Cùng với bảo vệ rừng, tỉnh đang tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, xử lý các hành vi săn bắt, mua bán động vật hoang dã; vận động người dân chủ động giao nộp các cá thể động vật để cứu hộ, tái thả về tự nhiên, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn.
Giữ rừng, giữ sinh cảnh cho các loài
Tuyên Quang hiện có 901.649 ha rừng, trong đó 620.892 ha rừng tự nhiên và 280.757 ha rừng trồng. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên có giá trị về kinh tế, môi trường mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài động vật, thực vật, góp phần duy trì cân bằng sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học.
Tuy nhiên, tình trạng săn bắt chim, động vật hoang dã; mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép động vật rừng vẫn tiềm ẩn nguy cơ, nhất là tại các khu vực có rừng. Nếu không được kiểm soát, những hành vi này có thể làm suy giảm quần thể các loài trong tự nhiên, ảnh hưởng đến hệ sinh thái.
Để bảo vệ rừng và động vật hoang dã, lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương, Công an xã và các tổ chức đoàn thể tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng súng tự chế, bẫy, lưới quét và các công cụ bị cấm để săn bắt; không mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ trái phép động vật rừng và các sản phẩm từ động vật rừng.
Tại thôn Bản Bung, xã Nà Hang, tỉnh Tuyên Quang nằm trong vùng lõi của rừng đặc dụng Na Hang, nhiều năm nay không còn tình trạng phá rừng, chặt gỗ hay săn bắt động vật rừng. Những cánh rừng được bảo vệ tốt cũng tạo điều kiện để nhiều loài chim trở lại làm tổ.
Ông Ma Văn Phương, Trưởng thôn Bản Bung, cho biết người dân phối hợp với lực lượng kiểm lâm giữ gìn rừng, hằng năm đều ký cam kết chấp hành các quy định về bảo vệ rừng. Theo ông, bà con người Tày, người Dao trong thôn vẫn thường nhắc nhở con cháu không xâm phạm rừng, bởi bảo vệ rừng cũng là bảo vệ nguồn nước, hạn chế thiên tai và giữ gìn sinh kế cho các thế hệ sau.
Tại khu vực rừng đặc dụng Cham Chu, những đàn chim di cư về tránh trú theo mùa cũng xuất hiện trở lại trong những năm gần đây. Rừng đặc dụng Cham Chu có diện tích tự nhiên hơn 15.000 ha. Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Cham Chu đã phối hợp với chính quyền các xã đẩy mạnh tuyên truyền đến từng thôn, hộ gia đình; vận động người dân bảo vệ động vật rừng, đặc biệt là các loài quý, hiếm; đồng thời khuyến khích người dân phát hiện, tố giác các hành vi săn bắt, bẫy, nuôi nhốt, mua bán, vận chuyển động vật hoang dã trái pháp luật.
Cùng với tuyên truyền, lực lượng chức năng tăng cường tuần tra tại những khu vực trọng điểm, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Động vật quý hiếm được trở về rừng
Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng tỉnh Tuyên Quang đã phát hiện, xử lý 9 trường hợp săn bắt động vật hoang dã, chim di cư, tịch thu 746 cá thể. Cùng với xử lý vi phạm, lực lượng chức năng phối hợp với các địa phương tổ chức 15 cuộc cứu hộ, tái thả, đưa hơn 240 cá thể động vật hoang dã trở về môi trường tự nhiên.
Đáng chú ý, nhiều cá thể được cứu hộ, tái thả do người dân chủ động trình báo và tự nguyện giao nộp. Các loài gồm khỉ mặt đỏ, khỉ đuôi lợn, cu li, trăn đất, rắn hổ mang, diều hâu cùng nhiều loài chim rừng.
Ngày 26/5/2026, sau khi tiếp nhận tin báo của người dân, Công an xã Hùng Đức phối hợp với lực lượng kiểm lâm địa bàn tiếp nhận hai cá thể linh trưởng thuộc nhóm nguy cấp, quý, hiếm là khỉ mặt đỏ và khỉ đuôi lợn. Sau khi kiểm tra, xác định các cá thể có sức khỏe tốt, đủ điều kiện sinh tồn trong tự nhiên, lực lượng chức năng phối hợp với chính quyền xã Phù Lưu tổ chức tái thả tại khu vực rừng đặc dụng Cham Chu.
Ngày 16/6, tại xã Minh Ngọc, Hạt Kiểm lâm khu vực XII phối hợp với Công an xã Minh Ngọc, Ban Quản lý rừng đặc dụng Du Già và chính quyền địa phương tái thả một cá thể rắn sọc khoanh (Elaphe moellendorffi) nặng hơn 2 kg về khu vực rừng phòng hộ thuộc thôn Kim Thạch. Cá thể này cũng do người dân tự nguyện giao nộp cho cơ quan chức năng.
Bên cạnh bảo vệ động vật ngoài tự nhiên, ngành Kiểm lâm chú trọng quản lý các cơ sở nuôi động vật rừng nhằm kiểm soát nguồn gốc, số lượng, chủng loại và biến động đàn nuôi, nhất là đối với các loài nguy cấp, quý, hiếm.
Hạt Kiểm lâm khu vực XI hiện quản lý 47 cơ sở nuôi động vật rừng với 3.658 cá thể. Trong đó có 15 cơ sở nuôi các loài thuộc nhóm nguy cấp, quý, hiếm với 1.226 cá thể; 32 cơ sở nuôi động vật rừng thông thường với 2.432 cá thể. Các loài được nuôi khá đa dạng như cầy vòi hương, cầy vòi mốc, công, gà lôi trắng, trĩ, nai, rắn hổ mang, trăn đất, dúi, nhím, don, chào mào...
Theo bà Mai Thị Hoàn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang, thời gian tới tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và bảo vệ các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm.
Trong đó, tỉnh tập trung tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân, nhất là tại các khu vực có rừng và nơi các loài động vật hoang dã quý, hiếm phân bố; tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi săn bắt, bẫy, giết, nuôi nhốt, vận chuyển, mua bán, tàng trữ và tiêu thụ trái pháp luật.
Các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm, ban quản lý rừng và cộng đồng dân cư tiếp tục phối hợp quản lý, bảo vệ, giám sát động vật hoang dã. Tại các khu bảo tồn, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, nội dung bảo tồn và giám sát các loài được lồng ghép vào kế hoạch quản lý rừng, đồng thời theo dõi diễn biến quần thể, sinh cảnh và các nguy cơ tác động để có biện pháp xử lý kịp thời.
Việc người dân chủ động bảo vệ rừng, phát hiện và giao nộp động vật hoang dã cùng với sự vào cuộc của lực lượng chức năng đang góp phần duy trì sinh cảnh tự nhiên, bảo vệ các loài quý, hiếm và gìn giữ đa dạng sinh học trên địa bàn tỉnh.
.
