Theo Ủy ban Năng lượng châu Phi (AFREC), Đông Phi nắm giữ khoảng 4,7 tỷ thùng dầu thô dự trữ và hơn 1,98 nghìn tỷ mét khối khí đốt tự nhiên trải rộng khắp Uganda, Nam Sudan, Kenya và Cộng hòa Dân chủ Congo. Tuy nhiên, khu vực này lại nhập khẩu 100% nhiên liệu tinh chế sau khi nhà máy lọc dầu Kenya (KPRL), cơ sở lọc dầu cuối cùng còn hoạt động trong khu vực, đóng cửa vào năm 2013.
Tỷ phú người Nigeria Aliko Dangote hiện tuyên bố ông dự định đảo ngược tình thế này với một nhà máy lọc dầu trị giá 17 tỷ USD, công suất 700.000 thùng mỗi ngày trên đảo Lamu của Kenya. Theo kỳ vọng, nhà máy này sẽ chế biến dầu thô cho Kenya, Uganda, Nam Sudan, Rwanda, Burundi và Cộng hòa Dân chủ Congo.
Công suất dự kiến 700.000 thùng/ngày vượt cả nhu cầu nhiên liệu tinh chế hiện tại của Đông Phi là khoảng 450.000 thùng/ngày, tạo dư thừa nguồn cung cho các thị trường khác trên lục địa.
Cảng tự nhiên Lamu, với độ sâu lên đến 18 mét, có thể đón các tàu chở dầu thô Post-Panamax chở đến 2 triệu thùng dầu. Đây vốn là những tàu có kích cỡ quá lớn để cập cảng Mombasa cũng ở Kenya.
Điều này giúp nhà máy lọc dầu tiếp cận trực tiếp với nguồn dầu thô nhập khẩu đường dài, đồng thời cung cấp kênh xuất khẩu cho lượng xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay dư thừa. Việc xây dựng và vận hành dự kiến sẽ tạo ra hơn 60.000 việc làm, biến dự án này trở thành một trong những dự án sử dụng lao động công nghiệp lớn nhất từng được đề xuất cho bờ biển Kenya.
Tỷ phú người Tanzania Mohammed Dewji đã bày tỏ ý định đầu tư 100 triệu USD vào dự án phát triển này.
Dự án quy mô lớn mới của Kenya được khuyến khích bởi câu chuyện thành công của nhà máy lọc dầu Dangote ở Nigeria. Nhà máy lọc dầu Dangote đã biến Nigeria từ một quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu thành trung tâm năng lượng an toàn bằng cách loại bỏ nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu tinh chế. Đi vào hoạt động năm 2023, nhà máy lọc dầu công suất 650.000 thùng/ngày này đáp ứng 100% tổng nhu cầu trong nước của Nigeria về xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Bằng cách cắt giảm chi phí nhập khẩu sản phẩm tinh chế, nhà máy lọc dầu Dangote đã cải thiện đáng kể cán cân thanh toán của Nigeria. Việc lọc dầu nội địa giúp giữ lại của cải trong nước, giảm bớt nhu cầu ngoại hối khổng lồ và ổn định biến động tiền tệ trong nước.
Theo tạp chí Forbes, tỷ phú Aliko Dangote hiện là người giàu nhất “Lục địa Đen”, với giá trị tài sản ròng ước tính là 28,5 tỷ USD. Ông là người sáng lập và chủ tịch của Dangote Cement, nhà sản xuất xi măng lớn nhất lục địa. Dangote Cement đã tăng gấp đôi lợi nhuận trong năm 2025, đạt mức kỷ lục 729 triệu USD.
