Ông Rafael Suengas xúc động nhớ lại khoảnh khắc lịch sử khi xe tăng Quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập - một thời khắc có ý nghĩa không chỉ đối với Việt Nam mà còn với toàn thể phong trào cách mạng thế giới. Ông bày tỏ: “Chúng tôi, những người Cuba từng chiến đấu chống lại chế độ Batista, coi chiến thắng này như của chính mình. Nó chứng minh rằng một dân tộc nhỏ bé có thể đánh bại đế quốc hùng mạnh nhất”.
Theo ông Suengas - nhà cách mạng lão thành từng phụ trách Ủy ban Cuba Đoàn kết với miền Nam Việt Nam, chiến thắng 30/4/1975 không đơn thuần là một sự kiện quân sự, mà là đỉnh cao của cả một quá trình đấu tranh kiên cường, bắt nguồn từ tư tưởng Hồ Chí Minh. Ông nhấn mạnh: “Ngay từ năm 1930, khi thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc bằng sức mạnh đại đoàn kết toàn dân”.
Vị lão thành của Cách mạng Cuba đặc biệt ấn tượng với nghệ thuật “vừa đánh, vừa đàm” của Việt Nam. Trong khi quân dân miền Bắc kiên cường đối mặt với những trận B-52 rải thảm, các nhà ngoại giao vẫn giữ vững thế trận tại bàn đàm phán Paris. Ông Suengas nhận định: “Đó là sự kết hợp hoàn hảo giữa bản lĩnh quân sự và trí tuệ ngoại giao”.
Không chỉ từ góc độ chính trị - quân sự, Việt Nam trong ông Suengas còn là những ký ức sâu đậm. Nhớ lại những ngày tháng gian khổ, ánh mắt người chiến sĩ cao tuổi vẫn ánh lên khi kể về tình cảm đặc biệt giữa hai dân tộc. Khi cùng các chiến sĩ Quân Giải phóng miền Nam tham gia thu hoạch mía tại Cuba, giữa cái nắng thiêu đốt năm 1970, ông Suengas vẫn nhớ rõ hình ảnh những người đồng chí "làm việc không biết mệt mỏi, như thể đang chiến đấu trên quê hương mình". Ông bày tỏ: "Tình cảm ấy in sâu trong trái tim tôi. Chúng tôi coi Việt Nam như phần máu thịt của mình – dù hai nước cách nửa vòng Trái Đất".
Tình cảm ấy, theo ông Suengas, không chỉ là cảm xúc của riêng ông mà còn lan tỏa trong trái tim từng người dân Cuba. Trong những năm tháng ác liệt nhất, cả Cuba như nín thở theo từng diễn biến ở Việt Nam. Tình cảm đặc biệt mà nhân dân Cuba dành cho Việt Nam không chỉ thể hiện bằng những lời nói, mà còn bằng những hành động thiết thực: Giữa thời điểm chiến tranh vào năm 1964, huyền thoại ballet Alicia Alonso cùng Đoàn Ballet Quốc gia Cuba đã không quản ngại gian khổ để đến Việt Nam biểu diễn lần đầu tiên, mang tinh thần sẻ chia sâu sắc; các bác sĩ Cuba cũng tình nguyện sang hỗ trợ, điều trị cho các thương binh và người dân bị nạn của Việt Nam.
Ông Suengas trích lời Lãnh tụ Fidel Castro: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu”, đồng thời khẳng định đó không đơn thuần là câu khẩu hiệu, bởi hàng nghìn thanh niên Cuba thực sự mong muốn được sát cánh chiến đấu cùng các đồng chí Việt Nam.
Theo nhà cách mạng kỳ cựu, bài học lớn nhất từ chiến thắng 30/4 chính là sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc. Ông khẳng định: “50 năm sau ngày thống nhất, bài học Việt Nam vẫn nguyên giá trị: Một dân tộc dù nhỏ bé, nếu đoàn kết và kiên định, có thể đánh bại mọi thế lực xâm lược. Việt Nam mãi là ngọn hải đăng cho các phong trào đấu tranh vì công lý".
