Việt Nam trao đổi kinh nghiệm phát triển công nghiệp văn hóa tại Pháp

Mục đích nhằm tìm hiểu và trao đổi kinh nghiệm về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa.

Tại các cuộc làm việc với các đơn vị phụ trách doanh nghiệp văn hóa và quản lý nền tảng xã hội thuộc Bộ Văn hóa Pháp, hai bên đã trao đổi về chính sách phát triển công nghiệp văn hóa và sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực văn hóa, cũng như những giải pháp nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Theo đại diện Bộ Văn hóa Pháp, các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo của nước này bao gồm khoảng 15 lĩnh vực như âm nhạc, điện ảnh, thiết kế, nghe nhìn, kiến trúc, trò chơi điện tử, thời trang, báo chí, xuất bản... Năm 2024, khu vực này tạo ra khoảng 586.000 việc làm trực tiếp và hơn 1 triệu việc làm gián tiếp; giá trị gia tăng đạt khoảng 43,1 tỷ euro (gần 3% GDP), đóng góp tổng cộng khoảng 100 tỷ euro (114 tỷ USD) cho nền kinh tế. Đáng chú ý, mỗi 1 euro giá trị gia tăng trực tiếp của lĩnh vực này còn tạo thêm khoảng 1,13 euro giá trị gia tăng gián tiếp cho các ngành liên quan như du lịch, thương mại và dịch vụ.

Ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU), các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo chiếm khoảng 3,9% giá trị gia tăng của nền kinh tế và tạo việc làm cho khoảng 8 triệu lao động, với hơn 99% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Riêng năm 2025, lĩnh vực văn hóa của EU sử dụng tới 8,9 triệu lao động, tương đương 4,3% tổng việc làm. Điều này cho thấy công nghiệp văn hóa không chỉ là lĩnh vực sáng tạo mà còn là trụ cột kinh tế quan trọng của nhiều quốc gia phát triển.

Chính sách phát triển công nghiệp văn hóa và sáng tạo của Pháp được triển khai trong khuôn khổ chiến lược tăng tốc các ngành công nghiệp văn hóa gắn với Kế hoạch France 2030, với tổng nguồn lực khoảng 1 tỷ euro. Chiến lược tập trung vào 5 trụ cột, gồm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; khẳng định vị thế hàng đầu trong kinh tế số về văn hóa; mở rộng hiện diện quốc tế; phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa tại địa phương; và thúc đẩy trách nhiệm xã hội, môi trường.

Pháp cũng đặc biệt coi trọng chuyển đổi số và ứng dụng AI trong lĩnh vực văn hóa nhằm phát triển các trải nghiệm sáng tạo mới, đồng thời thúc đẩy khai thác, chia sẻ dữ liệu gắn với bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, nghệ sĩ và các chủ thể quyền. Qua đó, nước này từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa dựa trên doanh nghiệp, công nghệ, dữ liệu, sở hữu trí tuệ và thị trường, góp phần nâng cao sức cạnh tranh quốc tế.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cũng là một trong những nội dung được đoàn công tác quan tâm trao đổi. Đại diện phía Pháp cho biết chính phủ nước này ủng hộ đề xuất của Ủy ban châu Âu (EC) về việc hạn chế tiếp cận mạng xã hội đối với trẻ em dưới 13 tuổi; trẻ dưới 15 tuổi không được tự mở tài khoản cá nhân mà chỉ được sử dụng tài khoản dành cho trẻ em dưới sự giám sát của cha mẹ; đồng thời yêu cầu các nền tảng bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế.

Chính phủ Pháp đã đệ trình nội dung này lên Hội đồng Hiến pháp. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng việc cấm tuyệt đối trẻ em dưới 13 tuổi có thể ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin, đồng thời đặt ra yêu cầu làm rõ cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ. Trên cơ sở đó, Chính phủ Pháp đang điều chỉnh chính sách theo hướng tập trung vào các nền tảng có nguy cơ rủi ro cao, kết hợp giữa bảo vệ trẻ em với bảo đảm quyền tự do, quyền riêng tư và an toàn dữ liệu, đồng thời phối hợp với EU trong xây dựng khuôn khổ chung.

Tại buổi làm việc với Cơ quan quản lý Truyền thông nghe nhìn và kỹ thuật số (ARCOM), đoàn đã tìm hiểu cơ chế quản lý các nền tảng số tại Pháp. Là cơ quan hành chính độc lập đồng thời giữ vai trò điều phối viên dịch vụ số của Pháp, ARCOM cho biết nước này không áp dụng quy định bắt buộc định danh tài khoản bằng tên thật mà tập trung vào xác minh độ tuổi phù hợp với từng loại dịch vụ, trên nguyên tắc tối thiểu hóa dữ liệu và bảo vệ quyền riêng tư. Theo đó, người dùng chỉ cần chứng minh đáp ứng điều kiện về độ tuổi mà không phải cung cấp thêm những thông tin nhận dạng không cần thiết.

ARCOM có thẩm quyền xử phạt các nền tảng vi phạm với mức tối đa 1% doanh thu toàn cầu của năm tài chính trước và tăng lên 2% nếu tái phạm. Đối với các vi phạm theo Quy định Dịch vụ số của EU, mức xử phạt có thể lên tới 6% doanh thu toàn cầu.

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Pháp, đoàn cũng có buổi làm việc với ông Michel Criaud, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Pháp - Việt tại Quốc hội Pháp. Hai bên trao đổi về quan hệ hợp tác giữa Quốc hội hai nước, vai trò của Nhóm Nghị sĩ hữu nghị và các vấn đề cùng quan tâm, qua đó góp phần tăng cường hiểu biết, thúc đẩy hợp tác nghị viện và quan hệ hữu nghị Việt Nam - Pháp.

Đoàn cũng tới thăm và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp và Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp, tìm hiểu tình hình cộng đồng người Việt Nam, hoạt động đối ngoại, ngoại giao văn hóa cũng như các chương trình quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tại Pháp. Hai bên trao đổi về các định hướng phối hợp nhằm tăng cường quảng bá văn hóa Việt Nam, thúc đẩy giao lưu văn hóa và phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa Việt Nam ở nước ngoài.

Qua các cuộc làm việc, đoàn có thêm thông tin và kinh nghiệm thực tiễn trong xây dựng chính sách, pháp luật về văn hóa và công nghiệp văn hóa, quản lý truyền thông, nền tảng số và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Những kinh nghiệm thu được cũng cho thấy sự cần thiết của việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng đồng bộ, coi đây là một ngành kinh tế quan trọng, gắn chặt với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; đồng thời xây dựng cơ chế huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị sáng tạo. Bên cạnh đó, cần chú trọng xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa dựa trên công nghệ, dữ liệu và sở hữu trí tuệ, trong đó đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan và phát triển thị trường nội dung số lành mạnh, bền vững.

Từ những kinh nghiệm thực tiễn tại Pháp, đoàn cho rằng cần chú trọng xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa dựa trên công nghệ, dữ liệu và sở hữu trí tuệ, trong đó đặc biệt quan tâm bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan và phát triển thị trường nội dung số lành mạnh, bền vững.

Đối với quản lý nền tảng số và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, cần có cách tiếp cận cân bằng giữa bảo vệ và phát triển, giữa kiểm soát với bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và quyền riêng tư của người dùng. Việc áp dụng các giải pháp xác minh độ tuổi phù hợp, tối thiểu hóa dữ liệu và tăng cường trách nhiệm của các nền tảng ngay từ khâu thiết kế là những kinh nghiệm có giá trị tham khảo.

Đoàn cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế trong xây dựng, thực thi chính sách, nhất là khi các vấn đề như quản lý nền tảng số, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và phát triển công nghiệp văn hóa đều mang tính xuyên biên giới. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các thiết chế văn hóa và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong quảng bá văn hóa, tăng cường giao lưu nhân dân và kết nối cộng đồng sáng tạo, qua đó lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam và nâng cao vị thế quốc gia.

Các hoạt động làm việc tại CH Pháp đã giúp đoàn công tác có thêm thông tin, kinh nghiệm thực tiễn trong xây dựng chính sách, pháp luật về văn hóa và công nghiệp văn hóa; quản lý truyền thông, nền tảng số và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Đồng thời, chuyến công tác cũng góp phần củng cố quan hệ hợp tác nghị viện và tăng cường quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Pháp. Những kết quả, kinh nghiệm thu được từ chuyến công tác là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng, phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu, thẩm tra và giám sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội trong thời gian tới, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật phù hợp với yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.