Theo phóng viên TTXVN tại London, trong nhiều thập niên, bản đồ ẩm thực cao cấp của thế giới được định hình bởi những địa danh quen thuộc của châu Âu, nơi truyền thống, biểu tượng và quyền lực mềm của phương Tây chiếm vị trí trung tâm. Nhưng trật tự ấy đang dịch chuyển một cách sâu sắc. Trung Quốc bước vào phân khúc ẩm thực tinh hoa không bằng huyền thoại văn hóa, mà bằng năng lực tổ chức sản xuất, công nghệ và quy mô.
Dòng chữ “Made in China” (Sản xuất tại Trung Quốc) có lẽ sẽ sớm trở thành một nhãn mác khơi gợi vị giác của người tiêu dùng toàn cầu. Trung Quốc đang dần chiếm lĩnh thị trường thực phẩm cao cấp vốn gắn liền với ẩm thực phương Tây. Hiện nay, Trung Quốc không chỉ là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới về trứng cá tầm muối và nấm truffle, mà còn đang nhanh chóng mở rộng sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm cao cấp khác như gan ngỗng, dầu ôliu, matcha và rượu vang hảo hạng. Nhu cầu với những đặc sản này trong nước đang tăng lên, song song với sự mở rộng của thị trường quốc tế.
Trứng cá muối (caviar) là một ví dụ điển hình về cách đổi mới ở quy mô lớn có thể nâng cao hiệu quả sản xuất. Trung Quốc bắt đầu nuôi cá tầm từ đầu những năm 2000, và hiện chiếm hơn 2/5 sản lượng trứng cá muối toàn cầu. Kaluga Queen - một doanh nghiệp lớn của Trung Quốc - khởi động sản xuất năm 2006 tại một hồ nhân tạo có diện tích gần gấp đôi đảo Malta. Doanh nghiệp này duy trì nhiệt độ nước dưới 5°C, cho phép sản xuất caviar quanh năm. Hệ thống ống dẫn cung cấp thức ăn hằng ngày cho khoảng 200.000 con cá tầm, và máy bay không người lái được dùng để kiểm đếm đàn cá. Nếu phương pháp truyền thống cần 3 năm để xác định giới tính cá, thì Kaluga chỉ mất 6 tháng. Năm 2015, công ty cung ứng 150 tấn trứng cá, trở thành nhà sản xuất độc lập lớn nhất thế giới. Đến năm 2024, sản lượng đạt 260 tấn.
Một yếu tố khác giúp Trung Quốc bứt tốc nhanh chóng là sự đa dạng địa lý. Tỉnh Cam Túc đầy nắng hình thành một ngành công nghiệp dầu ôliu sáng giá. Vùng núi Ninh Hạ lân cận sản xuất những dòng vang ấn tượng. Ở Tây Nam, Quý Châu tận dụng độ cao, độ ẩm và lượng ánh sáng hạn chế để trồng trà làm matcha - thách thức vị thế của Nhật Bản, nhà sản xuất bột trà xanh lớn nhất thế giới.
Theo hãng nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence, các “ông lớn” truyền thống trong ngành thực phẩm xa xỉ đang nỗ lực "giữ ghế " trong một thị trường trị giá gần 500 tỷ USD tính trên quy mô toàn cầu. Các nhà sản xuất Pháp vận động để “đặc tính mùi hương” của nấm truffle được chuẩn hóa chặt chẽ hơn. Nhật Bản quảng bá dấu chứng nhận wagyu chính thức nhằm đối phó với thịt bò vân mỡ sản xuất ở nước ngoài.
Nhưng giờ đây, thị trường đang từng bước thay đổi. Nhiều đầu bếp hàng đầu, như Alain Ducasse đã sử dụng nguyên liệu sản xuất tại Trung Quốc trong các món ăn của mình. Đồng thời, Trung Quốc cũng đưa thêm những sản phẩm cao cấp mới vào danh mục thực phẩm và đồ uống được bảo hộ chỉ dẫn địa lý theo thỏa thuận với Liên minh châu Âu. Trung Quốc đã "trình làng" những đặc sản độc đáo như "hạt Lâm Thương" - có họ hàng với hạt macca ưa nắng của Australia, cùng trà hoa nhài Phúc Châu, cà phê và trà Phổ Nhĩ, thịt lợn Kim Hoa… tất cả phản ánh sự đa dạng địa lý và văn hóa ẩm thực của nước này.
Trong những phòng ăn cổ kính của London, những sản vật mang dấu ấn Trung Quốc lặng lẽ xuất hiện trên bàn tiệc. Khi nước Anh - vốn là trung tâm tiêu chuẩn và thị hiếu toàn cầu - bắt đầu đón nhận những giá trị này như một phần tự nhiên của đời sống ẩm thực tinh hoa, điều đó không chỉ báo hiệu sự thay đổi khẩu vị, mà còn hé mở một trật tự mới, nơi các biểu tượng cũ về xuất xứ và quyền lực văn hóa dần được viết lại.
