Nhân kỷ niệm 30 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Năng suất châu Á (APO) (1996 - 2026), Việt Nam và APO đang chuyển từ các dự án hợp tác đơn lẻ sang Chương trình Đối tác Chiến lược (SPP), tập trung vào những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo, gắn với yêu cầu nâng cao năng suất và giải quyết các bài toán cụ thể tại doanh nghiệp.
Tổng Thư ký APO Indra Pradana Singawinata cảm ơn sự đón tiếp của Bộ Khoa học và Công nghệ, đồng thời cho rằng 30 năm Việt Nam là thành viên APO không chỉ thể hiện chặng đường hợp tác lâu dài mà còn cho thấy quan hệ đối tác đã từng bước chuyển từ các hoạt động nâng cao năng lực sang hợp tác về năng suất gắn chặt hơn với các ưu tiên quốc gia.
Theo Tổng Thư ký APO, Chương trình Đối tác Chiến lược (SPP) là bước phát triển tiếp theo, với sự gắn kết chặt chẽ hơn với các ưu tiên của Việt Nam, tăng cường vai trò chủ động của Việt Nam và tập trung vào những kết quả có thể đo lường.
Trao đổi về chủ trương, chính sách năng suất của Việt Nam, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Theo đó, năng suất được xác định phải dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việt Nam cũng đặt mục tiêu cải thiện mạnh mẽ năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) thông qua đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới. Mục tiêu nâng cao năng suất không chỉ được đặt ra ở cấp doanh nghiệp mà còn ở cấp quốc gia, ngành và địa phương.
Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết định hướng nâng cao năng suất của Việt Nam phù hợp với Tầm nhìn APO 2030. Việt Nam đang chuyển dịch từ các dự án đơn lẻ sang cách tiếp cận chiến lược hơn thông qua Chương trình Đối tác Chiến lược (SPP), tập trung vào kết quả đầu ra và sự đóng góp vào mục tiêu quốc gia.
Để thực hiện các mục tiêu này, Việt Nam đề nghị APO hỗ trợ tập trung vào 5 lĩnh vực trong giai đoạn 2026 - 2027. Thứ nhất, về trí tuệ nhân tạo (AI), Việt Nam đề xuất thảo luận chương trình đào tạo AI chuyên sâu cho khu vực doanh nghiệp, không chỉ tập trung vào lý thuyết mà hướng tới ứng dụng AI để tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản trị chuỗi cung ứng và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Thứ hai, về chuyển đổi số, Việt Nam đề nghị APO tiếp tục hỗ trợ chuyên gia kỹ thuật và xây dựng khung nghiên cứu đánh giá tác động của chuyển đổi số đối với năng suất, có thể thông qua các dự án điểm để đánh giá và nhân rộng. Thứ ba, về chuyển đổi xanh, Việt Nam đề xuất APO hỗ trợ nâng cao năng lực chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp; đào tạo và xây dựng hệ thống chứng nhận chuyên gia đánh giá năng suất xanh.
Thứ tư, về đổi mới sáng tạo, Việt Nam đề xuất APO hỗ trợ triển khai tiêu chuẩn ISO 56000 về quản lý đổi mới sáng tạo và xây dựng khung chỉ số, cơ sở dữ liệu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với năng suất. Thứ năm, Việt Nam mong muốn APO tiếp tục hỗ trợ thông qua các chương trình cử chuyên gia hàng đầu (TES) và kết nối với các Trung tâm Xuất sắc (COE).
Tổng Thư ký APO Indra Pradana Singawinata đánh giá 5 lĩnh vực Việt Nam đề xuất phù hợp và gắn chặt với Chương trình Đối tác Chiến lược APO - Việt Nam cũng như định hướng của Tầm nhìn APO 2030.
Ông cho rằng, các nội dung trên không nên được xem là 5 dự án riêng biệt mà cần kết nối thành một chu trình năng suất thống nhất, gồm xác định vấn đề, thí điểm giải pháp, đo lường kết quả và nhân rộng những giải pháp có hiệu quả.
Theo Tổng Thư ký APO, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cuối cùng phải được chuyển hóa thành năng lực ở cấp doanh nghiệp. Đơn vị thực tế của chính sách năng suất không chỉ là công nghệ mà là toàn bộ quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp, từ chẩn đoán, ứng dụng, phát triển kỹ năng, tiêu chuẩn, thiết kế lại quy trình công việc đến nhân rộng và đổi mới sáng tạo.
Ông lưu ý, AI hoặc các công cụ số nếu không đi kèm với năng lực quản lý, dữ liệu và nguồn nhân lực phù hợp có thể làm tăng đầu tư trước khi thực sự làm tăng năng suất.
Tổng Thư ký APO cũng nhấn mạnh việc phổ biến và lan tỏa công nghệ quan trọng không kém đổi mới ở nhóm tiên phong. Theo ông, Việt Nam xếp thứ 44 trong Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2025; trong đó, đầu ra đổi mới sáng tạo được xếp hạng cao hơn đầu vào, nhưng nguồn nhân lực và nghiên cứu xếp thứ 70.
Từ đó, ông cho rằng cần mở rộng năng lực hấp thụ để công nghệ và tri thức có thể lan tỏa từ các doanh nghiệp, tổ chức tiên phong tới doanh nghiệp nhỏ và vừa, các ngành và địa phương.
Bên cạnh đó, năng suất cần được đo lường tại nơi năng suất thực sự được tạo ra. Các chỉ số TFP và năng suất lao động ở cấp quốc gia cần được kết nối với kết quả hoạt động của từng ngành, giá trị gia tăng của doanh nghiệp và các chỉ số vận hành như tỷ lệ lỗi, thời gian chu kỳ, thời gian ngừng máy, hiệu quả giao hàng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Kết luận buổi tiếp, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chỉ đạo Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia chủ động phối hợp với Ban Thư ký APO để cụ thể hóa các nội dung hợp tác khi triển khai Chương trình Đối tác Chiến lược (SPP) của hai bên.
Thứ trưởng tin tưởng với sự đồng hành của Tổng Thư ký APO, hoạt động năng suất của Việt Nam sẽ có những thay đổi toàn diện, bắt kịp các xu thế của thế giới về AI, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo.
