Tại họp báo thông báo kết quả công tác 6 tháng đầu năm 2026 của Bộ Công an chiều 2/7, đại diện Cục An ninh kinh tế (A04) đã thông tin chuyên án đấu tranh với các đường dây lợi dụng chính sách nhà ở xã hội để lừa đảo, trục lợi.
Theo A04, nhu cầu mua nhà ở xã hội thời gian qua tăng rất cao, trong khi nguồn cung còn hạn chế. Cùng với diễn biến tăng giá của thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc chung cư, nhiều đối tượng đã thành lập doanh nghiệp hoặc tổ chức hoạt động môi giới trái phép nhằm trục lợi.
Các đối tượng thường tiếp cận người dân có nhu cầu mua nhà, quảng cáo có "suất ngoại giao", "suất nội bộ", cam kết có thể "lo hồ sơ", "giữ chỗ", "đẩy nhanh thủ tục". Sau đó, ký hợp đồng tư vấn dịch vụ hoặc nhận tiền đặt cọc để chiếm đoạt tài sản.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và lãnh đạo Bộ Công an về tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong lĩnh vực nhà ở xã hội, A04 đã triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ nhằm nhận diện các nguy cơ phát sinh và tập trung đấu tranh, xử lý.
Quá trình điều tra đã làm rõ một đường dây lừa đảo thông qua việc hứa hẹn bán "suất ngoại giao", "suất nội bộ" tại nhiều dự án nhà ở xã hội ở Hà Nội. Các đối tượng ký hợp đồng tư vấn với khách hàng, cam kết bảo đảm suất mua nhà để nhận tiền.
Bước đầu, cơ quan điều tra xác định số tiền bị chiếm đoạt lên tới hơn 40 tỷ đồng.
Ngày 17/3, A04 đã khởi tố vụ án hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Một ngày sau, hồ sơ vụ án được chuyển đến Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hà Nội để tiếp tục điều tra theo thẩm quyền.
Từ vụ án trên, cơ quan chức năng tiếp tục mở rộng điều tra và phát hiện thêm các đường dây có dấu hiệu Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ và Nhận hối lộ nhằm hợp thức hóa điều kiện mua nhà ở xã hội.
Theo A04, một số đối tượng môi giới đã lôi kéo người dân có nhu cầu mua nhà, gợi ý làm nhanh giấy xác nhận đủ điều kiện với mức chi phí từ 5 đến 30 triệu đồng mỗi hồ sơ.
Sau khi nhận tiền, các đối tượng móc nối với một số người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước để thực hiện hành vi đưa và nhận hối lộ, qua đó đẩy nhanh việc xác nhận điều kiện mua nhà.
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy, từ tháng 10/2025 đến đầu năm 2026, các đối tượng môi giới bất động sản tự do đã nhận làm nhanh hồ sơ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội cho hơn 100 trường hợp. Đường dây này có sự tham gia của nhiều nhóm đối tượng, gồm môi giới, người đưa hối lộ, môi giới hối lộ và người nhận hối lộ.
Ngoài ra, A04 còn làm rõ một đường dây khác chuyên "chạy" thủ tục xác nhận tạm trú, thường trú để hoàn thiện hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội.
Đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố 13 bị can về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ, Nhận hối lộ và Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức. Vụ án đang tiếp tục được mở rộng để xử lý toàn bộ các đối tượng liên quan.
Theo đánh giá của A04, đây là chuyên án có quy mô lớn, với nhiều đường dây và nhiều nhóm đối tượng tham gia. Các hành vi phạm tội không chỉ xâm phạm tài sản của người dân mà còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chính sách an sinh xã hội, làm sai lệch mục tiêu hỗ trợ nhà ở dành cho người thu nhập thấp.
Qua điều tra, A04 xác định một số bất cập trong công tác quản lý đã tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng.
Trước hết, việc công khai thông tin về điều kiện, trình tự và thủ tục mua nhà ở xã hội tại một số địa phương chưa đầy đủ, khiến người dân khó tiếp cận nguồn thông tin chính thống và dễ tìm đến các dịch vụ môi giới trái phép.
Bên cạnh đó, quy trình xác minh điều kiện thu nhập, cư trú và đối tượng được mua nhà ở xã hội ở một số khâu còn thiếu chặt chẽ, tạo kẽ hở cho việc làm giả hồ sơ, hợp thức hóa điều kiện hoặc phát sinh tiêu cực trong quá trình xác nhận.
Theo A04, chênh lệch lớn giữa giá nhà ở xã hội và nhà ở thương mại cũng là nguyên nhân khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền để mua "suất" thông qua môi giới.
Ngoài ra, tình trạng đầu cơ, thu gom suất mua nhà ở xã hội vẫn diễn biến phức tạp, trong khi công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm tại một số địa phương chưa kịp thời, tạo điều kiện để các hành vi trục lợi tiếp diễn.
