Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm siết chặt công tác quản lý thuê bao, hạn chế tình trạng SIM rác, đồng thời tăng cường an ninh, an toàn thông tin trong bối cảnh các hình thức lừa đảo, gian lận trên không gian mạng ngày càng tinh vi.
Theo dự thảo, việc xác thực thông tin thuê bao được phân loại theo mục đích sử dụng, trong đó tập trung vào nhóm thuê bao di động thực hiện phương thức giao tiếp giữa người với người (H2H). Đối với cá nhân mang quốc tịch Việt Nam hoặc tổ chức hoạt động tại Việt Nam, thông tin thuê bao sẽ được xác thực thông qua việc đối soát giữa giấy tờ tùy thân, dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Chụp ảnh chuẩn hóa thông tin thuê bao di động.
Yêu cầu bắt buộc là thông tin đăng ký phải trùng khớp tối thiểu 4 trường dữ liệu then chốt gồm: số định danh cá nhân; họ và tên; ngày, tháng, năm sinh và dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt. Việc kết nối, đối soát trực tiếp với cơ sở dữ liệu gốc của ngành Công an được kỳ vọng sẽ loại bỏ triệt để các trường hợp sử dụng giấy tờ giả, thông tin không chính chủ để đăng ký và sử dụng SIM di động.
Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là quy định chặt chẽ hơn đối với việc đăng ký từ thuê bao H2H thứ hai trở đi. Khi khách hàng có nhu cầu kích hoạt thêm SIM mới, doanh nghiệp viễn thông không chỉ thực hiện xác thực điện tử thông thường mà còn phải áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế nhằm phòng, chống gian lận.
Cụ thể, việc khớp đúng sinh trắc học khuôn mặt phải đạt độ chính xác cao theo tiêu chuẩn FIDO Biometric Requirement, với tỷ lệ chấp nhận sai dưới 0,01%. Đồng thời, hệ thống của các nhà mạng phải có khả năng phát hiện tấn công giả mạo sinh trắc học của vật thể sống (Presentation Attack Detection – PAD), tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 30107 hoặc NIST. Đây được coi là “hàng rào kỹ thuật” quan trọng nhằm ngăn chặn việc sử dụng hình ảnh, video hoặc mặt nạ 3D để vượt qua lớp xác thực, qua đó hạn chế việc lợi dụng danh tính người khác phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật.
Dự thảo Thông tư cũng bổ sung quy định về việc xác thực lại thông tin thuê bao trong trường hợp người dùng thay đổi thiết bị đầu cuối (đổi máy di động mới) so với thiết bị sử dụng gần nhất. Khi đó, thuê bao sẽ phải thực hiện quy trình xác thực tương tự như đăng ký SIM thứ hai. Với trường hợp cá nhân chỉ sở hữu một thuê bao duy nhất, hệ thống sẽ gửi mã xác thực một lần (OTP) trực tiếp đến số thuê bao đó để phục vụ việc xác minh. Quy định này nhằm đảm bảo số điện thoại và thiết bị đang sử dụng thuộc quyền kiểm soát của đúng chủ thể đã đăng ký.
Đối với người nước ngoài sử dụng hộ chiếu để đăng ký, dự thảo quy định thuê bao H2H đầu tiên chỉ được sử dụng tối đa 30 ngày. Sau thời hạn này, thuê bao sẽ bị hạn chế chức năng, chỉ có thể nhận cuộc gọi, tin nhắn, truy cập Internet hoặc gọi khẩn cấp. Nếu có nhu cầu sử dụng lâu dài, người dùng phải thực hiện xác thực trực tiếp tại điểm giao dịch của doanh nghiệp viễn thông.
Về phương thức thực hiện, người dùng có thể lựa chọn một trong ba hình thức xác thực gồm: Trực tuyến qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID; trực tuyến qua ứng dụng hoặc trang web của doanh nghiệp viễn thông; hoặc trực tiếp tại các điểm giao dịch. Riêng với người nước ngoài hoặc người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch, việc xác thực bắt buộc phải thực hiện trực tiếp.
Để bảo đảm tính thực thi, dự thảo cũng đề xuất các chế tài nghiêm khắc. Thuê bao không thực hiện hoặc xác thực không thành công sẽ bị tạm dừng cung cấp dịch vụ một chiều; sau thời hạn quy định, nếu vẫn không hoàn tất xác thực, nhà mạng sẽ tạm dừng hai chiều và chấm dứt cung cấp dịch vụ. Doanh nghiệp viễn thông có trách nhiệm lưu giữ đầy đủ hồ sơ xác thực trong suốt thời gian thuê bao hoạt động để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.