Theo Tờ trình, dự án Luật tập trung vào một số điều liên quan trực tiếp đến vị trí, vai trò, chức năng, quyền hạn, trách nhiệm, tổ chức bộ máy và nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các Hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ.
Về bổ sung, sửa đổi vai trò của các tổ chức thành viên, để bảo đảm nguyên tắc các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ về trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (30 hội, sau sắp xếp lại còn 20 hội đều là thành viên của Mặt trận), dự thảo Luật bổ sung việc ghi nhận các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc theo hướng: “Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, các hội được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ là các tổ chức thành viên trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, được tổ chức và hoạt động thống nhất trong Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”.
Luật cũng sửa đổi quy định để phù hợp và đồng bộ với việc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp (cấp tỉnh và cấp cơ sở, không tổ chức cấp huyện), thống nhất với quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sau sửa đổi).
Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật; cơ bản nhất trí phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật, chủ yếu tập trung quy định các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên trực thuộc Mặt trận Tổ quốc.
Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát một số luật có quy định liên quan đến hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong các luật đang trong quá trình sửa đổi như: Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân...; hoàn thiện, cập nhật kịp thời các nội dung sửa đổi của các luật này để có điều chỉnh phù hợp tại dự thảo Luật (nếu phù hợp).
Qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận hồ sơ dự án Luật đã được cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với các cơ quan liên quan chuẩn bị khẩn trương, tích cực, nghiêm túc theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; nhất trí phạm vi sửa đổi của luật này là 1 luật sửa 4 luật và nhất trí trình Quốc hội xem xét thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại Kỳ họp thứ 9.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng đề nghị làm rõ thêm một số nội dung liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy, cụ thể là các quy định liên quan đến trách nhiệm của công đoàn cơ sở.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định lưu ý, cần tiếp tục rà soát các luật có liên quan và bổ sung nội dung tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của Chính phủ, của các tổ chức chính trị - xã hội; đánh giá về tính tương thích của dự thảo Luật với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; bám sát định hướng sửa đổi Hiến pháp cũng như cập nhật kịp thời nội dung sửa đổi Hiến pháp, các luật có liên quan đang được sửa đổi để điều chỉnh khi cần thiết, bảo đảm tính hợp Hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.
