Theo tờ New York Times, vụ kiện sẽ là thách thức pháp lý lớn nhất từ trước đến nay đối với các chính sách thương mại của ông Trump. Đơn kiện dự kiến được đệ trình lên tòa án liên bang tại California trong ngày 16/4 (theo giờ địa phương) bởi Thống đốc Gavin Newsom và Tổng chưởng lý tiểu bang Rob Bonta, cả hai đều là đảng viên Dân chủ.
California là tiểu bang nhập khẩu lớn nhất và xuất khẩu lớn thứ hai của Mỹ, và nền kinh tế của tiểu bang này lớn hơn hầu hết các tiểu bang khác. Mexico, Canada và Trung Quốc là ba đối tác thương mại hàng đầu của California, và ngành nông nghiệp khổng lồ của tiểu bang này xuất khẩu sản phẩm trên toàn thế giới.
Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đang làm đảo lộn thương mại toàn cầu. Ông đã áp đặt mức thuế 10% đối với hầu hết các mặt hàng nhập khẩu từ hầu hết các quốc gia trên thế giới và mức thuế quan leo thang của ông đối với Trung Quốc đã lên tới 145%, thậm chí được cảnh báo sẽ tăng lên 245%.
Thống đốc Newsom cho biết thuế quan đã khiến tiểu bang California thiệt hại hàng tỷ đô la do chi phí tăng cao và gián đoạn chuỗi cung ứng, và ông đặc biệt lo ngại về nguy cơ hứng chịu tổn thất của nông dân California trước các chính sách thương mại trả đũa từ các quốc gia khác.
Vụ kiện nói trên sẽ được đệ trình lên Tòa án Quận Bắc California, đề nghị tòa tuyên bố chính sách thuế quan của Tổng thống Trump là bất hợp pháp và ngăn chặn các đặc vụ liên bang thực thi chúng. Vụ kiện tập trung vào việc ông Trump sử dụng luật năm 1977 để áp đặt thuế quan. Luật này, được gọi là Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, về cơ bản trao cho tổng thống những quyền hạn rộng rãi trong trường hợp khẩn cấp về kinh tế.
Ông Trump lập luận rằng dòng fentanyl bất hợp pháp từ nước ngoài tràn vào Mỹ cấu thành "tình trạng khẩn cấp quốc gia" đòi hỏi "hành động ngay lập tức". Nhưng các quan chức California lập luận rằng Hiến pháp rõ ràng đã trao thẩm quyền áp đặt thuế quan cho Quốc hội, chứ không phải cho tổng thống. Các quan chức tiểu bang cũng cho biết mặc dù luật quyền hạn kinh tế chỉ định nhiều hành động mà tổng thống có thể thực hiện trong trường hợp khẩn cấp, nhưng "thuế quan không phải là một trong số đó".
"Chúng tôi đang bảo vệ các gia đình Mỹ không thể để tình trạng hỗn loạn tiếp diễn", ông Newsom cho biết trong một tuyên bố.
Trong khi đó, ông Bonta cho biết việc áp dụng thuế quan của tổng thống "không chỉ gây lo ngại sâu sắc mà còn là bất hợp pháp".
Hôm 14/4, một nhóm vận động pháp lý phi đảng phái có tên Trung tâm Công lý Tự do đã yêu cầu Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ ngăn chặn thuế quan, đại diện cho 5 doanh nghiệp Mỹ nói rằng họ sẽ bị ảnh hưởng bởi thuế quan. Đầu tháng này, nhóm luật sư bảo thủ Liên minh Tự do Dân sự Mới đã kiện tại tòa án liên bang ở Florida, với lý do rằng ông Trump đã vượt quá thẩm quyền pháp lý của mình.
