Tết Bun Huột Nặm không chỉ là dịp để cộng đồng người Lào cầu chúc một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là dịp gắn kết cộng đồng, gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa dân tộc tỉnh Điện Biên.
Bun Huột Nặm - Tết té nước là lễ hội truyền thống của người Lào tại tỉnh Điện Biên nói chung và bản Na Sang 1, xã Núa Ngam, huyện Điện Biên nói riêng. Lễ hội được tổ chức với mong ước cầu cho mưa thuận gió hòa để mùa màng bội thu, muôn vật sinh sôi, phát triển; tẩy rửa những điều không may mắn của năm cũ, bước sang một năm mới gặp nhiều may mắn cho gia đình và cộng đồng.
Phần lễ chính bắt đầu với lễ cúng thần linh do nghệ nhân và các bậc cao niên trong bản chủ trì. Đây là nghi lễ tâm linh đặc trưng của người Lào, gửi gắm lời cảm tạ đến tổ tiên, trời đất, cầu mong một năm mới bình an. Tiếp đó là nghi thức buộc chỉ cổ tay. Nơi mỗi sợi chỉ tượng trưng cho lời chúc tốt lành, thể hiện sự gắn kết, đoàn kết và yêu thương giữa các thành viên trong cộng đồng. Nghi thức xin nước biểu tượng cho lòng thành kính cầu mưa thuận gió hòa và sự đồng lòng, đoàn kết của cộng đồng ở Na Sang. Bên cạnh đó, phần lễ còn có nghi thức cúng thần sông, thần suối để bắt đầu cho nghi lễ té nước cầu may được diễn ra sôi nổi, tưng bừng với sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo nhân dân, du khách tham gia lễ hội.
Ông Lò Văn Kẹo, dân tộc Lào ở bản Na Sang 1 (xã Núa Ngam) cho biết, theo quan niệm của người Lào, té nước càng nhiều thì càng mang lại nhiều may mắn, xua tan điều xui xẻo của năm cũ và đón năm mới bình an, hạnh phúc. Tết té nước thể hiện tập tục, tín ngưỡng, sự thành kính, biết ơn với người khai phá thành lập bản, thần linh và tổ tiên.
Lễ hội cũng là dịp các gia đình quây quần gặp mặt nhau sau thời gian lao động vất vả, tăng cường khối đoàn kết, giúp đỡ nhau giữa các thành viên trong cộng đồng dân tộc. Bà con dân bản, du khách cùng nhau giao lưu, thể hiện qua những trò chơi dân gian, những điệu dân vũ truyền thống và té nước cầu may.
Lần đầu tiên được trải nghiệm Tết té nước của người Lào, chị Nguyễn Lan Anh, đến từ xã Thanh Hưng (huyện Điện Biên) cảm thấy rất ấn tượng với không khí lễ hội ở đây. Tất cả mọi người đều hào hứng, thân thiện và cùng nhau hòa mình với những điệu múa lăm-vông, những trò chơi dân gian truyền thống và đặc biệt là màn té nước đặc sắc. Đây là một lễ hội rất độc đáo, mang đậm bản sắc và lan tỏa tinh thần đoàn kết, yêu thương.
Năm 2025, Tết té nước Bun Huột Nặm ở Na Sang diễn ra trong 2 ngày (12 - 13/4). Ngoài phần lễ, Tết té nước còn có các hoạt động sôi nổi, đặc sắc như: Các trò chơi dân gian truyền thống; trưng bày, quảng bá các sản phẩm văn hóa du lịch, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, ẩm thực dân tộc, các sản phẩm nông nghiệp, OCOP của địa phương; khám phá không gian trưng bày các vật dụng gắn với đời sống văn hóa, sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Lào. Bên cạnh đó là chương trình giao lưu văn nghệ với các tiết mục đặc sắc, mang đậm nét văn hóa các dân tộc Lào với sự tham gia của các đội văn nghệ quần chúng đến từ các thôn, bản trên địa bàn xã Núa Ngam, các xã thuộc huyện Điện Biên có dân tộc Lào cư trú.
Phó Chủ tịch UBND huyện Điện Biên Nông Quang Thắng cho biết, Tết té nước Bun Huột Nặm là dịp để tôn vinh, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đến nay, Tết té nước đã vượt khỏi khuôn khổ của một lễ hội dân tộc, trở thành điểm đến văn hóa du lịch hấp dẫn tại Điện Biên. Sự kiện không chỉ thu hút người dân địa phương mà còn đón đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh, góp phần quảng bá hình ảnh con người và vùng đất Điện Biên đậm đà bản sắc văn hóa các dân tộc.
Trong thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục phối hợp với các cấp, các ngành và người dân để duy trì, nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội, gắn kết với phát triển du lịch cộng đồng, nhằm vừa bảo tồn di sản vừa tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho địa phương.
Dân tộc Lào là 1 trong 19 cộng đồng dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh Điện Biên có nhiều nét văn hóa đặc sắc, trong đó có Tết té nước. Năm 2017, Lễ hội Bun Huột Nặm - Tết té nước của dân tộc Lào tại xã Núa Ngam, huyện Ðiện Biên đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
