Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục phát triển lĩnh vực khoa học và công nghệ hạt nhân, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết về nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu, hệ thống bảo đảm an toàn và hạ tầng kỹ thuật... việc tham gia các chương trình nghiên cứu quốc tế, tiếp cận năng lực nghiên cứu của lò phản ứng MBIR để triển khai các thí nghiệm phục vụ chương trình quốc gia trong lĩnh vực sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình góp phần quan trọng vào quá trình tích lũy tri thức khoa học, kinh nghiệm chuyên môn và năng lực làm chủ công nghệ của Việt Nam.
Cũng theo Viện trưởng Trần Chí Thành, các hướng nghiên cứu dự kiến bao gồm thử nghiệm vật liệu kết cấu và thiết bị trong điều kiện chiếu xạ cường độ cao; kiểm chứng các chương trình tính toán được sử dụng trong đánh giá an toàn các dự án hạt nhân; nghiên cứu đặc tính và ứng xử của các loại nhiên liệu hạt nhân và chất tải nhiệt khác nhau.
Các nhà khoa học Việt Nam có thể tham gia nghiên cứu quá trình chuyển hóa hạt nhân đối với các nguyên tố actini thứ yếu (minor actinides), cũng như các công nghệ và giải pháp nhằm giảm thể tích và mức độ phóng xạ của chất thải hạt nhân. Đây là những lĩnh vực nghiên cứu có vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính an toàn, hiệu quả và bền vững của công nghệ hạt nhân. Đặc biệt, việc thử nghiệm vật liệu dưới tác động của trường neutron cường độ cao và đánh giá ứng xử của nhiên liệu hạt nhân là những yếu tố thiết yếu phục vụ nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện các thiết kế lò phản ứng tiên tiến.
Thông tin từ Tập đoàn Năng lượng nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom), lò phản ứng MBIR là lò phản ứng nghiên cứu neutron nhanh đa mục tiêu, sử dụng natri lỏng làm chất tải nhiệt với công suất nhiệt 150 MW, phục vụ các hoạt động nghiên cứu công nghệ hạt nhân tiên tiến. Lò phản ứng đang được xây dựng tại thành phố Dimitrovgrad, trong khuôn viên Viện Nghiên cứu Lò phản ứng nguyên tử (RIAR) (trực thuộc Khối Khoa học của Tập đoàn Rosatom).
Dự án lò phản ứng MBIR được triển khai trong khuôn khổ chương trình quốc gia của Liên bang Nga về thúc đẩy vị thế dẫn đầu công nghệ, tập trung vào các công nghệ hạt nhân và năng lượng mới. Trong năm 2026, dự án đang hoàn thiện công đoạn cuối để sớm đưa vào vận hành. Dự kiến, sau khi đi vào vận hành, lò phản ứng MBIR sẽ phục vụ nhiều hoạt động nghiên cứu và ứng dụng gồm nghiên cứu thực nghiệm, sản xuất đồng vị phóng xạ, phát triển vật liệu biến tính cũng như thử nghiệm các thiết bị và hệ thống công nghệ mới.
Một trong những mục tiêu nghiên cứu đặc biệt quan trọng của MBIR là thúc đẩy phát triển công nghệ điện hạt nhân hai thành phần và khép kín chu trình nhiên liệu hạt nhân. Đây là những định hướng công nghệ ngày càng nhận được sự quan tâm trong quá trình phát triển các hệ thống năng lượng hạt nhân thế hệ mới với kỳ vọng nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên urani, đồng thời giảm thể tích và độc tính phóng xạ của chất thải hạt nhân.
Theo Rosatom, với thông lượng neutron cao cùng dải thông số chiếu xạ đa dạng, MBIR cho phép triển khai các thí nghiệm mô phỏng sát với điều kiện vận hành của các hệ thống lò phản ứng trong tương lai. Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam có thêm cơ hội nâng cao năng lực nghiên cứu, củng cố nền tảng khoa học và công nghệ trong nước, góp phần phục vụ chương trình phát triển năng lượng nguyên tử quốc gia của Việt Nam.
