Chương trình do Tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam phối hợp với Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước), Quỹ Mãi mãi tuổi 20, Nhà xuất bản Thế Giới, Nhóm Cựu chiến binh “Trái tim Người lính” tổ chức; nhân kỷ niệm 24 năm ngày bình thường hóa quan hệ ngoại giao Việt Nam - Mỹ (12/7/1995-12/7/2019), kỷ niệm 75 năm lịch sử quan hệ Việt - Mỹ do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng (1944 – 2019).
Tham dự chương trình có các nhân chứng là những tướng lĩnh, Anh hùng Lực lượng vũ trang đã trực tiếp chiến đấu với lính bộ binh Mỹ trên chiến trường, cựu trại trưởng, cựu quản giáo tù binh Mỹ tại nhà giam Hỏa Lò, một số cựu phi công MIG 21 đã trực tiếp không chiến với phi công Mỹ trên bầu trời miền Bắc…
Đại diện Ban tổ chức cho biết, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Tạp chí điện tử Môi trường và Đô thị Việt Nam, Quỹ Mãi mãi tuổi 20, Trung tâm Phim tài liệu và Phóng sự (Đài Truyền hình Việt Nam), Nhóm “Trái tim người lính” phối hợp phát động cuộc vận động sưu tầm, hiến tặng kỷ vật, di vật, tư liệu liên quan đến những cựu chiến binh Việt Nam và Mỹ.
Theo Ban tổ chức, trong những năm qua đã có hàng nghìn kỷ vật, di vật, tư liệu quý mang giá trị nhân văn, thiêng liêng liên quan đến các cựu chiến binh Việt Nam đã được các cựu chiến binh Mỹ trao lại cho các Bảo tàng của Việt Nam và thân nhân các gia đình liệt sỹ ở khắp các địa phương, tỉnh thành trên cả nước… Cuộc vận động lần này được khởi xướng với mong muốn góp phần chung tay làm lành những vết thương chiến tranh, vì cuộc sống tốt đẹp hơn cho những người vẫn đang phải chịu nỗi đau chiến tranh giữa thời bình.
Thời gian tiếp nhận hiện vật đợt I bắt đầu từ ngày 15/7/2019, kéo dài đến ngày 30/4/2020. Địa chỉ tiếp nhận các kỷ vật, di vật, tư liệu: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Tạp chí điện tử Môi trường và Đô thị Việt Nam, Nhóm Cựu chiến binh “Trái tim người lính”…
Bà Trần Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước), cho biết: Các kỷ vật, di vật, tư liệu sau khi được hiến tặng, sẽ được Trung tâm hỗ trợ bảo quản trong điều kiện tiêu chuẩn, để lưu giữ cho các thế hệ sau. Đồng thời, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III sẽ phối hợp với các cơ quan, cá nhân liên quan thu thập, kết nối, tìm kiếm thông tin để trao trả lại kỷ vật của những người lính Việt Nam hiện đang được lưu trữ tại Mỹ; trao trả kỷ vật của những người lính Mỹ hiện đang lưu trữ tại Việt Nam.
Kết thúc đợt I của cuộc vận động, các kỷ vật, di vật, tư liệu sẽ được tổng hợp, trưng bày trong chuỗi các triển lãm do các cơ quan lưu trữ của Việt Nam và Mỹ phối hợp thực hiện tại hai nước, hướng tới kỷ niệm 45 năm ngày kết thúc chiến tranh Việt Nam (30/4/1975 - 30/4/2020).
Nhân dịp này, Đại tá, Nhà văn Đặng Vương Hưng ra mắt cuốn sách “Phi công Mỹ ở Việt Nam” phiên bản tiếng Anh (American Pilots in Vietnam). Cuốn sách là công trình được tác giả dày công sưu tầm tư liệu, thực hiện trong 16 năm (1997 – 2013). Phiên bản tiếng Anh của “Phi công Mỹ ở Việt Nam” được thực hiện ở khâu chuyển ngữ, hiệu đính từ năm 2018.
