Phát biểu tại hội thảo, các đại biểu cho rằng liên kết Á-Âu đang đứng trước một thời điểm quan trọng. Những thay đổi nhanh chóng của kinh tế thế giới, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng, cùng nhu cầu mở rộng các tuyến vận tải và logistics mới đang tạo ra nhiều cơ hội hợp tác. Tuy nhiên, cạnh tranh địa chính trị, sự phân mảnh kinh tế, các biện pháp hạn chế thương mại và đầu tư, cũng như những khác biệt về thể chế đang làm cho quá trình liên kết trở nên phức tạp hơn.
Trên bình diện Á-Âu đã hình thành một mạng lưới khá đa dạng các cơ chế hợp tác. Các đại biểu đánh giá Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngày càng phát huy vai trò dẫn dắt trong các cơ chế do ASEAN làm trung tâm như: ASEAN+3, Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+); Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM); Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) và nhiều khuôn khổ hợp tác song phương, hợp tác liên vùng khác.
Trong đó, hợp tác của ASEAN với các đối tác, trong đó có Nga, đang chuyển mạnh từ “kết nối” sang “kết nối có chiều sâu”, phù hợp với mục tiêu tăng cường đồng thời kết nối vật chất, thể chế, số hóa và con người.
Các đại biểu đánh giá Liên minh kinh tế Á-Âu là một mô hình liên kết kinh tế quan trọng của không gian Á-Âu, tạo thuận lợi cho lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và phối hợp chính sách giữa các thành viên. Với Việt Nam, Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) có hiệu lực từ năm 2016 đã tạo nền tảng quan trọng cho hợp tác kinh tế. Kim ngạch thương mại Việt Nam-EAEU tăng gần gấp đôi sau 10 năm.
Tuy nhiên, các đại biểu tham dự hội thảo cũng chỉ ra những vấn đề mà các quốc gia trong khu vực cần quan tâm, như sự phân mảnh địa kinh tế và địa chính trị đang làm gia tăng chi phí thương mại, đầu tư và vận tải; hạ tầng kết nối chưa đồng bộ; các doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp vừa và nhỏ, chưa tham gia đầy đủ vào các mạng lưới liên kết xuyên biên giới; kết nối nguồn nhân lực chưa được quan tâm đúng mức.
Phát biểu tại hội thảo, trên cơ sở đúc kết các kinh nghiệm phát triển của Việt Nam và ASEAN, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Vladivostok Nguyễn Việt Kiên đề xuất phương hướng tăng cường liên kết và hợp tác Á-Âu.
Nhà ngoại giao Việt Nam cho rằng các quốc gia trong khu vực cần xây dựng liên kết Á-Âu theo hướng mở, bao trùm và cùng có lợi; tạo dựng một không gian Á-Âu hòa bình, ổn định, rộng mở và kết nối tốt mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia. Đóng vai trò trung tâm của tiến trình này là việc kết nối giữa các cơ chế, giữa các hành lang kinh tế và giữa các cộng đồng, nhưng các cơ chế khác nhau không nên cạnh tranh để loại trừ nhau mà cần bổ trợ cho nhau.
Tiếp theo, ông Nguyễn Việt Kiên đề xuất chuyển từ “kết nối ý tưởng” sang “kết nối dự án”, cần tập trung ưu tiên một số dự án có tính biểu tượng và khả thi cao về vận tải đa phương thức, logistics, cảng biển, hành lang kinh tế, thương mại điện tử và hạ tầng số; đồng thời đơn giản hóa thủ tục hải quan, tăng khả năng tương tác dữ liệu và thúc đẩy các giải pháp thanh toán thuận tiện.
Bên cạnh đó, các quốc gia trong khu vực cần hình thành các mạng lưới hợp tác trực tiếp giữa các địa phương, doanh nghiệp và các trung tâm nghiên cứu. Đây chính là lĩnh vực mà các diễn đàn như Diễn đàn Kinh tế Phương Đông có thể đóng vai trò rất quan trọng: kết nối chính quyền với doanh nghiệp, doanh nghiệp với doanh nghiệp và con người với con người.
Cuối cùng, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Vladivostok khuyến nghị các quốc gia trong khu vực cần đặt con người ở trung tâm của liên kết Á-Âu thông qua việc mở rộng hợp tác giáo dục, du lịch, văn hóa, khoa học-công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và giao lưu thanh niên. Khi người dân và cộng đồng doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích trực tiếp từ hợp tác, liên kết khu vực sẽ có nền tảng bền vững hơn.
Để đẩy nhanh hơn nữa tiến trình liên kết Á-Âu, Tổng lãnh sự Nguyễn Việt Kiên khuyến nghị các quốc gia trong khu vực cần sớm chuyển từ đối thoại sang hành động, từ sáng kiến riêng lẻ sang các mạng lưới kết nối bổ trợ lẫn nhau. Từ đó mở thêm các tuyến thương mại mới, tạo dựng cầu nối phát triển giữa các quốc gia trong khu vực.
Ông Nguyễn Việt Kiên khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng góp tích cực vào việc tăng cường kết nối Đông Nam Á với các đối tác Á-Âu, trong đó có Nga và khu vực Viễn Đông, trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng luật pháp quốc tế và vì mục tiêu phát triển bền vững.
