Các chiến sĩ Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh cẩn trọng bóc tách từng lớp đất tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng trong hành trình tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Bài 1: Dưới mỗi tấc đất là một hy vọng trở về
Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, hành trình tìm kiếm những người lính còn nằm lại vẫn chưa dừng lại. Vì vậy, mỗi cuộc khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng, TP Hồ Chí Minh không chỉ bóc tách từng lớp đất, mà còn nối lại những mảnh ký ức lịch sử tưởng chừng đã bị thời gian vùi lấp. Với quyết tâm chính trị cao nhất, TP Hồ Chí Minh đang triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" để trả lại tên tuổi, quê hương và sự đoàn tụ cho những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Từ các dấu tích mở lại ký ức lịch sử
Những ngày này, tại khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng, TP Hồ Chí Minh, gần 100 cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh miệt mài làm việc từ sáng sớm đến chiều muộn. Mỗi lớp đất đều được bóc tách cẩn trọng và trang nghiêm. Bởi trong mỗi lớp đất, đều có thể lưu giữ hài cốt của những người lính đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Tính đến ngày 13/7, đã 69 bộ hài cốt và một mộ tập thể được phát hiện tại đây. Cùng với đó là nhiều di vật như tăng võng, cúc áo, dép cao su, lược, băng đạn và các vật dụng cá nhân. Mỗi hiện vật được tìm thấy đều được bảo quản cẩn thận, bởi đó có thể là "chìa khóa" giúp xác định danh tính các liệt sĩ sau gần sáu thập kỷ.
Ít ai biết rằng, để có được những kết quả đầu tiên, lực lượng chức năng đã dành nhiều thời gian nghiên cứu tài liệu lịch sử, đối chiếu bản đồ quân sự, ảnh chụp qua nhiều thời kỳ, kết hợp khảo sát địa vật lý và thu thập lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu tại khu vực này. Mỗi thông tin, dù rất nhỏ, đều được kiểm chứng trước khi xác định vị trí khai quật.
Công tác quy tập được thực hiện bằng cả phương pháp cơ giới và thủ công, kết hợp chặt chẽ giữa kinh nghiệm thực tiễn với kỹ thuật hiện đại.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 515 Thành phố, thời gian càng lùi xa, việc tìm kiếm càng khó khăn do địa hình chiến trường thay đổi, nhiều khu vực đã được đô thị hóa, trong khi số nhân chứng trực tiếp ngày càng ít và tuổi đều đã cao. Vì vậy, mỗi vị trí khai quật đều được xác định trên cơ sở kiểm chứng nhiều nguồn thông tin nhằm bảo đảm độ chính xác cao nhất.
Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, Ban Chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh triển khai phương thức đối chiếu nhiều nguồn thông tin, kết hợp hồ sơ lưu trữ, bản đồ quân sự, lời kể của cựu chiến binh, nhân chứng địa phương, kết quả khảo sát địa vật lý. Việc tổng hợp đồng thời nhiều nguồn dữ liệu giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm và tăng độ chính xác trong xác định các khu vực nghi có mộ liệt sĩ.
Lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập theo hình thức "cuốn chiếu", ưu tiên thực hiện trước tại các vị trí thuận lợi, triển khai sau ở những khu vực phức tạp.
Có thể thấy, sự phối hợp giữa lực lượng quân đội, các nhà khoa học, chuyên gia địa vật lý, cựu chiến binh và người dân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp cho Chiến dịch "500 ngày đêm".
"Mỗi nguồn tư liệu, mỗi lời kể của nhân chứng hay mỗi kết quả khảo sát khoa học đều là một mảnh ghép quan trọng. Chỉ khi kết nối được tất cả những dữ liệu đó, chúng ta mới có thêm cơ sở để đưa các liệt sĩ trở về với đồng đội và gia đình", Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết.
Hành trình tri ân chưa bao giờ dừng lại
Tới khảo sát thực địa và dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và động viên lực lượng đang làm nhiệm vụ tại Công viên Lê Thị Riêng (TP Hồ Chí Minh), Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, khẳng định: Đảng, Nhà nước luôn đặc biệt quan tâm đến chính sách đền ơn đáp nghĩa và chăm lo người có công. Chiến dịch 500 ngày đêm là nhiệm vụ hết sức thiêng liêng, cao cả, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc và sự tri ân đối với các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc.
Với phương châm "chắc đến đâu làm đến đó, dễ làm trước, khó làm sau, thận trọng, tỉ mỉ", các chiến sĩ đã tìm được hàng chục hài cốt tại công viên Lê Thị Riêng trong những ngày qua.
Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa cho biết, trách nhiệm của thế hệ hôm nay là phải nỗ lực cao nhất để thực hiện tốt chủ trương của Đảng, đồng thời đáp lại mong mỏi của thân nhân các liệt sĩ sau nhiều thập kỷ mòn mỏi chờ đợi.
Những ngày qua, hàng triệu người dân cả nước dõi theo từng diễn biến, từng kết quả tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng. Bản thân ông cũng luôn mong sớm có mặt tại hiện trường để động viên cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ.
Theo Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ góp phần thực hiện tốt hơn chính sách đối với người có công, mà còn bổ sung những tư liệu lịch sử quý giá, làm sáng tỏ hơn những chiến công của quân và dân ta trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Đây cũng là nguồn tư liệu có ý nghĩa quan trọng trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.
Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng ngày 11/7/2026.
Cùng chung quyết tâm đó, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh cho biết, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Theo ông, hòa bình và sự phát triển của TP Hồ Chí Minh hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ cha anh, vì vậy công tác tri ân cần được thực hiện bằng trách nhiệm và tình cảm của cả cộng đồng.
Gần sáu thập kỷ đã trôi qua kể từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, nhưng hành trình tìm đồng đội vẫn chưa khép lại. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là thêm một khoảng trống của lịch sử được lấp đầy, thêm một lời hứa tri ân được tiếp tục thực hiện bằng trách nhiệm của các thế hệ hôm nay...
Bài 2: Miệt mài đi tìm đồng đội hàng chục năm