Cảnh báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump
Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đã “sẵn sàng hoàn toàn” để phá hủy trung tâm xuất khẩu dầu Đảo Kharg của Iran, nhưng hiện tại vẫn chưa thực hiện bước đi này.
Theo kênh Fox News ngày 16/3, theo giờ Mỹ, phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một (Air Force One), ông Trump nhắc lại các cuộc không kích trước đó của Mỹ vào hòn đảo mà ông gọi là “viên ngọc quý” của Iran, cho biết chỉ còn lại khu vực xử lý đường ống dầu là chưa bị phá hủy.
Ông Trump tuyên bố: “Chúng tôi có thể làm điều đó chỉ trong vòng 5 phút”. Chúng tôi đã khoá mục tiêu, lên đạn và sẵn sàng hành động nếu chúng tôi muốn”
Tuy nhiên, theo nhà lãnh đạo Mỹ, Washington không chọn làm điều đó một lần nữa và sẽ chờ xem diễn biến tiếp theo.
Ông Trump gợi ý rằng lời đe dọa này nhằm gây sức ép buộc Tehran phải đàm phán, nhận định rằng Iran rất muốn thương lượng nhưng chưa sẵn sàng đưa ra những nhượng bộ mà Mỹ mong muốn.
Ông Trump nói thêm rằng hiện Iran chưa ở trạng thái cần thiết để đạt thỏa thuận, nhưng có thể sẽ thay đổi trong tương lai.
Vào ngày 13/3, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tiến hành các cuộc tấn công chính xác nhằm vào đảo Kharg và đã đánh trúng hơn 90 mục tiêu quân sự, bao gồm kho chứa thủy lôi và các hầm tên lửa, nhưng vẫn giữ nguyên cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo.
Theo Axios, ông Trump cũng đã thảo luận khả năng kiểm soát hoàn toàn đảo Kharg.
Một quan chức Mỹ cho rằng nếu điều này xảy ra, nó sẽ tương đương với một “đòn knock-out về kinh tế” đối với chính quyền Iran bằng cách cắt đứt nguồn thu dầu mỏ quan trọng.
Tuy nhiên, việc kiểm soát hòn đảo có thể đòi hỏi triển khai lực lượng bộ binh Mỹ và làm gia tăng nguy cơ Iran trả đũa, đặc biệt nhằm vào các cơ sở dầu khí trong khu vực Vùng Vịnh, nhất là tại Saudi Arabia.
Một quan chức Mỹ nhận định rằng đây là lựa chọn có rủi ro lớn nhưng cũng đi kèm phần thưởng lớn, đồng thời nhấn mạnh rằng Tổng thống Trump hiện chưa đi đến quyết định cuối cùng về phương án này.
Những lý do khiến Washington do dự chưa đánh chiếm đảo Kharg
Đảo Kharg nhằm cách bờ biển phía Nam Iran khoảng 25 km, rộng chừng 20 km vuông, được bao phủ dày đặc bởi đường ống, nhà ga và bể chứa dầu.
Đây là nơi xử lý tới 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran - và đang trở thành tâm điểm của những tính toán địa chính trị phức tạp nhất hiện nay giữa Mỹ, Israel và Iran.
Theo chuyên gia năng lượng vùng Vịnh Neil Quilliam tại viện nghiên cứu Chatham House, nếu Mỹ hoặc Israel muốn tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào đảo Kharg, họ hoàn toàn có khả năng làm được điều đó", nhưng có ít nhất ba trở ngại lớn đang cản bước Washington.
Thứ nhất là nguy cơ leo thang xung đột: Như Giáo sư Scott Lucas, Đại học Dublin nhận định, nếu tấn công Kharg, kịch bản đó đồng nghĩa với việc Iran sẽ ở trong thế "không còn gì để mất", quyết tâm phong tỏa Eo biển Hormuz và nhắm vào các nhà máy lọc dầu trên khắp Trung Đông.
Thứ hai là hậu quả kinh tế toàn cầu: Chuyên gia Martinez-Giron cảnh báo "việc tấn công đảo Kharg vào thời điểm này sẽ là đòn giáng mạnh vào nền kinh tế Iran, và nó sẽ gây ra những hậu quả vượt ra ngoài cuộc chiến, ảnh hưởng đến nền kinh tế và an ninh toàn cầu", đồng thời lưu ý mối liên hệ trực tiếp giữa chi phí vận chuyển dầu và giá lương thực: "Thật khó để thấy một quyết định như vậy có thể gây hại cho chế độ Iran mà không gây hại đến an ninh con người".
Thứ ba là tính toán hậu chiến: Chuyên gia Quilliam lưu ý Washington còn cần phải nghĩ đến kịch bản sau khi thay đổi chính quyền Iran: "Chính quyền kế nhiệm sẽ cần vận hành đảo Kharg. Điều này sẽ rất cần thiết cho sự thành công của bất kỳ chính quyền kế nhiệm nào, đơn giản là xét về mặt nguồn tiền mà nó sẽ tạo ra".
Iran gia tăng phát ngôn cứng rắn nhằm vào Mỹ
Về phía Iran, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với CBS News rằng Iran không yêu cầu ngừng bắn hay đàm phán trong cuộc xung đột đã kéo dài ba tuần.
Ông Araghchi nhấn mạnh rằng Iran sẵn sàng tự vệ chừng nào còn cần thiết và sẽ tiếp tục làm như vậy cho đến khi ông Trump nhận ra đây là một cuộc chiến bất hợp pháp không thể giành chiến thắng.
Quân đội Iran, theo kênh Al Jazeera của Qatar ngày 17/3, cũng gia tăng phát ngôn cứng rắn nhằm vào Mỹ với tuyên bố rằng “các ông khơi mào, chúng tôi sẽ kết thúc”.
Cụ thể, vào hôm 16/3, theo giờ địa phương người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari đã gửi thông điệp tới Tổng thống Trump, nhấn mạnh rằng kết cục của cuộc chiến sẽ không được quyết định trên mạng xã hội, mà trên chiến trường.
Các quan chức quân sự Iran khác cũng đưa ra thông điệp tương tự, cho rằng thời gian cuộc chiến kéo dài bao lâu và khi nào kết thúc là điều do Iran quyết định, không phải Mỹ.
Họ nhấn mạnh: “Các ông đã bắt đầu, chúng tôi sẽ kết thúc”.
Đây là thông điệp được phía Iran lặp lại nhiều lần trong các tuyên bố gần đây.
Người phát ngôn quân đội Iran cũng đưa ra một tuyên bố mới, chủ yếu gửi tới các quốc gia láng giềng trong khu vực.
Ông Zolfaghari nhấn mạnh quyền tự vệ của Iran và sự cần thiết phải bảo vệ chủ quyền trước các cuộc tấn công từ Mỹ, đồng thời cảnh báo về bất kỳ cuộc tấn công nào xuất phát từ các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.
Những phát biểu này được xem là một phần trong lập trường nhất quán của Iran trong bối cảnh xung đột leo thang.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cùng các quan chức khác, bao gồm Bộ Ngoại giao, cũng khẳng định rằng Iran không có chiến tranh với các nước láng giềng, mà chỉ tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ - những nơi được sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Iran.
