Phát biểu tại Brussels (Bỉ), Ủy viên khí hậu của Chính phủ Séc, ông Filip Turek, nhận định nhu cầu đối với xe điện vẫn còn hạn chế, trong khi bối cảnh địa chính trị và kinh tế đã có nhiều thay đổi. Thủ tướng Andrej Babiš cũng cho rằng đề xuất nới lỏng gần đây của Ủy ban châu Âu vẫn chưa phù hợp thực tế, đồng thời cảnh báo các quy định nghiêm ngặt và nguy cơ bị xử phạt có thể ảnh hưởng tiêu cực tới ngành công nghiệp ô tô cũng như năng lực cạnh tranh của châu Âu.
Chính phủ Séc nhấn mạnh sự cần thiết của một cách tiếp cận linh hoạt hơn, dựa trên cơ chế thị trường thay vì các mục tiêu cứng nhắc.
Trước đó, Ủy ban châu Âu đã điều chỉnh kế hoạch, theo đó yêu cầu giảm 90% lượng khí thải CO₂ của xe mới vào năm 2035 so với mức năm 2021, thay vì mức 100% như đề xuất ban đầu. Phần còn lại có thể được bù đắp thông qua cơ chế tín chỉ, dựa trên việc sử dụng nhiên liệu trung hòa carbon và vật liệu sản xuất thân thiện với môi trường như thép xanh.
Trong bối cảnh nhiều nước trên thế giới đang thúc đẩy xe điện, nghiên cứu từ ETH Zürich và Viện Paul Scherrer chỉ ra rằng xe điện (EV) – đặc biệt là xe sạc bằng điện Mặt Trời độc lập (off-grid, tức không kết nối với lưới điện quốc gia) – có thể sớm cạnh tranh sòng phẳng về giá với xe xăng dầu tại châu Phi, đảo ngược dự báo trước đây về mốc năm 2040.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, dù hiện chỉ chiếm dưới 1% lượng xe lưu thông, thị trường EV tại lục địa này đã đạt quy mô 17,4 tỷ USD vào năm 2025 và kỳ vọng đạt 28 tỷ USD vào năm 2030, chủ yếu nhờ phân khúc xe 2-3 bánh và chính sách ưu đãi tại các thị trường dẫn dắt như Kenya, Ethiopia và Nam Phi.
Rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà là chi phí vốn. Lãi suất cao và thiếu tín dụng dài hạn đang triệt tiêu lợi thế về chi phí vận hành thấp của xe điện. Để đạt mức "ngang giá" (cost parity) vào năm 2030, hơn một nửa số quốc gia châu Phi cần giảm lãi suất vay từ 7–15%. Trong khi các nước rủi ro thấp như Botswana hay Nam Phi đã tiệm cận ngưỡng này, các thị trường rủi ro cao vẫn cần những “cú hích” giảm chi phí vốn mạnh mẽ hơn.
Để tháo gỡ nút thắt này, nghiên cứu đề xuất các công cụ giảm thiểu rủi ro như bảo lãnh tín dụng, tài chính pha trộn và chứng khoán hóa các khoản vay nhằm thu hút dòng vốn từ các quỹ đầu tư lớn. Vai trò của các ngân hàng phát triển và khung chính sách minh bạch là yếu tố then chốt để điều hướng dòng vốn vào phân khúc xe phổ thông và hạ tầng sạc, thay vì tập trung vào xe cao cấp.
Việc kết hợp EV với điện Mặt Trời off-grid không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tạo ra "chi phí giảm phát thải âm" – tức người dùng vừa tiết kiệm tiền vừa bảo vệ môi trường trên mỗi kilomet. Do đó, tương lai điện hóa giao thông tại châu Phi không phụ thuộc vào một đột phá công nghệ mới, mà nằm ở sự chuyển mình trong thiết kế tài chính và môi trường chính sách để biến xe điện thành lựa chọn kinh tế khả thi cho số đông.
