Nền kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn tăng trưởng yếu khi diễn ra đồng thời nhiều cú sốc, trong lúc chủ nghĩa bảo hộ có xu hướng gia tăng. Trong bối cảnh đó, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) hiện đối mặt với một lựa chọn quan trọng giữa cởi mở và cô lập, giữa làm việc cùng nhau và dựng lên những rào cản. Tại ngã ba đường lịch sử này, việc bảo vệ cam kết của khu vực đối với sự cởi mở và hợp tác đã trở thành nhiệm vụ chung của tất cả các nền kinh tế thành viên.
Trong báo cáo “Cởi mở, Đổi mới và Hợp tác – Xây dựng Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương thịnh vượng hơn” công bố đầu tháng 9/2026, Viện Nghiên cứu Cấp cao Quốc gia thuộc Tân Hoa Xã đã nhận định, kể từ khi thành lập vào năm 1989, APEC vẫn luôn kiên định với sứ mệnh ban đầu là thúc đẩy phát triển chung và nâng cao đời sống người dân. Dựa trên nguyên tắc “chủ nghĩa khu vực mở”, APEC hoàn toàn tôn trọng và dung hòa sự khác biệt giữa các nền kinh tế thành viên về hệ thống chính trị, trình độ phát triển và truyền thống văn hóa xã hội. Thông qua hợp tác thực tiễn, APEC đã góp phần biến khu vực châu Á - Thái Bình Dương trở thành một động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thế giới, một điểm tựa ổn định cho sự phát triển toàn cầu và là hình mẫu cho hợp tác quốc tế.
Hiện châu Á - Thái Bình Dương chiếm 1/3 dân số thế giới, đóng góp hơn 60% GDP và gần một nửa kim ngạch thương mại toàn cầu. Là một thành viên của APEC, trong giai đoạn từ tháng 1 - 7/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Trung Quốc với các nền kinh tế thành viên khác của APEC đạt 18.030 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2.682 tỷ USD), tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt tốc độ tăng trưởng chung của thương mại hàng hóa của nước này trong cùng kỳ, cho thấy tiềm năng hợp tác khu vực to lớn.
Tuy nhiên, những nỗ lực hợp tác của các nền kinh tế APEC đang đối mặt với các thách thức trong bối cảnh nền kinh tế và thương mại toàn cầu có những biến động lớn. Sự trỗi dậy của các biện pháp bảo hộ, rào cản kỹ thuật phức tạp và nguy cơ gian lận xuất xứ đang gây áp lực lên dòng chảy thương mại tự do. Trong khi đó, sự cạnh tranh giữa các cường quốc và các cú sốc từ kinh tế toàn cầu làm gia tăng tính bất định, đòi hỏi các nền kinh tế thành viên phải rất khéo léo để duy trì đồng thuận. Ngoài ra, sự đứt gãy hoặc phân mảnh chuỗi cung ứng khiến chi phí vận tải, thủ tục tuân thủ và kết nối hạ tầng trở nên tốn kém hơn.
Trong bối cảnh đó, APEC vẫn cam kết duy trì chủ nghĩa khu vực mở và tập trung mạnh mẽ vào tự do hóa và tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, với việc giảm các rào cản phi thuế quan, thúc đẩy mở cửa toàn diện thương mại dịch vụ, thương mại kỹ thuật số và tiếp cận thị trường đầu tư. APEC kiên định với chủ nghĩa đa phương thực sự, duy trì hệ thống thương mại đa phương với Tổ chức Thương mại Thế giới là hạt nhân, thúc đẩy tự do hóa và tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, đồng thời giữ cho chuỗi cung ứng khu vực ổn định và thông suốt.
Các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương xác định rõ ràng tính cởi mở, đổi mới và hợp tác là ba ưu tiên, vạch ra lộ trình xây dựng một nền kinh tế ổn định, lấy lại đà phát triển và đạt được sự phát triển chất lượng cao hơn. Để xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương, APEC xem cởi mở là huyết mạch và củng cố nền tảng cho sự thịnh vượng chung trong khu vực. Sự cởi mở và hợp tác là con đường duy nhất để châu Á - Thái Bình Dương đối mặt với những thách thức và cùng nhau tạo dựng một tương lai tốt đẹp hơn.
Phát biểu tại phiên họp toàn thể lần thứ hai của Tiểu ban về thủ tục hải quan APEC hồi tháng 8/2026, ông Trương Bảo Phong, Phó Tổng cục Hải quan Trung Quốc, cho biết các nền kinh tế thành viên APEC cần tăng cường nỗ lực xóa bỏ các rào cản thương mại và có những biện pháp cụ thể hơn để khắc phục những nút thắt trong thương mại xuyên biên giới, nhằm làm cho chuỗi cung ứng khu vực châu Á - Thái Bình Dương an toàn hơn, ổn định hơn và hiệu quả hơn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phân mảnh, việc điều chỉnh các quy tắc và tiêu chuẩn, cũng như tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Theo các nhà phân tích, Trung Quốc được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh việc thúc đẩy một thỏa thuận thương mại bao trùm khu vực vành đai Thái Bình Dương – bao gồm cả Mỹ - khi nước này đăng cai Hội nghị cấp cao APEC vào tháng 11 tới tại Thâm Quyến. Tuy nhiên, việc đạt được một thỏa thuận thực sự có thể gặp khó khăn do sự phản đối từ phía Mỹ. Ông Chen Zhiwu, Giáo sư tài chính tại Đại học Hong Kong, nhận định vấn đề này cần được ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự, đặc biệt là trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên đe dọa áp thuế nhằm ưu tiên lợi ích quốc gia.
Với những bước tiến đáng kể về khoa học - công nghệ, Trung Quốc muốn nắm bắt cơ hội là nước chủ nhà Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 33 để tập hợp các bên cho mục tiêu xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương tăng trưởng và thịnh vượng, tăng cường hợp tác thực tiễn trong các vấn đề ưu tiên như kết nối, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo để tạo thêm sức sống và động lực cho sự phát triển chung, đồng thời mang lại nhiều lợi ích hơn cho người dân trong khu vực.
Tại Thâm Quyến, một hành trình mới của APEC sẽ bắt đầu. Với định hướng từ sự đồng thuận ba trụ cột về mở cửa, đổi mới sáng tạo và hợp tác, APEC sẽ khơi dậy tiềm năng phát triển dài hạn, đồng thời tập hợp sức mạnh tổng hợp của khu vực vì sự thịnh vượng chung. Các thành viên sẽ cùng viết nên chương mới cho "kỳ tích châu Á - Thái Bình Dương".
