Bên lề Quốc hội: Chính sách tốt là giải quyết vấn đề thực tiễn

Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh tinh thần làm việc trọng tâm, trách nhiệm, tập trung vào tính khả thi của chính sách và việc nâng cao hiệu quả giám sát vì lợi ích thiết thực của nhân dân.

Thưa đại biểu, bà kỳ vọng thế nào về tính đột phá của các chính sách tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, đồng thời đã chuẩn bị kế hoạch nghiên cứu ra sao để bảo đảm đóng góp ý kiến chất lượng nhất?

Khối lượng công việc của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI rất lớn, thể hiện yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn về pháp luật và tạo dư địa cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, tính đột phá của một kỳ họp không nên được đánh giá chủ yếu bằng số lượng dự án luật, nghị quyết được xem xét hay thông qua. Điều quan trọng hơn cả là những vấn đề thực tiễn nào được giải quyết, những rào cản nào được tháo gỡ và chất lượng quản trị quốc gia được cải thiện đến đâu sau khi các chính sách đi vào cuộc sống.

Tôi kỳ vọng các chính sách được xem xét tại kỳ họp lần này sẽ thể hiện rõ hơn tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, phân định minh bạch trách nhiệm, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, đối với những lĩnh vực có tác động rộng đến người dân và doanh nghiệp, cần đánh giá kỹ sự tương thích giữa các quy định pháp luật, tránh tình trạng mỗi luật giải quyết một vấn đề riêng nhưng khi áp dụng đồng thời lại phát sinh thủ tục chồng chéo hoặc khoảng trống trách nhiệm. Chính sách tốt không chỉ cần giải quyết được vấn đề trước mắt mà còn phải có khả năng thực thi, dự liệu được những tình huống phát sinh và hạn chế việc phải liên tục sửa đổi, bổ sung sau khi ban hành.

Với khối lượng hồ sơ lớn và thời gian làm việc tập trung, tôi chủ động rà soát chương trình kỳ họp, phân nhóm các dự án luật, nghị quyết theo lĩnh vực và mức độ tác động; nghiên cứu hồ sơ, đối chiếu với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời chú ý những vấn đề đã được phản ánh qua hoạt động giám sát, tiếp xúc cử tri và thực tiễn thi hành pháp luật.

Nghiên cứu nhiều chưa đồng nghĩa với đóng góp hiệu quả nếu không xác định được vấn đề cốt lõi. Vì vậy, tôi luôn cố gắng làm rõ ba câu hỏi đối với từng chính sách: Vấn đề thực tế cần giải quyết là gì; Quy định được đề xuất có thực sự giải quyết được vấn đề đó hay không; Điều kiện nào cần có để chính sách được thực hiện hiệu quả.

Thưa bà, qua tiếp xúc cử tri , người dân đã có những kiến nghị gì và bà sẽ mang những ý kiến đó gửi tới Quốc hội như thế nào? Bà chú trọng đến những nhóm vấn đề chất vấn nào để nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả trong công tác giám sát?

Lâm Đồng có không gian phát triển rộng, điều kiện tự nhiên, dân cư và cơ cấu kinh tế đa dạng. Do đó, nguyện vọng của cử tri có những nét khác nhau giữa các khu vực. Qua tiếp xúc cử tri, tôi nhận thấy người dân quan tâm không chỉ đến những chủ trương phát triển lớn mà còn đến việc các chính sách hiện hành có thực sự giải quyết được những vấn đề cụ thể trong đời sống hay không.

Các nhóm vấn đề trọng tâm bao gồm: Hạ tầng giao thông và khả năng kết nối giữa các khu vực; việc giải quyết thủ tục đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và vướng mắc trong triển khai các dự án; đầu ra, giá cả và tính ổn định của sản xuất nông nghiệp; khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và chính sách an sinh xã hội; cũng như hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính sau khi tổ chức bộ máy và địa giới hành chính có sự thay đổi. Đối với những địa bàn còn khó khăn, người dân đặc biệt cần các chính sách hỗ trợ có khả năng chuyển hóa thành sinh kế, thu nhập và cơ hội tiếp cận dịch vụ thiết yếu, thay vì chỉ dừng lại ở việc bố trí nguồn kinh phí hay ban hành chương trình hỗ trợ đơn thuần.

Đối với hoạt động chất vấn và giám sát tại kỳ họp, tôi quan tâm đến những vấn đề có phạm vi tác động rộng, tồn tại kéo dài hoặc đã được kiến nghị nhiều lần nhưng chuyển biến chưa tương xứng. Chẳng hạn như trách nhiệm trong việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn, sự thiếu thống nhất giữa các quy định, tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, cũng như việc thực hiện các cam kết của cơ quan quản lý nhà nước sau giám sát.

Hiệu quả giám sát không nên chỉ đo bằng số lượng câu hỏi được đặt ra hay số vấn đề được đưa vào kết luận, mà phải thể hiện ở việc xác định rõ trách nhiệm, thời hạn khắc phục và cơ chế theo dõi kết quả thực hiện. Một vấn đề đã được chất vấn nhưng tiếp tục lặp lại qua nhiều kỳ họp mà không có chuyển biến đáng kể thì cần được nhìn nhận như một vấn đề về trách nhiệm thực thi, chứ không đơn thuần là hạn chế trong khâu điều hành.

Thưa bà, Chính phủ và các đại biểu đã đề xuất bổ sung thêm một số nghị quyết, dự án trọng điểm (như cơ chế đặc thù phát triển du lịch, hạ tầng giao thông kết nối...). Để bảo đảm tính khả thi và chất lượng của chính sách khi bấm nút thông qua, theo bà, các đại biểu Quốc hội cần phát huy vai trò và trách nhiệm phản biện của mình như thế nào?

Thời gian nghỉ giữa hai đợt họp không nên được hiểu là khoảng thời gian gián đoạn hoạt động của đại biểu Quốc hội. Đây là giai đoạn quan trọng để đại biểu tiếp tục nghiên cứu sâu những nội dung còn có ý kiến khác nhau, kiểm tra lại các căn cứ chính sách và chuẩn bị quan điểm trước khi Quốc hội thảo luận, quyết định. Đặc biệt, đối với những dự án luật, nghị quyết được bổ sung vào chương trình hoặc có phạm vi tác động lớn, việc chuẩn bị càng cần được thực hiện nghiêm túc.

Phản biện chính sách trước hết phải bắt đầu từ việc xác định đúng vấn đề mà chính sách muốn giải quyết. Một đề xuất có thể xuất phát từ nhu cầu rất chính đáng, nhưng chưa chắc phương án được lựa chọn đã là phương án tốt nhất. Đại biểu cần xem xét liệu vấn đề đó có thực sự đòi hỏi một cơ chế đặc thù hay có thể xử lý bằng quy định pháp luật hiện hành. Nếu cần cơ chế mới thì phạm vi áp dụng, đối tượng thụ hưởng, thời hạn thực hiện và điều kiện kiểm soát phải được xác định rõ. Cơ chế đặc thù chỉ có ý nghĩa khi giải quyết được vướng mắc cụ thể mà cơ chế chung chưa xử lý hiệu quả, chứ không nên tạo thêm ngoại lệ thiếu căn cứ.

Trân trọng cảm ơn bà!