Theo hãng tin Bloomberg, nhà sáng lập JD.com Liu Qiangdong cam kết bảo vệ việc làm cho khoảng 900.000 nhân viên trong bối cảnh các doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh ứng dụng AI và tự động hóa, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ máy móc thay thế lao động con người.
Phát biểu trong một cuộc họp nội bộ ngày 27/5, ông Liu khẳng định JD.com sẽ “làm mọi thứ có thể” để đảm bảo công việc cho hàng trăm nghìn lao động của công ty, bao gồm cả lực lượng lao động chân tay. Nội dung bài phát biểu được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc thông qua một đoạn video ghi lại cuộc họp.
Ông Liu nhấn mạnh JD.com sẽ không sa thải các nhân viên tuyến đầu chỉ vì họ bị thay thế bởi máy móc hoặc hệ thống tự động. Đại diện JD.com hiện chưa đưa ra bình luận chính thức liên quan đến phát biểu này.
Cam kết của nhà sáng lập JD.com được đưa ra trong bối cảnh các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang tăng tốc ứng dụng AI nhằm đáp ứng chiến lược phát triển công nghệ do chính phủ thúc đẩy. Bắc Kinh hiện xem AI là lĩnh vực then chốt giúp nước này cạnh tranh với Mỹ và nâng cao năng lực công nghệ quốc gia.
Tuy nhiên, việc mở rộng tự động hóa cũng đặt ra thách thức lớn đối với thị trường lao động Trung Quốc, đặc biệt khi nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ vẫn ở mức cao. Giới chức nước này đang phải tìm cách cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới công nghệ và duy trì ổn định việc làm.
JD.com hiện là một trong những doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nhất tại Trung Quốc, với đội ngũ nhân sự trải rộng từ nhân viên giao hàng, bán hàng, vận hành kho bãi đến kỹ sư robot và chuyên gia huấn luyện hệ thống AI.
Trong những năm gần đây, tập đoàn này đã đầu tư mạnh vào công nghệ tự động hóa. Theo các tài liệu công bố gần đây, JD.com đang thử nghiệm nhiều mô hình vận hành không người lái, bao gồm kho hàng tự động, giao hàng bằng thiết bị bay không người lái, xe giao hàng tự lái, trạm giao nhận tự động và cửa hàng tiện lợi không nhân viên.
Việc triển khai các công nghệ mới được cho là nhằm cắt giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả logistics, lĩnh vực vốn là thế mạnh của JD.com trong cuộc cạnh tranh với các nền tảng thương mại điện tử khác tại Trung Quốc.
Dù vậy, công ty cũng đồng thời đẩy mạnh các chương trình đào tạo lại lao động để thích ứng với xu hướng tự động hóa. JD.com cho biết đã xây dựng hơn 80 trung tâm đào tạo trên toàn quốc nhằm hỗ trợ người lao động học các kỹ năng mới như bảo trì robot, vận hành hệ thống tự động và quản lý thiết bị công nghệ cao.
Phát biểu của ông Liu cũng xuất hiện trong bối cảnh chính quyền Trung Quốc bắt đầu đưa ra các biện pháp pháp lý nhằm bảo vệ người lao động trước nguy cơ bị thay thế bởi AI.
Cuối tháng 4 vừa qua, một tòa án Trung Quốc đã ra phán quyết rằng doanh nghiệp không được phép sa thải nhân viên hoặc cắt giảm tiền lương chỉ để thay thế họ bằng các hệ thống AI.
Trước đó, trong năm 2025, giới chức Trung Quốc cũng ban hành quy định yêu cầu các công ty phải đào tạo lại hoặc bố trí công việc mới cho người lao động trước khi thực hiện cắt giảm nhân sự liên quan đến tự động hóa.
Giới quan sát nhận định đây là một trong những nỗ lực sớm của Trung Quốc nhằm xây dựng cơ chế bảo vệ việc làm trong thời kỳ AI phát triển nhanh chóng, trong khi nhiều quốc gia khác vẫn chưa có quy định cụ thể về vấn đề này.
| Kinh nghiệm từ JD.com cho thấy, cùng với thúc đẩy ứng dụng AI và tự động hóa, cần coi đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và chuyển đổi vị trí việc làm là một phần của quá trình chuyển đổi công nghệ. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với Việt Nam khi thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm. Nghị quyết đặt yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo, tăng cường kỹ năng số và xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng các lĩnh vực công nghệ then chốt. Vì vậy, bài học đặt ra là quá trình ứng dụng AI cần được triển khai đồng thời với chuẩn bị con người, giúp người lao động chuyển từ những công việc có nguy cơ bị tự động hóa sang những vị trí đòi hỏi kỹ năng công nghệ và năng lực sáng tạo cao hơn. |
