Với hàng loạt công nghệ tiên tiến được Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) triển khai, AI đang trở thành “cầu thủ thứ 23” vô hình nhưng có ảnh hưởng lớn trên sân cỏ.
Phóng viên TTXVN tại Seoul dẫn mạng tin thể thao Hàn Quốc, cho biết một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất là hệ thống việt vị bán tự động (SAOT) thế hệ mới. Nếu trước đây trọng tài biên phải chờ tình huống kết thúc mới phất cờ để tránh làm gián đoạn các cơ hội ghi bàn hợp lệ, thì nay AI có thể phát hiện lỗi việt vị gần như tức thời.
Toàn bộ 1.248 cầu thủ thuộc 48 đội tuyển tham dự giải đã được quét cơ thể bằng công nghệ 3D trước khi giải đấu khởi tranh. Chỉ trong khoảng 1 giây, hệ thống ghi nhận toàn bộ dữ liệu hình thể của từng cầu thủ, từ đó tạo ra các “bản sao số” phục vụ công tác điều hành trận đấu.
Trong thi đấu, dữ liệu chuyển động thời gian thực được kết hợp với dữ liệu quét cơ thể để tái hiện hình ảnh cầu thủ dưới dạng avatar 3D có ngoại hình gần như giống hệt người thật. Công nghệ này giúp các trọng tài và khán giả xác định chính xác cầu thủ nào tham gia vào tình huống việt vị, thay thế các mô hình đồ họa đơn giản từng gây tranh cãi về độ tin cậy trong nhiều năm qua.
Độ chính xác của hệ thống cũng được nâng lên đáng kể. Chỉ cần cầu thủ tấn công vượt qua hàng phòng ngự khoảng 10 cm, AI có thể phát hiện và gửi cảnh báo trực tiếp đến tai nghe của trọng tài biên. Khác với các kỳ World Cup trước, tín hiệu không cần phải đi qua phòng VAR trước khi chuyển xuống sân.
FIFA cho rằng công nghệ mới không chỉ giúp giảm sai sót trong các quyết định trọng tài mà còn góp phần hạn chế chấn thương. Những pha bóng vốn đã việt vị nhưng vẫn tiếp tục diễn ra do trọng tài chưa phất cờ sẽ được dừng lại sớm hơn, tránh các tình huống tăng tốc hoặc va chạm không cần thiết.
Bên cạnh công nghệ bắt việt vị, World Cup 2026 còn lần đầu tiên áp dụng hệ thống tái dựng trận đấu 3D theo thời gian thực. Dữ liệu từ mạng lưới camera theo dõi trên sân cùng cảm biến gắn trong bóng thi đấu được kết hợp để tạo ra một mô hình 3D hoàn chỉnh của trận đấu.
Công nghệ này cho phép tạo ra các “camera ảo” ở bất kỳ vị trí nào trên sân, kể cả những nơi không thể đặt máy quay thực tế. Đặc biệt, các trọng tài có thể xem lại tình huống từ góc nhìn của thủ môn nhằm xác định liệu cầu thủ đứng ở vị trí việt vị có cản trở tầm quan sát hay không. Đây là vấn đề từng gây ra không ít tranh cãi trong các giải đấu lớn trước đây.
Một cải tiến khác là hệ thống “Referee View”, sử dụng camera gắn trên người trọng tài. Hình ảnh được AI xử lý và chống rung theo thời gian thực, giúp khán giả hiểu rõ hơn những gì trọng tài quan sát tại thời điểm đưa ra quyết định.
Không chỉ dừng lại ở công tác điều hành trận đấu, AI còn tham gia vào lĩnh vực phân tích chiến thuật. FIFA cùng Lenovo đã phát triển nền tảng Football AI Pro, có khả năng xử lý hơn 2.000 chỉ số và hàng triệu dữ liệu thi đấu để đưa ra các báo cáo chiến thuật chuyên sâu.
Khác với trước đây khi các đội tuyển phải nghiên cứu những báo cáo dày hàng chục trang, ban huấn luyện giờ đây có thể đặt câu hỏi trực tiếp cho AI để nhận các gợi ý chiến thuật hoặc đánh giá đối thủ. Đáng chú ý, hệ thống này được cung cấp đồng đều cho cả 48 đội tuyển tham dự World Cup, góp phần thu hẹp khoảng cách về nguồn lực phân tích giữa các cường quốc bóng đá và những đội bóng có điều kiện hạn chế hơn. Khi dữ liệu được tích lũy đủ lớn, AI thậm chí có thể phân tích xu hướng sút phạt đền của từng cầu thủ hoặc thói quen cản phá của các thủ môn, cung cấp thêm cơ sở cho các quyết định chiến thuật quan trọng.
Với những công nghệ mới được triển khai, World Cup 2026 sẽ không chỉ là sân chơi của các ngôi sao trên sân cỏ mà còn là nơi thể hiện sức mạnh của AI. Trong một môn thể thao vốn luôn gây tranh cãi bởi những quyết định trong tích tắc, AI đang được kỳ vọng sẽ mang lại sự chính xác, minh bạch và công bằng hơn cho bóng đá thế giới.
