Công cụ này cho phép lập bản đồ chi tiết và dự báo biến động mực nước biển tại 950 địa điểm dọc theo đường bờ biển châu Phi từ năm 1900 - 2100.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, dự án có sự hợp tác nghiên cứu của Đại học Ghana, Đại học Félix Houphouët-Boigny (Côte d'Ivoire) và Đại học Lagos (Nigeria) nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các dữ liệu đo thủy triều, vốn là rào cản lớn cho công tác quy hoạch đô thị và ứng phó biến đổi khí hậu tại châu lục này.
Theo dữ liệu từ nền tảng mới, Vịnh Guinea hiện là một trong những khu vực chịu tổn thương nặng nề nhất hành tinh do biến đổi khí hậu. Kể từ giữa thế kỷ 20 đến nay, mức độ nước biển dâng tại vùng bờ biển nằm giữa Côte d'Ivoire và Nigeria đã tăng gấp 3 lần. Nguyên nhân chủ yếu do băng tan chảy và hiện tượng giãn nở nhiệt khi nước biển ấm lên.
Giáo sư Emmanuel Akyeampong - Giám đốc dự án thích ứng khí hậu tại Vịnh Guinea - nhận định khu vực này đang "bị hủy hoại âm thầm". Thiệt hại môi trường tích lũy qua nhiều thập kỷ chứ không bùng phát như một thảm họa đột ngột. Do phần lớn các thủ đô, đô thị lớn và cơ sở hạ tầng cốt lõi như cảng biển tại đây đều được xây dựng sát bờ biển từ thời thuộc địa, quá trình đô thị hóa nhanh chóng hiện nay đang đẩy hàng triệu người dân và các nền kinh tế vào tình thế nguy hiểm trước các hiện tượng xói mòn, lũ lụt và xâm nhập mặn.
Nền tảng tương tác mới cung cấp góc nhìn toàn diện khi phân tích "mực nước biển nền" tại từng tọa độ cụ thể, thay vì đưa ra con số trung bình cho toàn khu vực. Nghiên cứu chỉ ra rằng biến động bờ biển không chỉ phụ thuộc vào sự chuyển động của đại dương, mà còn bị tác động lớn bởi chuyển động thẳng đứng của nền đất địa phương.
Nghiên cứu sinh sau tiến sĩ Rebecca Berkoh-Oforiwaa tại Đại học Harvard cho biết, tại các siêu đô thị ven biển như Lagos (Nigeria), các hoạt động khai thác nước ngầm quá mức của con người đang làm gia tăng hiện tượng sụt lún đất, khiến tình trạng ngập lụt trở nên trầm trọng hơn. Việc phân tách rõ giữa xu hướng đại dương vĩ mô và các yếu tố rủi ro địa chất đặc thù tại từng điểm sẽ giúp các chính phủ đưa ra quyết định chính xác hơn: nơi nào cần đầu tư đắp đập, nâng cấp hệ thống thoát nước và nơi nào bắt buộc phải lên kế hoạch di dời dân cư.
Ứng dụng các mô hình vật lý tiên tiến kết hợp với dữ liệu vệ tinh hiện đại và hồ sơ thủy triều lịch sử do Đại học Tulane (Mỹ) phục dựng, công cụ này đưa ra những dự báo cụ thể đến cuối thế kỷ 21 theo các kịch bản phát thải khác nhau. Theo kịch bản phát thải trung bình, đến năm 2100, mực nước biển nền tại các thành phố cảng chiến lược của Nam Phi được dự báo sẽ tăng đáng kể. Thành phố Durban tăng khoảng 0,576m, thành phố Gqeberha tăng 0,602m, thành phố Cape Town tăng 0,599m, thành phố East London tăng 0,568m.
Giới chuyên gia quốc tế kỳ vọng hệ thống chẩn đoán và trực quan hóa dữ liệu ở quy mô địa phương này sẽ biến các nghiên cứu khoa học phức tạp thành các giải pháp hành động thực tế, giúp các nhà hoạch định chính sách châu Phi xây dựng chiến lược thích ứng quốc gia kịp thời trước khi các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão kết hợp triều cường làm tê liệt các vùng ven biển trọng yếu.
