Tuyên Quang - Từ chiến khu cách mạng đến khát vọng phát triển

Trên nền đất chiến khu xưa, những vùng sản xuất đang hình thành, những nếp nhà đón khách du lịch, những con đường mở thêm cơ hội học hành, giao thương. Chặng đường 195 năm hình thành và phát triển của Tuyên Quang được bồi đắp bằng những đóng góp cho đất nước và nỗ lực bền bỉ xây dựng quê hương, để thành quả phát triển đến gần hơn với mỗi gia đình.

Bồi đắp từ chiều sâu lịch sử

Ngày 4/11/1831 đánh dấu sự thành lập tỉnh Tuyên Quang trong cuộc cải cách hành chính dưới triều vua Minh Mệnh. Chiều sâu của vùng đất này gắn với quá trình xác lập, gìn giữ vùng biên viễn phía Bắc và cuộc sống quần cư của nhiều dân tộc. Qua những biến thiên lịch sử, tinh thần yêu nước, ý chí tự lực và sự gắn bó giữa các cộng đồng trở thành nguồn sức mạnh để người dân cùng bảo vệ, dựng xây quê hương.

Trong những năm tháng quyết định vận mệnh dân tộc, Tuyên Quang được lịch sử trao trọng trách đặc biệt. Tân Trào trở thành trung tâm của Thủ đô Khu giải phóng, nơi diễn ra Quốc dân Đại hội tháng Tám năm 1945. Từ những mái đình, lán nhỏ giữa rừng, những quyết định lớn được đưa ra, góp phần đưa cả dân tộc đứng lên giành độc lập. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Tuyên Quang tiếp tục là nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh ở, làm việc, lãnh đạo kháng chiến; là nơi tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng tại Kim Bình năm 1951.

Phía sau những sự kiện lớn ấy là sự chở che, đùm bọc của đồng bào. Những gia đình nhường nhà, góp lương thực; những người dân làm giao liên, dân công, giữ bí mật, bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến đã góp sức làm nên sự vững chãi của chiến khu. Danh xưng “Thủ đô Khu giải phóng”, “Thủ đô Kháng chiến” mang trong mình niềm tin của Trung ương đối với địa phương và tấm lòng son sắt của nhân dân với cách mạng. Đó là niềm tự hào, cũng là nguồn động viên các thế hệ tiếp tục vượt qua gian khó.

Ông Ma Văn Thành, người dân thôn Tân Lập, xã Tân Trào chia sẻ niềm tự hào khi quê hương được Bác Hồ chọn làm nơi ở, làm việc trong những ngày chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Với người dân nơi đây, lời căn dặn của Bác về đoàn kết, chăm lo đời sống nhân dân vẫn vẹn nguyên giá trị. Tình cảm ấy được gìn giữ qua các thế hệ, trở thành động lực để mỗi người góp sức xây dựng quê hương.

Hòa bình lập lại, công cuộc kiến thiết đặt ra những thử thách mới. Xuất phát điểm thấp, địa hình chia cắt, giao thông cách trở, sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp, đời sống nhiều vùng còn thiếu thốn. Để có thêm một con đường, một lớp học, một công trình thủy lợi là cả quá trình tích góp nguồn lực và huy động sức dân. Tuyến đường Hạnh Phúc hoàn thành năm 1965 mở lối qua núi đá, trở thành biểu tượng của ý chí vượt khó và khát vọng đổi thay cuộc sống. Tinh thần ấy tiếp tục được gìn giữ trong những năm vừa lao động sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ biên giới, đặc biệt tại mặt trận Vị Xuyên.

Bước vào công cuộc đổi mới, truyền thống đoàn kết và quyết tâm thoát khỏi đói nghèo được tiếp nối trong cách nghĩ, cách làm của người dân. Từ sản xuất tự cung, tự cấp, nhiều gia đình từng bước chuyển sang trồng trọt, chăn nuôi hàng hóa, phát triển ngành nghề, tìm kiếm thị trường. Những thay đổi từ cơ sở góp phần tạo nền tảng cho bước phát triển tiếp theo của tỉnh.

Vươn lên từ nội lực quê hương

Đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang xác định, xây dựng quê hương phát triển xứng tầm với truyền thống cách mạng và vị trí chiến lược nơi biên cương là trách nhiệm của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh. Khát vọng ấy được cụ thể hóa bằng mục tiêu đến năm 2030, đưa Tuyên Quang trở thành tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững, có thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, phấn đấu trở thành tỉnh phát triển, thu nhập cao trong vùng trung du và miền núi Bắc Bộ. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang tập trung cụ thể hóa các định hướng lớn thành chương trình hành động, nhiệm vụ và giải pháp phù hợp từng địa bàn, phát huy sức mạnh đoàn kết, sự đồng thuận của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Một chuyển biến rõ nét của Tuyên Quang là từng bước khai thác lợi thế nông, lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa. Rừng trồng gắn với chế biến gỗ, giấy; cây chè, cây ăn quả và sản vật địa phương được nâng chất lượng, xây dựng thương hiệu. Từ sản xuất chủ yếu đáp ứng nhu cầu tại chỗ, người dân chú trọng hơn đến tiêu chuẩn, thị trường và liên kết tiêu thụ. Các cơ sở chế biến, may mặc, sản xuất vật liệu xây dựng, công trình năng lượng mở thêm việc làm, tạo nhu cầu về nguyên liệu và dịch vụ, từng bước thay đổi cơ cấu kinh tế của tỉnh.

Những con đường cũng đang làm thay đổi vị thế địa phương. Từ nỗ lực mở đường đến thôn bản, Tuyên Quang từng bước xây dựng các trục giao thông lớn, tăng khả năng kết nối với những trung tâm kinh tế. Cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ và trục Tuyên Quang - Hà Giang mở hướng liên kết từ trung du tới biên giới. Giao thông thuận lợi hơn giúp nông sản tiếp cận thị trường, doanh nghiệp giảm trở ngại vận chuyển, những điểm đến xa xôi có điều kiện đón khách và thu hút đầu tư.

Cùng với sản xuất, du lịch mở thêm hướng đi từ chính giá trị quê hương. Tân Trào, Kim Bình là những địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng; Na Hang - Lâm Bình, Mỹ Lâm có lợi thế cảnh quan, nghỉ dưỡng; Cao nguyên đá Đồng Văn, cột cờ Lũng Cú, dòng Nho Quế mang sức hấp dẫn của thiên nhiên và miền biên cương. Từ vùng đất từng chịu nhiều cách trở, Tuyên Quang đang tạo dựng vị trí trên bản đồ du lịch bằng sự đa dạng của di sản, văn hóa và đời sống cộng đồng.

Năm 2025, nhiều điểm đến của Tuyên Quang được các tổ chức du lịch quốc tế vinh danh. Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn được World Travel Awards vinh danh ở hạng mục “Điểm đến văn hóa khu vực hàng đầu châu Á” và “Điểm đến văn hóa khu vực hàng đầu thế giới”; Lô Lô Chải được UN Tourism công nhận trong danh sách “Làng du lịch tốt nhất” năm 2025; Panhou Retreat được vinh danh là "Khu nghỉ dưỡng sinh thái hàng đầu châu Á". Những giải thưởng ấy khẳng định sức hấp dẫn của tài nguyên, đồng thời ghi nhận nỗ lực bảo tồn và phát triển dịch vụ.

Ở Tân Trào, phát triển du lịch đang mở thêm sinh kế cho người dân. Anh Hoàng Văn Lự ở thôn Tân Lập đã kết hợp nguồn hỗ trợ của Nhà nước với vốn gia đình để cải tạo nhà sàn, đầu tư tiện nghi phục vụ khách. Homestay đón hàng trăm lượt khách mỗi năm, tạo việc làm, thu nhập cho các thành viên. Khi người dân chủ động gìn giữ nếp nhà, món ăn, phong tục để làm du lịch, di sản có thêm điều kiện được bảo tồn trong cuộc sống, trở thành nguồn lực nâng cao đời sống cộng đồng.

Sự phát triển còn được đo bằng những đổi thay trong điều kiện sống: trường lớp, cơ sở y tế, điện, nước, viễn thông được đầu tư; các chương trình giảm nghèo, hỗ trợ nhà ở, chăm lo gia đình chính sách được triển khai. Với đồng bào vùng cao, một tuyến đường thuận tiện, một mái nhà vững chãi, một lớp học khang trang mang ý nghĩa cụ thể. Đó là điều kiện để trẻ em học tập tốt hơn, người dân tiếp cận dịch vụ thiết yếu và có thêm cơ hội vươn lên bằng lao động của mình.

Đồng chí Phan Huy Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang mong muốn, truyền thống đoàn kết và khát vọng phát triển trở thành sức mạnh chung của đồng bào các dân tộc, lan tỏa từ thành thị đến nông thôn, từ vùng biên giới đến chiến khu cách mạng. Đích đến là xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, để nhân dân các dân tộc trong tỉnh có cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Tuyên Quang vẫn còn nhiều việc phải làm khi đời sống một bộ phận đồng bào còn khó khăn, hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều giữa các vùng. Bởi vậy, khát vọng vươn lên cần được thực hiện bằng lựa chọn đúng trọng tâm: phát triển sản xuất gắn thị trường, đầu tư cho giáo dục, y tế, bảo vệ rừng và tạo sinh kế bền vững. Không gian phát triển rộng lớn hơn càng đòi hỏi sự kết nối hiệu quả giữa các vùng, cùng bộ máy chính quyền gần dân, giải quyết công việc kịp thời.

Trải qua 195 năm, biết bao thế hệ đã góp công sức và cả máu xương để gìn giữ, bồi đắp quê hương. Từ chiều sâu lịch sử ấy, Tuyên Quang bước tiếp bằng ý chí vượt khó và trách nhiệm với người dân. Cuộc sống ngày càng ấm no của đồng bào chính là thành quả thiết thực để tri ân những người đã hy sinh, cống hiến cho vùng đất chiến khu cách mạng.