Theo tờ The Guardian, kết luận được đưa ra sau khi nhóm chuyên gia các trường đại học tại Sydney, Brisbane và Melbourne (Australia) cùng Đại học Bath (Anh) tiến hành phân tích toàn diện các bằng chứng khoa học hiện có về việc sử dụng cannabinoid - các hợp chất có nguồn gốc từ cần sa - trong điều trị rối loạn tâm thần và các dạng nghiện chất.
Nghiên cứu chỉ ra rằng có rất ít bằng chứng cho thấy cần sa y tế có hiệu quả đối với các tình trạng như rối loạn lo âu, chán ăn tâm thần, rối loạn loạn thần, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) hay rối loạn sử dụng opioid.
Bằng chứng khoa học còn rất hạn chế
Việc đánh giá được thực hiện trên 54 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng, với tổng cộng 2.477 người tham gia. Kết quả phân tích cho thấy các sản phẩm từ cần sa không mang lại cải thiện đáng kể đối với các chỉ số liên quan đến nhiều rối loạn tâm thần.
Các nhà khoa học cũng cho biết bằng chứng hiện có quá ít để xác định liệu cannabinoid có thể giúp điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn lưỡng cực, rối loạn ám ảnh cưỡng chế hay nghiện thuốc lá hay không. Đáng chú ý, gần như không có dữ liệu khoa học nào chứng minh cần sa y tế hiệu quả trong điều trị trầm cảm.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet Psychiatry. Các tác giả nhận định việc sử dụng cannabinoid như một phương pháp điều trị thường quy cho các rối loạn tâm thần và nghiện chất hiện nay hiếm khi có thể được biện minh về mặt khoa học.
Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Australia và Canada đã hợp pháp hóa việc sử dụng cần sa cho mục đích y tế trong một số trường hợp, bao gồm cả các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Theo dữ liệu từ các phòng khám kê đơn cần sa y tế, lo âu và trầm cảm hiện là những lý do phổ biến nhất khiến bệnh nhân tìm đến phương pháp điều trị này, tiếp theo là đau mãn tính. Một số bệnh nhân đồng thời gặp cả hai vấn đề.
Tuy vậy, nhóm nghiên cứu cho biết bằng chứng khoa học chỉ cho thấy cần sa y tế có thể mang lại một số lợi ích hạn chế, chẳng hạn giúp giảm phụ thuộc vào cần sa, cải thiện triệu chứng của hội chứng Tourette hoặc hỗ trợ người mất ngủ ngủ tốt hơn. Một số dữ liệu ban đầu cũng cho thấy cannabinoid có thể giúp giảm các biểu hiện tự kỷ, nhưng chất lượng bằng chứng được đánh giá là thấp.
Tranh cãi về lợi ích thực sự của cần sa y tế
Kết quả nghiên cứu tiếp tục làm dấy lên tranh luận về vai trò của cần sa trong y học. Giáo sư Robin Murray, chuyên gia nghiên cứu tâm thần học tại King’s College London, cho rằng lợi ích điều trị của cần sa đã bị thổi phồng.
Ông nhận định nhiều người đang bị thuyết phục sử dụng cần sa y tế bởi các quảng bá từ ngành cần sa cũng như sự gia tăng nhanh chóng của các phòng khám chuyên kê đơn loại dược phẩm này. Theo ông, điều đó có thể khiến bệnh nhân hiểu sai về hiệu quả thực sự của phương pháp điều trị.
Tuy nhiên, đại diện ngành cần sa lại có quan điểm khác. Ông Mike Morgan-Giles, Giám đốc điều hành Hội đồng Ngành Cần sa, cho rằng các bằng chứng thực tế cho thấy cần sa y tế vẫn giúp giảm các triệu chứng lo âu và rối loạn căng thẳng sau sang chấn ở nhiều bệnh nhân.
Ông nhấn mạnh rằng bệnh nhân mắc các vấn đề tâm thần cần được tiếp cận những phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời cho rằng nghiên cứu mới chưa phản ánh đầy đủ thực tiễn kê đơn trong lâm sàng.
Trong khi đó, Hội đồng Tư vấn về Lạm dụng Ma túy của Anh đang tiến hành đánh giá việc hợp pháp hóa các sản phẩm cần sa y tế từ năm 2018, bao gồm cả những hệ quả ngoài dự kiến.
Giáo sư Owen Bowden-Jones, đại diện Trường Cao đẳng Tâm thần học Hoàng gia Anh, cho rằng nghiên cứu mới cung cấp bằng chứng rõ ràng nhất từ trước đến nay cho thấy lợi ích của cần sa y tế đối với nhiều bệnh lý có thể đã bị đánh giá quá cao.
Ông nhấn mạnh rằng dù một số sản phẩm từ cần sa có thể mang lại lợi ích ở mức độ hạn chế đối với một số dạng nghiện, chúng không nên được sử dụng để điều trị các rối loạn tâm thần khi chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng.
Theo các chuyên gia, điều quan trọng là bệnh nhân cần được cung cấp thông tin minh bạch và chính xác về hiệu quả cũng như rủi ro của các sản phẩm cần sa y tế, từ đó đưa ra quyết định điều trị phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
