Khai báo tại tòa, hầu hết các bị cáo đều thừa nhận hành vi vi phạm như cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao truy tố.
Hành vi của các bị cáo trong vụ án thể hiện là một chuỗi các sai phạm trong việc thuê tư vấn nước ngoài lập dự án đầu tư và thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công 2 dự án… đến việc phê duyệt dự án, vi phạm trong việc lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu và thực hiện gói thầu… gây thất thoát cho Nhà nước hơn 803 tỷ đồng.
Thừa nhận trách nhiệm người đứng đầu
Trả lời thẩm vấn tại tòa, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận cáo buộc của Viện Kiểm sát và thừa nhận trách nhiệm người đứng đầu.
Trong đó, cáo trạng nêu bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến đã có hành vi sai phạm trong việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu nước ngoài lập dự án, lập phương án thiết kế kiến trúc và sai phạm trong việc phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu 2 dự án. Các quyết định này là cơ sở để Ban Y tế trọng điểm triển khai thực hiện, trong đó có nhiều sai phạm, dẫn đến 2 dự án bị đình trệ, kéo dài, không đạt được mục tiêu đề ra, gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước số tiền hơn 803 tỷ đồng.
Bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận đã ký phê duyệt tất cả tờ trình và quyết định như: Phê duyệt chủ trương tư vấn nước ngoài, phê duyệt cái kế hoạch lựa chọn nhà thầu, thiết kế kiến trúc, lựa chọn nhà thầu tư vấn. Bị cáo thừa nhận đã không làm tốt vai trò chỉ đạo, kiểm tra giám sát xây dựng để có thể phát hiện sớm những sai phạm.
Theo bị cáo Tiến, quyết định phê duyệt là trong 3 năm phải xây dựng bệnh viện đạt ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực như Nhật Bản, Singapore. Tuy nhiên, nhiệm vụ “để lại sản phẩm tốt nhất, hiện đại nhất” này đã trở thành áp lực khiến các bị cáo trong vụ án phải tìm cách hoàn thành dự án theo đúng kế hoạch.
Trước tòa, bị cáo Tiến nhận trách nhiệm người đứng đầu nhưng cho rằng mình không cố ý làm trái và cấp dưới cũng không có động cơ cá nhân.
Về nội dung nhận tiền từ cấp dưới, bị cáo Tiến khai: Năm 2016, khi dự án triển khai được hơn 1 năm, có một hôm bị cáo Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế) cùng một người khác tới phòng để báo cáo công việc. Khi về, hai người để lại một gói quà, về nhà một thời gian sau bị cáo mới biết đấy là quà của bị cáo Thắng là 2 tỷ đồng. Thêm vài lần đưa tiền khác khoảng 500 triệu đồng, tổng cộng là 2,5 tỷ đồng.
Ngoài ra, bị cáo Tiến cũng thừa nhận đã cầm 5 tỷ đồng do bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách quản lý điều hành Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) đưa.
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế thừa nhận việc nhận tiền này là sai, nhưng cho rằng bị cáo “không gợi ý, không thỏa thuận và cũng không biết nguồn tiền. Anh em để lại gói ở trên bàn và sau đó ra về mới biết là biếu món quà”.
Không khảo sát nhưng đã đưa ra kết luận
Tại phần xét hỏi, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế) trình bày về vai trò chỉ đạo, phê duyệt và triển khai các gói thầu tư vấn tại dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2.
Bị cáo Thắng khai sau khi được chấp thuận chủ trương, bị cáo đã trực tiếp phê duyệt các nội dung thuộc thẩm quyền, đồng thời giao cấp dưới hoàn thiện hồ sơ, văn bản để báo cáo Bộ trưởng Bộ Y tế. Liên quan việc thuê tư vấn nước ngoài, bị cáo cho biết Công ty VK Vương quốc Bỉ (Công ty VK) được cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến giới thiệu là đơn vị có năng lực.
Theo bị cáo Thắng, mức giá 24 tỷ đồng/gói tư vấn do phía Công ty VK đề xuất, sau đó Ban Quản lý dự án chuyển hồ sơ sang Viện Kinh tế xây dựng thẩm tra vì "không đủ khả năng chuyên môn để tự đánh giá".
Khi Hội đồng xét xử đặt câu hỏi về việc "hợp thức" giá gói thầu, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng phủ nhận việc chỉ đạo hợp thức hồ sơ, cho rằng chỉ yêu cầu cấp dưới hoàn thiện thủ tục để cơ quan chuyên môn thẩm tra, đánh giá tính phù hợp của mức giá do phía tư vấn đưa ra.
Bị cáo Thắng cho biết đã giao bị cáo Trần Văn Sinh (cựu Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT) hoàn thiện hồ sơ, đồng thời nhờ bị cáo Lê Văn Cư (cựu Phó Viện trưởng Viện kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng) thẩm tra mức giá do phía Công ty VK đưa ra. Bị cáo phủ nhận việc hợp thức giá, cho rằng chỉ đề nghị cơ quan chuyên môn xem xét tính phù hợp của chi phí.
Bị cáo Thắng còn khai thời điểm đó nhiều đơn vị tư vấn khác cũng tiếp cận nhưng đưa giá cao hơn, không theo đuổi hồ sơ đến cùng, nên Ban Quản lý dự án lựa chọn Công ty VK vì cho rằng đây là đơn vị có mức giá thấp nhất.
Tuy nhiên, bị cáo Thắng thừa nhận bị cáo sai khi đã lập tờ trình đề xuất thuê tư vấn nước ngoài khi chưa có đầy đủ hồ sơ khảo sát năng lực các đơn vị trong nước. Mặc dù chưa đi khảo sát cụ thể nhưng đã đưa ra kết luận về năng lực của các đơn vị này.
Tại cơ quan điều tra, bị cáo Thắng thừa nhận đã chỉ đạo Trần Văn Sinh hoàn thiện các thủ tục để hợp thức việc lựa chọn Công ty VK làm đơn vị tư vấn thiết kế, lập dự án cho hai bệnh viện, đồng thời lập các tờ trình nhằm tạo căn cứ cho việc chỉ định thầu sai quy định, gây thất thoát số tiền đặc biệt lớn cho Nhà nước.
