệp định mới. Lợi ích thực tế còn phụ thuộc vào điều khoản cuối cùng và từng sản phẩm, nhưng đây là cơ sở để nhìn nhận hiệp định như một cơ hội tăng liên kết sản xuất trong khu vực.

Theo bà Nakamura, năng lượng, nông nghiệp và thực phẩm là những lĩnh vực có sự gặp nhau giữa ưu tiên của Việt Nam và năng lực của Canada. Tiềm năng công nghệ sạch và công nghệ y tế của Canada đang nhận được sự quan tâm lớn của các đối tác từ Việt Nam.

Những lĩnh vực này sẽ mở ra hướng hợp tác về công nghệ, dịch vụ và đầu tư dài hạn. Kết hợp với hoạt động kết nối doanh nghiệp và vai trò cầu nối của cộng đồng người Việt tại Canada mà bà Julie Nguyen đề cập, cơ hội thị trường có thể đến gần hơn với các đối tác có nhu cầu cụ thể. Bước tiến giữa Canada và ASEAN đang tạo thêm dư địa cho quan hệ Việt Nam-Canada trên nền tảng CPTPP. Khả năng tận dụng sẽ phụ thuộc vào chất lượng các quy tắc mới, sự chuẩn bị của doanh nghiệp và những liên kết để chuyển thuận lợi thương mại thành năng lực sản xuất, đầu tư và tăng trưởng.

Hà Linh (P/v TTXVN tại Canada)

Dành cho bạn

Không để giá cước vận tải tăng nhanh, giảm chậm theo giá xăng dầu

Không để giá cước vận tải tăng nhanh, giảm chậm theo giá xăng dầu

Nhằm tăng cường quản lý giá cước vận tải đường bộ theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam đang tập trung kiểm tra việc kê khai, niêm yết và thực hiện giá cước vận tải tại các địa phương, với mục tiêu không để giá cước vận tải tăng nhanh, giảm chậm theo giá xăng dầu.

Bộ Tài chính tăng cường trao đổi chính sách với Quỹ Tiền tệ quốc tế

Bộ Tài chính tăng cường trao đổi chính sách với Quỹ Tiền tệ quốc tế

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương vừa có buổi làm việc với Đoàn Điều IV của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) do ông Martin Sommer làm Trưởng đoàn nhằm trao đổi về tình hình kinh tế vĩ mô, định hướng điều hành chính sách tài khóa và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam.