Khi Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt lên quân đội Trung Quốc trong tháng 9 vì mua vũ khí của Nga, Bắc Kinh đã đáp trả bằng việc hủy cuộc họp giữa Bộ trưởng Quốc phòng Ngụy Phượng Hòa với người đồng cấp James Mattis.
Nhưng vài ngày sau đó, một Tướng Trung Quốc đã đến thăm Lầu Năm Góc với thông điệp: Bắc Kinh ghi nhận tầm quan trọng của mối quan hệ quân sự với Mỹ.
Hãng thông tấn Reuters (Anh) đánh giá mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã chuyển biến xấu sau khi hai quốc gia rơi vào chiến tranh thương mại, bất đồng về vấn đề Biển Đông, Đài Loan (Trung Quốc).
Trước tình hình này, một số thành viên Nhà Trắng tiết lộ với Reuters rằng Bộ trưởng Quốc phòng Mattis đang cố gắng hình thành mối quan hệ với các nhà lãnh đạo quân sự Trung Quốc.
Chuyên gia chính sách Lầu Năm Góc Randall Schriver nhận định rằng quan điểm của Bộ trưởng Mattis là coi Trung Quốc như đối thủ cạnh tranh, không phải kẻ thù.
Trong ngày 9/11, Bộ trưởng Mattis có cuộc gặp thứ ba với người đồng cấp Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa trong vòng hơn 5 tháng. Chuyến thăm của ông Mattis tới Trung Quốc trong tháng 6 cũng là lần đầu tiên một Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đặt chân đến quốc gia này kể từ năm 2014.
Phát biểu tại Washington trong tuần đầu tháng 11, Bộ trưởng Mattis đã nói: “Tôi cho rằng 15 năm kể từ bây giờ chúng ta sẽ được nhớ đến nhiều nhất bởi: Làm thế nào chúng ta hình thành điều kiện cho mối quan hệ tích cực với Trung Quốc?”.
Bà Susan Thornton, cựu cố vấn Bộ Ngoại giao Mỹ đánh giá việc Bộ trưởng Mattis xây dựng quan hệ với các lãnh đạo quân sự Trung Quốc là hữu ích nhưng chưa đủ để bù đắp khoảng trống trong chính quyền Tổng thống Trump khi xảy ra khủng hoảng.
Hơn thế nữa, trong trường hợp ông Mattis rời ghế Bộ trưởng, người kế nhiệm ông sẽ mất thêm thời gian để bắt kịp tiến độ này, điều này được bà Thornton đánh giá là "khá nguy hiểm trong thời gian căng thẳng gia tăng".
