Tường bê tông chống sạt lở bị bẻ gãy, hoa màu bị cuốn trôi, nhiều hộ dân đứng trước nguy cơ mất nhà cửa, tài sản. Hiện tượng xói lở diễn ra dữ dội dù nước lũ chưa dâng cao, đặt cả khu dân cư và tuyến Quốc lộ 7A vào tình thế báo động.
Nơm nớp nỗi lo sạt lở
Tại thôn Quyết Thành, xã Con Cuông, nhiều hộ dân đang sống trong cảnh bất an khi bờ sông Lam chỉ còn cách nhà vài mét. Chị Nguyễn Thị Bình cho biết, năm 2025 lũ lớn nhưng sạt lở không nặng nề như năm nay. Dù mới đầu mùa mưa, nước lũ chưa cao nhưng đất đã bị cuốn đi hơn 10 mét chiều sâu.
“Bờ sông giờ chỉ còn cách nhà vài mét. Tối đến không yên tâm ngủ. Ngôi nhà xây dựng đã 27 năm, là toàn bộ tài sản của gia đình nhưng nếu tình hình tiếp diễn, nhà sẽ sập mất. Mong chính quyền sớm đầu tư kè, nắn lại dòng chảy”, chị Bình chia sẻ trong sự bất an.
Đối với bà Lê Thị Tình ở xóm Chi Khê cũng rơi vào cảnh tương tự. Mảnh đất rộng hơn 25m của gia đình bà đã bị sạt lở nghiêm trọng. Bà cho biết: “Gia đình đã tìm mọi cách để chống, từ xây tường bê tông đến đóng cọc sâu 5m, nhưng vẫn không ăn thua. Năm nay dòng chảy thay đổi nên sạt lở mạnh hơn. Trong trận lũ tháng 8 vừa qua, gia đình tôi bất ngờ nghe thấy một tiếng động rất lớn vào ban đêm. Khi sáng ra kiểm tra thì cả đoạn tường bê tông dài đã bị gãy đổ, đất đai cùng hoa màu cũng bị nước cuốn trôi sạch. Giờ chỉ còn chưa đến 10m là lở đến móng nhà. Mỗi khi mưa xuống, nước lên là cả nhà lại thấp thỏm".
Thực tế, đoạn sạt lở từ xóm Quyết Thành đến xóm Chi Khê kéo dài hơn 1 km, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 238 hộ với gần 900 nhân khẩu. Không chỉ nhà cửa, đất ở bị đe dọa, nhiều diện tích đất sản xuất của bà con cũng đã bị cuốn trôi, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Đặc biệt, tuyến Quốc lộ 7A - con đường huyết mạch nối đến Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Cần sự chung tay từ nhiều cấp
Chủ tịch UBND xã Con Cuông Trần Anh Tuấn cho biết: Khu vực bờ sông Lam đoạn từ cầu treo Bãi Ổi (thôn Chi Khê) đến thôn Quyết Thành và tại thôn Đồng Tiến hiện đang bị xói lở, sạt lở nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến khu dân cư, nhà ở, đất đai của người dân và an toàn tuyến Quốc lộ 7A. Nếu không được đầu tư xử lý kịp thời, tình trạng sạt lở có nguy cơ tiếp tục diễn biến phức tạp và mở rộng.
Theo ông Tuấn, việc xây dựng kè chống sạt lở tại khu vực này là yêu cầu cấp bách nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, ổn định dân cư và bảo đảm an toàn tuyến Quốc lộ 7A. Tuy nhiên, mùa mưa bão đang đến gần, nguồn lực địa phương lại hạn chế nên chưa thể triển khai ngay. Trước mắt, chính quyền theo dõi sát sao, nếu sạt lở sâu vào nhà dân sẽ tiến hành phương án di dời khẩn cấp. Về lâu dài, xã đã có công văn đề nghị Trung ương bố trí nguồn vốn phòng chống thiên tai.
Được biết, tháng 8/2026, UBND xã Con Cuông từng rà soát và đề xuất đầu tư xây dựng kè chống sạt lở dọc sông Lam khu vực hạ lưu Nhà máy thủy điện Chi Khê với tổng chiều dài khoảng 7 km. Trên cơ sở yêu cầu của UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường, xã đề xuất ưu tiên đầu tư đoạn từ cầu treo Bãi Ổi đến thôn Quyết Thành và tại thôn Đồng Tiến, dài khoảng 1.200 m. Đây là khu vực có tình trạng sạt lở nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến dân cư và nguy cơ tác động đến Quốc lộ 7A. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 60 tỷ đồng.
Đối với các vị trí sạt lở còn lại trong tổng thể 7 km, địa phương sẽ tiếp tục khảo sát, đánh giá cụ thể để xác định thứ tự ưu tiên, phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối nguồn vốn.
Thực tế cho thấy, sạt lở bờ sông Lam không chỉ là câu chuyện của riêng Con Cuông mà còn là vấn đề chung của nhiều địa phương ven sông. Trong ngắn hạn, việc bố trí nguồn vốn khẩn cấp để xử lý những điểm nóng sạt lở là điều không thể trì hoãn. Bởi mỗi ngày trôi qua, hàng chục hộ dân vẫn đang sống trong cảnh lo âu, tài sản và tính mạng bị đe dọa. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền địa phương, tỉnh và Trung ương. Ngoài việc đầu tư xây dựng hệ thống kè chống sạt lở, cần có giải pháp quản lý dòng chảy, kiểm soát khai thác cát sỏi, đồng thời hỗ trợ người dân di dời đến nơi an toàn khi cần thiết.
