Hòa Vang là huyện thuần nông của thành phố Đà Nẵng, còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc trưng của vùng duyên hải Trung bộ, trong đó có những ngôi nhà cổ có tuổi đời hàng trăm năm. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn những ngôi nhà này đã xuống cấp và không có kinh phí để tu bổ.
Theo thống kê sơ bộ, hiện tại huyện Hòa Vang còn lưu giữ 6 ngôi nhà cổ ở thôn Thái Lai (xã Hòa Nhơn), thôn Dương Lâm (xã Hòa Phong) và thôn Phong Nam (xã Hòa Châu); trong đó riêng tại thôn Phong Nam có 4 ngôi nhà cổ. Ông Ngô Văn Nghĩa, nguyên Bí thư thôn Phong Nam, là người có nhiều năm tâm huyết với công tác bảo tồn những ngôi nhà cổ ở đây cho biết: Thôn Phong Nam được thành lập cách đây 700 năm, là một trong ít thôn còn giữ được những nét văn hóa của một làng cổ. Trước năm 2000, thôn có 10 ngôi nhà cổ, nhưng do thời gian cùng sự khắc nghiệt của thời tiết miền Trung, nên những ngôi nhà này bị xuống cấp. Nhiều hộ gia đình đã tháo gỡ những ngôi nhà này để bán lấy tiền làm nhà mới do không có kinh phí để sửa chữa. Hiện thôn chỉ còn 4 ngôi nhà cổ.
Từ năm 1992 đến nay, thôn được nhiều công ty du lịch của thành phố tổ chức các tour đưa khách nước ngoài tới thăm quan nhà cổ và tìm hiểu về cuộc sống của người dân nơi đây. Tuy nhiên, các hoạt động du lịch này không thường xuyên, nên chủ nhân những ngôi nhà cổ không có nguồn thu đáng kể từ hoạt động này, để có đủ khả năng đầu tư sửa chữa nâng cấp nhà.
Được biết, năm 2010, cán bộ của Trung tâm Quản lý di sản văn hóa Đà Nẵng (thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng) về thôn để tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng và lập hồ sơ trình thành phố hỗ trợ kinh phí tu sửa, nhưng tới nay vẫn chưa thấy động thái nào từ các cơ quan chức năng.
Đỗ Trưởng
