Vào một buổi sáng ẩm ướt ở Uyo (Nigeria), Ubokobong Amanam khoe ngón giả giống như thật của anh. Da có những nếp nhăn nhỏ và móng tay có hình dạng tự nhiên.
Theo tờ Guardian (Anh), bảy năm trước, Ubokobong bị thương nặng trong tai nạn do pháo hoa. Các bác sĩ đã cứu được mạng sống của anh, nhưng không thể giữ lại được các ngón tay. Các bộ phận giả có sẵn vào thời điểm đó rất thô kệch, không vừa vặn và được thiết kế cho những cơ thể không giống như của anh.
Ubokobong tâm sự: “Ban đầu, tôi thực sự thất vọng khi nhận ra rằng không hề có những mẫu chân tay giả dành cho người châu Phi đủ chân thực, thậm chí đến mức giống thật cũng không có. Phát hiện đó khiến tôi cảm thấy tệ hơn và làm tình trạng trầm cảm của tôi thêm trầm trọng”.
Nhưng anh trai John Amanam của Ubokobong là một nghệ sĩ hiệu ứng đặc biệt, chuyên làm bản sao cơ thể người cho phim và sân khấu. Cùng nhau, họ bắt đầu nghiên cứu một bàn tay giả tốt hơn cho Ubokobong, thiết kế loại chân tay giả được làm cho người châu Phi bởi người châu Phi. Họ biết rằng nhu cầu là rất lớn bởi hàng triệu người châu Phi không thể tiếp cận chân tay giả do chi phí cao và thiếu nguồn cung. Ngay cả khi có sẵn, chân tay giả thường là hàng nhập khẩu và thiết kế cho cơ thể của người phương Tây, khiến chúng không mấy phù hợp với người dùng châu Phi.
Các ước tính không chính thức cho thấy có tới 2 triệu người ở Nigeria cần chân tay giả. Đối với những người có điều kiện, chân tay giả nhập khẩu có thể có giá từ 2.000 đến 3.000 USD. Điều này phản ánh tình trạng thiếu hụt trên toàn cầu.
Theo báo cáo năm 2022 của Đài quan sát Sức khỏe Toàn cầu về công nghệ hỗ trợ, 9 trên 10 trường hợp cần các thiết bị hỗ trợ như chân tay giả, xe lăn hoặc máy trợ thính trên toàn cầu không thể tiếp cận các sản phẩm này. Tình hình đặc biệt khó khăn ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Đối với Ubokobong, đó là cú sốc bởi việc sửa chữa đòi hỏi phải nhập khẩu phụ tùng thay thế và các sản phẩm chất lượng cao thì đơn giản là không có sẵn.
Sản phẩm cánh tay sinh học Ubokobong là thành quả sau ba năm nghiên cứu chuyên sâu. Công ty Immortal Cosmetic Art của hai anh em nhà Amanam đang dẫn đầu trong lĩnh vực chế tạo chân tay giả giống thật cho người cụt chi trên khắp lục địa, với sứ mệnh giúp người Nigeria và các nước châu Phi khác dễ dàng tiếp cận hơn với sản phẩm này.
Không chỉ tập trung vào bề ngoài, công ty Immortal Cosmetic Art đang phát triển các bộ chi giả sinh học sử dụng điện cơ đồ để đọc tín hiệu cơ, giúp người dùng điều khiển chuyển động. Mỗi chi giả sinh học có giá khoảng 7.000 USD, rẻ hơn nhiều so với các sản phẩm phương Tây nhưng vẫn quá đắt đỏ đối với hầu hết người dân châu Phi, vì vậy hai anh em nhà Amanam đã nỗ lực gây quỹ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ để giúp công nghệ này trở nên dễ tiếp cận hơn. Họ đã cung cấp chi giả miễn phí cho hơn 10 khách hàng.
Đối với các nhà nghiên cứu như giáo sư dự bị Natasha Layton tại Đại học Monash (Australia), sự trỗi dậy của đổi mới công nghệ châu Phi đánh dấu chuyển dịch rộng lớn hơn trong công nghệ y tế toàn cầu. Bà nhận xét: “Giờ đây, xu hướng đang đảo ngược, khi đổi mới xuất hiện từ các quốc gia phải tư duy sáng tạo trong điều kiện hạn chế”. Theo bà, những hạn chế này có thể thúc đẩy sự sáng tạo.
Việt Nam có thể hình thành một chương trình quốc gia về nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thiết bị trợ giúp người khuyết tật, trong đó chi giả là một sản phẩm ưu tiên.
Định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Nghị quyết 57 yêu cầu “Có cơ chế khuyến khích mua sắm công đối với các sản phẩm, hàng hoá là kết quả nghiên cứu khoa học do doanh nghiệp trong nước tạo ra. Có cơ chế đặc biệt trong nghiên cứu, tiếp cận, mua các bí mật công nghệ, học hỏi, sao chép các công nghệ tiên tiến của nước ngoài”.
