Tháng 3. Xe chúng tôi chạy bon bon trên con đường nhựa từ quộc lộ 1A rẽ vào xã Phú Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long tiến dần về khu di tích lịch sử cách mạng Cái Ngang. Hai bên đường xanh mát bóng tràm xen lẫn những rừng tre cao ngút ngàn. Trong gió, trong mây của vùng đất thiêng một thời bom đạn này như đang phảng phất đâu đây hào khí oai linh dấu xưa còn lưu giữ lại rất lạ thường.Theo nhiều cư dân lâu đời tại đây kể lại, Cái Ngang là tên một con rạch nhỏ chảy qua vùng đất này. Ngày 23/11/1940 nhân dân Cái Ngang đã anh dũng vùng dậy tiến công giành được quyền chủ động trong một thời gian ngắn, thu 20 súng, đánh lui nhiều đợt tiến công lớn tại thị trấn Cái Ngang. Từ đầu năm 1949, Cái Ngang đã trở thành một căn cứ chiến lược quan trọng của Vĩnh Long, là nơi lãnh đạo, tiếp nhận chỉ thị, quân nhu, thuốc men, hàng hóa từ Sài Gòn - Chợ Lớn về để phân phối lại cho các tỉnh miền Tây.
 Công sự chiến đấu xưa. |
Năm 1966, Tỉnh ủy Vĩnh Long chọn Cái Ngang làm khu căn cứ chiến lược chủ yếu. Năm 1967, Tỉnh ủy chuyển hẳn về khu căn cứ cách mạng này. Từ đây có biết bao chuyến tập kết vũ khí, tài liệu, bao lần đón đưa lãnh đạo về đây chỉ huy các trận đánh lớn. Trong thời gian dài, Mỹ - Ngụy tập trung càn quét bằng bộ binh, dùng máy bay phản lực ném bom ngày đêm quyết tiêu diệt, xóa trắng căn cứ đầu não Việt cộng nhưng đều thất bại. Cái Ngang vẫn hiên ngang bất khuất tồn tại xanh tươi một màu hy vọng.
 Ảnh lãnh đạo từng chiến đấu tại đây. |
Chúng tôi xúc động và dừng lại rất lâu trước các phương tiện, vật dụng, trang thiết bị thô sơ của những người anh hùng đã làm nên huyền thoại anh hùng. Đây chiếc vỏ lái máy PS 16 bao lần đón đưa cán bộ, tiếp lương tải đạn trong mưa bom bão đạn của quân thù. Đây khu căn cứ địa với đầy dẫy các loại cây tra, đủng đĩnh, trâm bầu, méc, gõ nước… vẫn sừng sững nguyên sơ như những chứng nhân của lịch sử. Đó những hố bom từ những chiếc máy bay hiện đại của đế quốc Mỹ nay đang xanh tốt những đám lục bình…. Rất bất ngờ khi tận mắt chứng kiến những cây cầu chông, bãi lửa được du kích ta ngụy trang khéo léo để quân thù sập bẫy, những công sự, những hầm trú ẩn, nơi học tập, hội họp, làm việc của lãnh đạo tỉnh ủy Vĩnh Long xưa vẫn đang tồn tại với thời gian. Đặc biệt chúng tôi dừng chân khá lâu để chiêm nghiệm, thấm thía những vần thơ, lời hiệu triệu năm xưa được ghi lại trên Văn Bia di tích lịch sử.
 Văn bia. |
Em Nguyễn Thị Tố Mai, học sinh lớp 12 trường THPT Tam Bình cho biết suy nghĩ của mình “…Đến đây, chúng em rất cảm phục sự hy sinh của lớp người đi trước trên quê hương anh hùng, từ đó càng phấn đấu ra sức học tập, rèn luyện để trở thành người hữu ích cho xã hội…”.Năm 2001, Khu di tích lịch sử cách mạng Cái Ngang có diện tích 5 ha được đầu tư trùng tu, tôn tạo, xây dựng mới với các hạng mục chính: bãi lửa, cầu chông, chốt bảo vệ, nhà thường trực, hội trường, hệ thống hầm trú ẩn, nhà thông tin, công sự chiến đấu, hệ thống hầm bí mật, hố bom, bãi đỗ xe, nhà lễ tân, nhà truyền thống, đường dẫn vào khu di tích, nhà dịch vụ… Tháng 9/2003, Khu di tích long trọng tổ chức khánh thành, đưa vào phục vụ khách tham quan. Hiện nay đây là nơi được nhiều cơ quan trong và ngoài tỉnh đến tham quan, tìm hiểu.
 Vỏ lái PS 16 trưng bày tại khu di tích. |
Đây còn là dịp để các tổ chức Đoàn, Đội... làm nơi sinh hoạt truyền thống, hành quân dã ngoại về nguồn, khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước, tìm hiểu về thiên nhiên kỳ thú. Đi trong khu rừng mát dịu âm âm, nghe tiếng chim kêu gợi nhớ một thời khai hoang mở đất. Băng qua những chiếc cầu bắt qua khe, qua rạch, đặt chân trên những lối mòn còn in đậm dấu chân của những người chiến sỹ năm nào. Tận mắt thấy những hố bom, hầm trú ẩn mới thấm thía những mất mát đau thương, sự chịu đựng kiên cường của những người cộng sản đã làm nên đại thắng. 40 năm sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, KDT Cái Ngang vẫn ngày ngày làm chứng nhân lịch sử kể lại cuộc đấu tranh gian lao mà anh dũng của quân dân Vĩnh Long. Rừng Cái Ngang vẫn xanh màu lá mới, những hố bom năm xưa vẫn vẹn nguyên để kể về tội ác quân thù. Văn Bia Cái Ngang sừng sững trong gió lộng như một lời nguyền son sắt với quê hương.Vân Anh
