Theo tờ Kyiv Independent, được đánh giá là một trong những vị tướng có uy tín trong quân đội Ukraine, ông Drapatyi được bổ nhiệm hồi tháng 7 với kỳ vọng thúc đẩy những cải cách cần thiết đối với lực lượng vũ trang.
Việc bổ nhiệm ông Drapatyi diễn ra sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky cách chức người tiền nhiệm Oleksandr Syrskyi trong bối cảnh các cuộc biểu tình quy mô lớn nổ ra tại thủ đô Kiev. Dù hiếm khi xuất hiện trước công chúng, ông Drapatyi được các chỉ huy quân sự giàu kinh nghiệm đánh giá là người có năng lực, sẵn sàng nhìn nhận những hạn chế vàchịu trách nhiệm.
Vị tướng 43 tuổi bắt đầu sự nghiệp quân sự năm 21 tuổi với quân hàm trung úy xe tăng, sau đó từng bước thăng tiến nhờ thể hiện năng lực trên các chiến tuyến của Ukraine kể từ năm 2014. Trước khi trở thành Tổng tư lệnh, ông đứng đầu Bộ Tư lệnh Liên quân, cơ cấu chỉ huy mới được thành lập để điều hành các lực lượng ở tiền tuyến và khu vực lân cận tỉnh Kharkiv, miền Đông Bắc Ukraine.
Một trong những định hướng được ông Drapatyi nhấn mạnh là rút kinh nghiệm từ những sai sót trong tác chiến, đồng thời hạn chế cách quản lý quá nặng về kỷ luật và trừng phạt. Ông cho rằng việc không có người chịu trách nhiệm khi xảy ra thất bại có thể làm suy yếu quân đội từ bên trong.
Tiếp quản quân đội giữa lúc chiến sự diễn biến phức tạp
Ông Drapatyi được bổ nhiệm vào thời điểm cục diện chiến trường có một số chuyển biến theo hướng thuận lợi hơn cho Ukraine. Đà tiến của lực lượng Nga chậm lại, trong khi Ukraine đẩy mạnh các hoạt động tấn công ở tầm trung và tầm xa.
Tuy nhiên, Ukraine đồng thời phải đối mặt với những khó khăn về nhân lực, phòng không và nguồn cung trang thiết bị quân sự. Tại tỉnh Donetsk, khu vực Kostiantynivka và tuyến phòng thủ được Ukraine gọi là “vành đai pháo đài” tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Tuyến này gồm các thành phố Sloviansk, Kramatorsk, Druzhkivka và Kostiantynivka.
Bài toán nhân lực được xem là thách thức lâu dài đối với Quân đội Ukraine. Ông Drapatyi tiếp quản một lực lượng thiếu quân số và phải phân bổ nhân lực trên nhiều khu vực, trong khi lực lượng dự bị chiến lược còn hạn chế.
Ngay sau khi nhậm chức, ông đã công bố kế hoạch rà soát việc sử dụng nhân lực và tạm dừng bổ sung quân số cho một số trung đoàn xung kích lớn cho đến khi hoàn tất đánh giá.
Thay vì giải thể, các đơn vị này được đưa về dưới quyền chỉ huy của một số quân đoàn có năng lực tác chiến tốt, thực hiện các nhiệm vụ đột kích và phản ứng nhanh dưới sự điều phối ở cấp quân đoàn.
Trung đoàn Xung kích số 425, còn gọi là Skelia, được đưa về Quân đoàn Azov số 1 thuộc Vệ binh Quốc gia Ukraine để tham gia phòng thủ khu vực Dobropillia ở tỉnh Donetsk. Trung đoàn Xung kích số 225 hiện hoạt động dưới quyền Quân đoàn số 7 thuộc Lực lượng Đổ bộ đường không.
Ông Drapatyi cũng tổ chức lại hệ thống phòng thủ tại “vành đai pháo đài”, giao Quân đoàn Lục quân số 3 và Quân đoàn Azov số 1 đảm nhiệm vai trò nòng cốt tại các khu vực phía Bắc và phía Nam của tuyến phòng thủ.
Cùng với đó, ông đưa nhiều nhân sự mới vào các vị trí chủ chốt. Trong số này có ông Serhii Sobko giữ chức Phó Tổng tư lệnh, ông Sviatoslav Zaiets làm Tư lệnh Lục quân và Đại tá Vadym Sukharevskyi, cựu Tư lệnh Lực lượng Hệ thống Không người lái, giữ cương vị chỉ huy lực lượng Thủy quân lục chiến.
Theo Trung tá Bohdan Krotevych, cựu Tham mưu trưởng Lữ đoàn Azov, một điểm đáng chú ý khác là ông Drapatyi xây dựng được mối quan hệ với Tổng thống Zelensky và Bộ trưởng Quốc phòng Yevhen Khmara. Theo ông Krotevych, sự phối hợp giữa giới lãnh đạo chính trị và quân đội có ý nghĩa quan trọng đối với việc triển khai các quyết định quân sự cũng như thúc đẩy cải cách.
Trao thêm quyền chủ động cho cấp dưới
Thay đổi đáng chú ý trong phong cách của ông Drapatyi là cách tổ chức chỉ huy theo hướng kết hợp giữa điều hành tập trung và phân quyền.
Theo ông Krotevych, ông Drapatyi đã trao thêm quyền chủ động cho các chỉ huy trực tiếp tại chiến trường, thay vì tập trung quá nhiều quyết định ở cấp trên.
“Ông Drapatyi không e ngại sự cạnh tranh. Ngược lại, ông tạo điều kiện để các cấp dưới phát huy năng lực”, ông Krotevych nhận xét.
Trong tuyên bố về định hướng chỉ huy công bố hồi tháng 9, ông Drapatyi cho biết ông sẽ không trực tiếp điều hành từng trận đánh hay chiến dịch.
“Tôi sẽ chỉ huy dựa trên mục tiêu, phân quyền ở những cấp độ phù hợp, yêu cầu trách nhiệm ở mọi cấp và kỳ vọng mỗi chỉ huy đều thể hiện tinh thần chủ động”, ông nói.
Theo chuyên gia Rob Lee thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, ông Drapatyi đang trao thêm quyền quyết định cho các chỉ huy tại thực địa, đồng thời giảm các cuộc kiểm tra mang tính hành chính đối với những đơn vị trực tiếp giữ tuyến đầu.
Ông Lee cho biết các chỉ huy hiện có nhiều quyền hơn trong việc duy trì phòng thủ tại khu vực phụ trách, cũng như cân nhắc thời điểm tiến hành phản công.
Một phó chỉ huy lữ đoàn đang làm nhiệm vụ tại tỉnh Donetsk, đề nghị giấu tên vì lý do an ninh, cho biết trước đây các sĩ quan chịu áp lực lớn khi thực hiện nhiệm vụ và có thể bị thay thế nếu kết quả không đạt yêu cầu. Theo sĩ quan này, một số mệnh lệnh khó thực hiện được truyền xuống cấp lữ đoàn và tiểu đoàn, khiến chỉ huy tại chỗ gặp khó khăn trong việc phản ánh tình hình thực tế.
Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau khi ông Drapatyi nhậm chức, các chỉ huy tại tiền tuyến nhận được thông báo rằng họ sẽ không bị đe dọa cách chức nếu đánh giá một mệnh lệnh là không thể thực hiện, không phù hợp hoặc gây tổn thất quá lớn.
Dù vậy, những thay đổi chưa xuất hiện đồng đều ở tất cả các đơn vị. Một sĩ quan cấp cao thuộc quân đoàn đang hoạt động tại tỉnh Kharkiv cho rằng tình hình tại đơn vị của ông “không có nhiều thay đổi” kể từ khi ông Drapatyi nhậm chức.
Ở chiều ngược lại, ông Oleh Romanov, chỉ huy Trung đoàn Hệ thống Không người lái độc lập số 21 Kraken, đánh giá tích cực phong cách lãnh đạo mới. Theo ông, ông Drapatyi tạo điều kiện để quân nhân trao đổi trực tiếp khi có vấn đề cần giải đáp hoặc xin ý kiến.
“Ông ấy luôn giữ liên hệ với cấp dưới và trực tiếp theo sát công việc”, ông Romanov nhận xét.
Những thách thức phía trước
Trong năm tới, một trong những thách thức lớn đối với ông Drapatyi sẽ là tổ chức phòng thủ tại những khu vực tỉnh Donetsk vẫn do Ukraine kiểm soát, đặc biệt là tuyến “vành đai pháo đài” với các thành phố Sloviansk và Kramatorsk.
Bên cạnh đó, Ukraine sẽ phải tính đến những biến động trong nguồn cung trang thiết bị quân sự từ Mỹ. Điều này đòi hỏi Bộ Tổng tư lệnh chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch, nhất là đối với tên lửa đánh chặn phòng không và các hệ thống liên lạc vệ tinh quân đội đang sử dụng.
Một nhiệm vụ khác là tiếp tục cải tổ lực lượng vũ trang, từng bước chuyển sang mô hình chỉ huy đề cao tính chủ động và trách nhiệm của các cấp.
Ông Krotevych cho rằng việc tiếp tục cải cách quân đội và áp dụng rộng rãi hơn các phương thức huấn luyện theo tiêu chuẩn NATO, đặc biệt trong đào tạo và đánh giá, rút kinh nghiệm sau hoạt động tác chiến, sẽ rất cần thiết.
Các trung tâm huấn luyện cấp khu vực của Ukraine từ lâu bị đánh giá là chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đào tạo tân binh. Một số đơn vị có năng lực tác chiến tốt thậm chí tự tổ chức chương trình huấn luyện riêng.
Cuối cùng, một thách thức đáng chú ý đối với ông Drapatyi là duy trì mối quan hệ với Tổng thống Zelensky và Văn phòng Tổng thống.
Nếu tiếp tục gia tăng uy tín trong quân đội và công chúng Ukraine, ông Drapatyi có thể trở thành một nhân vật có ảnh hưởng đáng kể trong đời sống chính trị - xã hội của nước này. Trường hợp cựu Tổng tư lệnh Valerii Zaluzhnyi thường được nhắc đến như một ví dụ về những khó khăn có thể phát sinh khi một chỉ huy quân sự trở nên ngày càng được biết đến rộng rãi.
Hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh, ông Zaluzhnyi được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng trong đời sống chính trị Ukraine.
Đối với ông Drapatyi, 100 ngày đầu tiên mới chỉ là bước khởi đầu. Khả năng duy trì những thay đổi trong phương thức chỉ huy, giải quyết bài toán nhân lực và tiếp tục cải tổ quân đội sẽ là những yếu tố quan trọng đối với hiệu quả của ông trên cương vị Tổng tư lệnh trong thời gian tới.
