Mở rộng tìm kiếm từ những đầu mối lịch sử
Theo đại diện Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, tính đến hết ngày 16/10, các lực lượng đã phát hiện, quy tập 751 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, trong đó có 316 bộ có di vật kèm theo. Kết quả gồm 718 hài cốt được quy tập riêng lẻ và 33 hài cốt tại 8 vị trí mộ tập thể, gồm 2 vị trí ở khu A và 6 vị trí ở khu B.
Sau khi tổ chức lễ truy điệu, an táng 731 hài cốt liệt sĩ, các đơn vị tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại khu B, đồng thời lưu giữ thông tin, di vật phục vụ xác minh danh tính. Phía sau mỗi hài cốt được tìm thấy là mong mỏi của những gia đình đã chờ đợi người thân qua nhiều thập kỷ.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, cho biết lễ truy điệu, an táng 731 hài cốt liệt sĩ đánh dấu việc hoàn tất giai đoạn một sau hơn 3 tháng triển khai. Trong giai đoạn tiếp theo, lực lượng chức năng mở rộng khai quật tại 12 địa điểm trong công viên, dựa trên kết quả khảo sát và kinh nghiệm từ đợt tìm kiếm trước.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, hành trình tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng bắt nguồn từ 3 bức ảnh ghi lại các hố chôn tập thể ở khu vực Nghĩa trang Đô Thành trước đây. Những hình ảnh do nhóm nghiên cứu cung cấp là cơ sở để Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh tìm nhân chứng, khảo sát và đối chiếu hiện trường.
Các đơn vị chuyên môn sử dụng radar xuyên đất và thiết bị khảo sát địa vật lý để khoanh vùng những vị trí nghi có hài cốt gần nhà truyền thống và hồ cá. Tư liệu lịch sử, lời kể của nhân chứng cùng kết quả khảo sát từng bước được đối chiếu, phục vụ việc khai quật.
Ngày 6/7, các lực lượng tìm thấy 7 bộ hài cốt đầu tiên cùng nhiều di vật như bút, lược, súng, đạn. Một giấy tờ còn dấu mực ghi tên Huỳnh Văn Quên trở thành đầu mối quan trọng để xác minh thông tin về người chiến sĩ đặc công Tiểu đoàn 1 Long An, từng tham gia trận đánh cầu Chữ Y năm 1968.
Sau nhiều năm chờ đợi, bà Nguyễn Thị Lệ, vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, cùng các thân nhân đã có mặt tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh, chứng kiến liệt sĩ được an táng.
Trường hợp này cho thấy giá trị của từng thông tin, di vật được tìm thấy trong quá trình quy tập. Tuy nhiên, phần lớn hài cốt liệt sĩ vẫn chưa xác định được danh tính. Cùng với việc mở rộng tìm kiếm, các đơn vị còn phải đối chiếu hồ sơ, xác minh di vật và phối hợp giám định để tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh.
Tìm lại tên tuổi, đáp lại mong mỏi của thân nhân
Ngày 14/10, TP Hồ Chí Minh tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng. Theo Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, hơn 3.000 người đã tham dự lễ viếng và truy điệu tại công viên.
Sau buổi lễ, các hài cốt liệt sĩ được đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh. Đến 19 giờ cùng ngày, những tiểu quách cuối cùng được hạ huyệt, hoàn tất việc an táng trong không khí trang nghiêm.
Có mặt tại công viên cùng đồng đội, ông Triệu Lẫy, ngụ phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh, xúc động khi tiễn đưa các liệt sĩ. Với những người từng khoác áo lính, cuộc trở về của đồng đội sau nhiều thập kỷ mang ý nghĩa đặc biệt.
Theo ông Lẫy, chiến dịch “500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thể hiện sự tri ân đối với những người đã hy sinh, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Những câu chuyện về liệt sĩ giúp người trẻ hiểu thêm những mất mát mà các thế hệ đi trước đã trải qua để đất nước có hòa bình.
“Thế hệ sau này phải biết sự hy sinh, đóng góp của các anh, các chị, các chú bác để dành cho chúng ta có cuộc sống tươi đẹp như ngày hôm nay”, ông Lẫy chia sẻ.
Đọc lời điếu tại lễ truy điệu, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, nhắc đến những chiến sĩ Giải phóng quân, biệt động thành và người hoạt động cách mạng kiên trung đã cống hiến tuổi thanh xuân, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Gần 60 năm nằm lại dưới lòng đô thị Sài Gòn, các liệt sĩ chưa kịp chứng kiến ngày đất nước thống nhất.
Những chiếc lược, bức ảnh cũ, lọ dầu gió, đôi dép cao su hay chiếc bình tông được tìm thấy gợi nhắc cuộc sống của những người đã khuất. Chiến tranh ác liệt và thời gian kéo dài khiến phần lớn hài cốt liệt sĩ chưa xác định được tên tuổi, quê quán. Thành phố đón các anh, các chị về yên nghỉ bên đồng chí, đồng đội, trong tình yêu thương của những người đang sống.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, chiến dịch “500 ngày đêm” sẽ tiếp tục mở rộng rà soát trên toàn địa bàn thành phố. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phải được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể, đáp lại sự mòn mỏi đợi chờ của thân nhân.
Ông yêu cầu các đơn vị hoàn thiện hồ sơ, khai thác tư liệu, gặp gỡ nhân chứng, quản lý chặt chẽ di vật và mẫu sinh phẩm để phục vụ xác định danh tính. Thành phố tiếp tục xác minh khi còn thông tin, tìm kiếm khi còn cơ sở, đồng thời bảo đảm lực lượng, phương tiện thực hiện nhiệm vụ.
