Theo báo cáo từ Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tính đến cuối tháng 3/2026, diện tích gieo cấy lúa Đông Xuân cả nước đạt khoảng 2,92 triệu ha. Dù diện tích gieo cấy và thu hoạch có sự sụt giảm nhẹ (lần lượt là 1,3% và 5,6%) do các địa phương chủ động chuyển đổi sang cây trồng có giá trị kinh tế cao hoặc nuôi trồng thủy sản, năng suất thu hoạch vẫn được duy trì ổn định, ước đạt 68,7 tạ/ha.
Một trong những điểm sáng nổi bật của ngành nông nghiệp trong quý I/2026 là sự tăng trưởng bứt phá của nhóm cây lâu năm. Nhờ duy trì được mức giá bán cao cùng việc đẩy mạnh áp dụng kỹ thuật canh tác hiện đại, sản lượng các loại cây ăn quả chính đều ghi nhận mức tăng trưởng khả quan so với cùng kỳ năm trước.
Tiêu biểu như sản lượng thanh long đạt 341,3 nghìn tấn, tăng 3,1%; cam đạt 333,2 nghìn tấn, tăng 1,2%. Đặc biệt, nhờ nhiều diện tích trồng mới bước vào giai đoạn thu hoạch ổn định, sản lượng sầu riêng đã tăng mạnh 15%, đạt 212,9 nghìn tấn. Bên cạnh đó, mặt hàng mít cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 12,8% nhờ diện tích trồng được mở rộng và mật độ trồng dày hơn.
Song song với trồng trọt, lĩnh vực chăn nuôi tiếp tục đà phục hồi và phát triển ổn định với tổng đàn lợn ước tăng 2,9% và đàn gia cầm tăng 3,3%. Kết quả này đã giúp sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng trong quý I ước đạt 1,44 triệu tấn, tăng 4,9%. Tương tự, sản lượng thịt gia cầm hơi xuất chuồng cũng đạt 660,8 nghìn tấn, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Trên mặt trận ngoại thương, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản 3 tháng đầu năm 2026 ước đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%. Trong đó, Trung Quốc khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng chính với giá trị xuất khẩu sang thị trường này tăng tới 37,6%.
Sự bứt phá này đến từ nhiều nhóm hàng chiến lược, dẫn đầu là sản phẩm chăn nuôi với mức tăng mạnh nhất đạt 54,3% (tương đương 197,7 triệu USD) và đầu vào sản xuất tăng 56,7% (đạt 834,3 triệu USD). Ngoài ra, xuất khẩu thủy sản cũng đóng góp tích cực với 2,62 tỷ USD, tăng 13,3%, cùng mặt hàng rau quả đạt 1,54 tỷ USD, tăng trưởng mạnh 32,1% so với cùng kỳ.
Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất, chiếm 45,1% thị phần. Trong đó, Trung Quốc khẳng định vị thế là đối tác thương mại hàng đầu khi kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này tăng tới 37,6%, chiếm 22,1% tổng giá trị xuất khẩu NLTS của Việt Nam. Ngược lại, xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ có sự sụt giảm nhẹ 5,2%, chiếm 18,3% thị phần.
Một trong những thành tựu quan trọng của ngành trong quý I là cán cân thương mại thặng dư 4,78 tỷ USD. Các mặt hàng có mức xuất siêu cao nhất gồm gỗ và sản phẩm gỗ (3,03 tỷ USD), cà phê (2,63 tỷ USD) và tôm (995,3 triệu USD).
Dù đạt kết quả tích cực, ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với áp lực lớn từ chi phí đầu vào. Xung đột tại Trung Đông kéo dài gây đứt gãy chuỗi cung ứng, đặc biệt là việc phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến giá phân bón và chi phí logistics tăng vọt.
Tại thị trường trong nước, giá phân bón trong tháng 3/2026 đồng loạt bật tăng. Điển hình là phân DAP Hàn Quốc tăng 50.000 đồng/bao so với trung bình 2 tháng đầu năm. Giá thức ăn chăn nuôi cũng chịu áp lực tăng từ 7.000 - 12.000 đồng/bao do giá nguyên liệu thế giới và chi phí vận chuyển leo thang.
Bên cạnh đó, ngành thủy sản, cụ thể là mặt hàng tôm, ghi nhận nhịp điều chỉnh giảm giá trong tháng 3. Nguyên nhân chủ yếu do các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ thận trọng sau kết quả rà soát thuế chống bán phá giá (POR19), buộc các doanh nghiệp chế biến trong nước phải hạ giá thu mua để quản trị rủi ro.
Dự báo trong thời gian tới, thị trường sẽ tiếp tục biến động tùy thuộc vào diễn biến tình hình địa chính trị thế giới. Ngành nông nghiệp cần tiếp tục theo dõi sát sao để có các giải pháp ứng phó kịp thời, đảm bảo đà tăng trưởng cho các quý tiếp theo.
