Đây là một vụ án phức tạp và có tính chất nghiêm trọng, gây chấn động dư luận trong thời gian qua.
Tại buổi tuyên án, Hội đồng Xét xử nhận định, các bị cáo hầu hết có hoàn cảnh khó khăn, phạm tội lần đầu và kém hiểu biết về pháp luật. Do đó, các mức án đã được tuyên thấp hơn hoặc bằng khung thấp nhất mà Viện Kiểm sát đề nghị. Hội đồng Xét xử nhấn mạnh, việc xét xử đã được thực hiện công minh, khách quan, nhằm đảm bảo tính răn đe nhưng cũng xét đến yếu tố nhân đạo.
Cụ thể, đối với hai bị cáo đóng vai trò “môi giới” là Chu Thị Cúc Phương và Nguyễn Thị Ngọc Như, bị cáo Cúc Phương bị tuyên phạt 20 năm tù về tội mua bán người dưới 16 tuổi, 3 năm tù về tội làm giả tài liệu của cơ quan và sử dụng tài liệu giả của cơ quan. Tổng hình phạt cho Phương là 23 năm tù. Bị cáo Nguyễn Thị Ngọc Như bị tuyên phạt 18 năm tù về tội mua bán người dưới 16 tuổi, 3 năm tù về tội làm giả tài liệu của cơ quan và sử dụng tài liệu giả của cơ quan. Tổng hình phạt cho Như là 21 năm tù.
9 bị cáo trong nhóm “bán con” bị tuyên phạt từ 5 đến 9 năm tù về tội mua bán người dưới 16 tuổi; trong đó, bị cáo Nguyễn Thị Thùy Dương bị tuyên phạt 9 năm tù, bị cáo Châu Gia Hân bị tuyên phạt 5 năm tù. Các bị cáo khác bị tuyên phạt mỗi người 7 năm tù. Các mức án này được xem xét dựa trên mức độ phạm tội và hoàn cảnh cá nhân của từng bị cáo.
5 bị cáo trong nhóm “mua con” trước đó được Viện Kiểm sát đề nghị mức án từ 6 đến 12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội làm giả tài liệu của cơ quan và sử dụng tài liệu giả của cơ quan. Tuy nhiên, Hội đồng Xét xử nhận thấy các bị cáo này do hiếm muộn nên muốn có con để nuôi, nhưng vì để làm thủ tục cho các bé nên đã phải làm giấy tờ giả. Chính vì thế, Hội đồng Xét xử đã tuyên phạt mỗi bị cáo số tiền 40 triệu đồng thay vì án tù. Đây là một quyết định nhân đạo, giúp các bị cáo có cơ hội làm lại cuộc đời.
Trong số 15 bị cáo được đưa ra xét xử, có đến 14 bị cáo là nữ. Đây hầu hết là những phụ nữ sinh con nhưng không muốn nuôi nên đã đem bán và những phụ nữ muốn có con để nuôi. Hai bị cáo chính, Nguyễn Thị Ngọc Như (sinh năm 1993) và Chu Thị Cúc Phương (sinh năm 1982) bị đưa ra xét xử về các tội mua bán người dưới 16 tuổi, làm giả tài liệu của cơ quan và sử dụng tài liệu giả của cơ quan. Đây là hai bị cáo chuyên môi giới việc mua bán trẻ sơ sinh.
8 bị cáo khác gồm: Nguyễn Thị Mai (sinh năm 1997), Nguyễn Thị Ngọc Mai (sinh năm 1997), Nguyễn Thị Thùy Dương (sinh năm 2001), Nguyễn Thị Kim Loan (sinh năm 1989), Lê Thị Ngọc Thắm (sinh năm 2000), Lê Thu Hiền (sinh năm 1984), Phạm Thị Hương (sinh năm 1999), Châu Gia Hân (sinh năm 2004) bị đưa ra xét xử về tội mua bán người dưới 16 tuổi. Các bị cáo này đều bán con do chính mình sinh ra. Riêng bị cáo Nguyễn Thị Thùy Dương sau khi bán con còn tiếp tục hỗ trợ cho bị cáo Chu Thị Cúc Phương chăm sóc các thai phụ để Phương thực hiện việc mua bán trẻ sơ sinh.
4 bị cáo khác gồm: Trần Minh Khá (sinh năm 1995), Trương Thị Minh Thùy (sinh năm 1987), Phan Thị Thanh Xoa (sinh năm 1984), Nguyễn Nguyệt Ánh (sinh năm 1986) bị đưa ra xét xử về tội làm giả tài liệu của cơ quan và sử dụng tài liệu giả của cơ quan. Bị cáo Đàm Phượng Hoàng Quyên (sinh năm 1995) bị đưa ra xét xử về tội sử dụng tài liệu giả của cơ quan. Nhóm bị cáo này là những người mua trẻ sơ sinh về để nuôi vì hiếm muộn.
Theo cáo trạng, ngày 16/8/2022, tại thị trấn Dầu Tiếng (huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương), Phòng Cảnh sát Hình sự và Phòng Cảnh sát Giao thông (Công an tỉnh Bình Dương) phối hợp với Công an huyện Dầu Tiếng đón lõng và bắt quả tang bị cáo Nguyễn Thị Ngọc Như đang trên đường đưa một bé sơ sinh đi bán cho một đôi vợ chồng. Sau khi bắt giữ Như, lực lượng công an tiếp tục mở rộng điều tra vụ án và bắt giữ những bị cáo còn lại.
Cũng theo cáo trạng, hai bị cáo Chu Thị Cúc Phương và Nguyễn Thị Ngọc Như mua mỗi trẻ sơ sinh với giá từ khoảng 10 đến hơn 30 triệu đồng rồi đem bán mỗi trẻ sơ sinh với giá khoảng trên 40 triệu đồng. Trong tất cả các vụ mua bán trẻ sơ sinh, Phương và Như đều là người trung gian giữa những phụ nữ sinh con nhưng không muốn nuôi và những đôi vợ chồng hiếm muộn muốn có con để nuôi.
Cụ thể, Phương là người tạo ra các trang “Hội nhóm cho và nhận con nuôi” trên mạng xã hội Facebook. Mục đích của Phương là tạo sự tương tác và tìm những người phụ nữ mang thai không muốn nuôi con để bán lại cho người muốn có con để nuôi nhằm hưởng lợi. Như không có việc làm nên thường xuyên truy cập vào nhóm “Hội nhóm cho và nhận con nuôi” với mục đích tương tự như Phương.
Bằng cách thức này, từ tháng 11/2021 đến cuối tháng 8/2022, Phương đã thực hiện 4 vụ mua bán trẻ sơ sinh, còn Như thực hiện 5 vụ; trong đó, có một vụ hai bị cáo cùng nhau phối hợp thực hiện.
Ngoài ra, để hợp thức hóa thủ tục giấy tờ đăng ký làm giấy khai sinh, định danh cho các bé, Như và Phương đã lên mạng Internet đặt làm giả các loại giấy tờ như giấy chứng sinh, giấy khai sinh, giấy xác nhận cho và nhận con, phiếu xét nghiệm ADN nhằm hợp thức hóa cho người mua con nuôi với giá từ 2 đến 7 triệu đồng/bộ hồ sơ cho mỗi bé.
Đáng chú ý, khi Phương và Như liên hệ được với những phụ nữ đang mang thai và có ý muốn bán con, hai bị cáo còn đưa các thai phụ về một địa điểm để chăm sóc chờ đến ngày sinh. Hành động này nhằm đảm bảo rằng các thai phụ sẽ không thay đổi ý định vào phút chót, cũng để đảm bảo rằng các em bé sinh ra sẽ được giao dịch một cách nhanh chóng và trót lọt.
Đây là vụ án “mua bán trẻ sơ sinh” lần đầu tiên được khởi tố và đưa ra xét xử tại Bình Dương. Vụ án đưa ra hồi chuông cảnh tỉnh về tình trạng mua bán người, đặc biệt là trẻ sơ sinh, tại Việt Nam. Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng cần phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng như thế này trong tương lai.
