Các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) chi phí thấp do Trung Quốc phát triển có thể khiến các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống tài chính toàn cầu gia tăng mạnh, khi tin tặc dễ dàng khai thác lỗ hổng bảo mật với chi phí thấp hơn nhiều so với trước. Đây là cảnh báo vừa được Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đưa ra trong bối cảnh AI ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho các hoạt động tấn công mạng.
BIS cho rằng sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi cán cân an ninh mạng khi các công cụ này có thể giúp phát hiện điểm yếu trong hệ thống với tốc độ và quy mô lớn hơn, từ đó làm gia tăng nguy cơ đối với ổn định tài chính toàn cầu.
BIS, tổ chức thường được ví là "ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương", nhận định trước đây việc sử dụng những mô hình AI tiên tiến để hỗ trợ tấn công mạng có thể tiêu tốn hàng nghìn USD. Tuy nhiên, nhiều mô hình hiện nay chỉ có giá khoảng 50-100 USD, giúp ngay cả những đối tượng có trình độ kỹ thuật không quá cao cũng có khả năng tiến hành các cuộc tấn công.
BIS dẫn chứng Grok của công ty xAI do tỷ phú Elon Musk sáng lập và DeepSeek của Trung Quốc là những ví dụ về các mô hình AI có chi phí thấp hơn đáng kể. Theo cơ quan này, mức độ rủi ro đối với hệ thống tài chính đặc biệt nghiêm trọng khi các công cụ AI ngày càng rẻ và dễ tiếp cận.
Những tháng gần đây, giới chuyên gia cũng ngày càng lo ngại về sự phổ biến của các mô hình AI mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển. Các hệ thống này cho phép người dùng tùy chỉnh theo nhu cầu, đồng thời không ngừng được nâng cấp về năng lực, khiến chúng trở thành lựa chọn hấp dẫn ở phân khúc chi phí thấp.
BIS cảnh báo rằng khi chi phí sử dụng AI tiếp tục giảm, các nhóm tin tặc không tinh vi cũng có thể tấn công mạng. Hệ thống tài chính, với vai trò là hạ tầng trọng yếu của nền kinh tế, sẽ trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với những tác nhân muốn gây thiệt hại kinh tế trên diện rộng.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh các doanh nghiệp AI Trung Quốc liên tục tung ra những mô hình mới nhằm cạnh tranh với các hãng công nghệ Mỹ.
Mới đây, startup Moonshot AI đã giới thiệu Kimi K3 và tuyên bố mô hình này có năng lực cạnh tranh với các sản phẩm hàng đầu của Anthropic và OpenAI. Trong khi đó, tập đoàn Alibaba cũng phát hành phiên bản mới của mô hình Qwen, khẳng định hiệu suất chỉ đứng sau mô hình AI mạnh nhất của Anthropic.
Trong bản tin đánh giá rủi ro AI, BIS nhấn mạnh rằng lĩnh vực tài chính luôn là khu vực dễ bị tổn thương trước các lỗ hổng công nghệ thông tin.
"Từ các ngân hàng, hệ thống thanh toán đến những hạ tầng thị trường khác đều là những bộ phận thường xuyên bị tấn công nhất và có mức độ kết nối chặt chẽ nhất trong nền kinh tế. Nếu năng lực của các đối tượng tấn công tăng vọt nhờ AI, hậu quả có thể vượt xa phạm vi của một tổ chức riêng lẻ và tác động trực tiếp đến sự ổn định tài chính", BIS nhận định.
Trước nguy cơ này, BIS kêu gọi tăng cường phối hợp giữa các ngân hàng với cơ quan an ninh quốc gia nhằm nâng cao năng lực phòng thủ mạng, đồng thời cho rằng tội phạm mạng là một trong những lĩnh vực có thể tận dụng hiệu quả nhất các mô hình AI tiên tiến.
Bên cạnh đó, BIS cũng lưu ý rằng làn sóng đầu tư mạnh vào AI không chỉ làm gia tăng rủi ro an ninh mạng mà còn có thể tạo ra những nguy cơ đối với hệ thống tài chính. Theo tổ chức này, lượng nợ khổng lồ được huy động để xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI có thể trở thành một yếu tố gây bất ổn và thậm chí làm gia tăng nguy cơ xảy ra khủng hoảng tài chính trong tương lai.
