Triển khai các chủ trương của Đảng về đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là Kết luận 91-KL/TW tiếp tục thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW và Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá giáo dục, trong đó nhấn mạnh yêu cầu từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, ngành giáo dục đang thúc đẩy nhiều giải pháp trong hệ thống đại học. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu mà còn tạo nền tảng để Việt Nam hội nhập sâu hơn vào môi trường học thuật và tri thức toàn cầu.
Ông Vũ Thanh Mai, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định, năng lực ngoại ngữ của người học vẫn còn hạn chế, chênh lệch giữa các vùng miền lớn, đội ngũ giảng viên và môi trường sử dụng tiếng Anh chưa đáp ứng yêu cầu. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ còn phân tán, thiếu đồng bộ, chưa hình thành được các nền tảng quy mô lớn. Nếu không có đột phá về công nghệ, nhất là các nền tảng số, trí tuệ nhân tạo và hệ thống học liệu dùng chung, mục tiêu này sẽ khó đạt được.
Ông Vũ Thanh Mai đề nghị các cơ quan quản lý, cơ sở đại học và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ cần nghiên cứu xây dựng mô hình tổng thể về “hệ sinh thái giáo dục đại học song ngữ dựa trên công nghệ”. Mô hình này phải có tính mở, linh hoạt, có khả năng triển khai ở quy mô lớn nhưng vẫn phù hợp với điều kiện cụ thể của từng cơ sở giáo dục. Đồng thời, cần tập trung phát triển các nền tảng công nghệ mang tính quốc gia phục vụ dạy và học tiếng Anh, đặc biệt là các nền tảng tích hợp trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cá thể hóa học tập, đánh giá năng lực theo thời gian thực, xây dựng kho học liệu mở, đa dạng, chất lượng cao.
Còn TS. Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khảo sát 92 cơ sở giáo dục đại học để đánh giá thực trạng triển khai. Kết quả cho thấy, các chương trình đào tạo và giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Anh có xu hướng gia tăng, song còn nhiều bất cập về chất lượng đầu vào, học liệu, đội ngũ và hạ tầng. Việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số đã được triển khai rộng rãi, nhưng chưa đồng đều, trong khi kỹ năng số và bài toán bảo đảm chất lượng, chống gian lận trong đánh giá trực tuyến vẫn là thách thức.
Vấn đề cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính là khó khăn phổ biến của nhiều trường. Hạn chế về kinh phí là rào cản lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đầu tư đồng bộ và hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tiếng Anh, bao gồm phòng lab chuyên dụng, hệ thống nghe nhìn, hạ tầng công nghệ thông tin và các phần mềm, học liệu số bản quyền. Tình trạng trang thiết bị cũ, lạc hậu, thiếu đồng bộ hoặc không đủ số lượng so với nhu cầu thực tế còn tồn tại ở nhiều trường.
Từ thực tiễn đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang hoàn thiện kế hoạch triển khai đề án trong giai đoạn tới, tập trung xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, phát triển nền tảng học liệu dùng chung và tăng cường hỗ trợ các cơ sở đào tạo về đội ngũ, hạ tầng và môi trường sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy, nghiên cứu.
Nhấn mạnh việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục đại học, PGS.TS Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, không thể tách rời vai trò của công nghệ, từ xây dựng học liệu, đổi mới giảng dạy đến phát triển đội ngũ và môi trường học tập.
Để hiện thực hóa chủ trương này cần sự kết hợp chặt chẽ giữa các định hướng lớn về giáo dục, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, trong đó công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, giữ vai trò nền tảng. Đề án giai đoạn 2025–2035 cũng cho thấy sự chuẩn bị và tham gia chủ động của các cơ sở giáo dục đại học, nhiều đơn vị đã tiên phong triển khai và chia sẻ kinh nghiệm.
