Trung thu là phải có bánh nướng, bánh dẻo. Có thể là bánh nướng, bánh dẻo từ những cửa hàng truyền thống có lịch sử tới vài ba chục năm tới dăm bảy chục năm ở Hà Nội như tiệm bánh Ninh Hương (Hàng Điếu), bà Dần (Hàng Chiếu), Bảo Phương, Tuấn Anh (Thụy Khuê).
 Một lớp học làm bánh Trung thu. |
Có thể là những kiểu bánh đã "lai Hồng Công", "lai Tàu" như Thu Hương, Anh Hoa, Nguyễn Sơn với riêng chỉ có loại bánh nướng, nhỏ xíu bằng ba ngón tay, nhưng giá thì "chát" khiến người mua cũng phải "rụng rời". Và cũng lại có một dòng bánh của các khách sạn 5 sao, với giá tất nhiên cũng 5 sao, đắt ở thương hiệu, cũng đắt cả ở hương vị lạ nữa, có lẽ chỉ chuyên dành để biếu...
Vẫn chừng ấy loại bánh, dòng bánh, "phân khúc" bánh năm nay trên thị trường bánh Trung thu Hà Nội. Nhưng, có một dòng bánh nữa, "vô giá" và mang lại sự hỉ hả hơn cho cả người làm lẫn người thưởng thức, đồng thời làm ấm lòng những người muốn níu giữ, bảo tồn những văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam: Bánh Trung thu làm tại gia.
Tìm về cội...
Nguyệt Anh (Cầu Giấy, Hà Nội) là cô gái khá hiện đại, thích du lịch nước ngoài, thích ngồi bar mỗi tối, thích ăn tiệm và thích tất cả những gì sang trọng, tầm vóc. Bao năm nay bánh Trung thu cô "nhắm" tới vẫn là bánh của khách sạn Daewoo, sau đó là khách sạn Hilton. Thế nên năm nay, khi nghe Nguyệt Anh tuyên bố sẽ tự làm bánh, cả nhà cô, cả bạn bè cô ai cũng bất ngờ và... nghi ngờ. Nhưng rồi, sau 2 ngày Nguyệt Anh theo học một lớp làm bánh của một trung tâm bánh ngọt, thì thành phẩm cô mang về đã khiến mọi người ngỡ ngàng, khâm phục. Bánh dẻo cũng vỏ mềm, mịn, nhân thanh, dễ ăn. Bánh nướng vàng óng, thơm phức vì vừa ra lò, với nhân thập cẩm truyền thống thơm mùi lá chanh, ngầy ngậy hạt bí,... rất đáng để thử. Và điều đáng nói hơn, sau mẻ bánh đầu thành công ấy, Nguyệt Anh quay sang... say mê làm bánh. Làm bánh cho gia đình ăn, làm bánh tặng bạn bè, làm bánh mang đến cho đồng nghiệp thử, rồi làm bánh để... tổ chức sinh nhật mình (cô sinh dịp tháng 9, đúng gần Trung thu). Từ chỗ chỉ làm bánh nhân truyền thống, giờ cô chuyển sang làm cả các vị hiện đại như bánh trà xanh, bánh đậu đỏ... Nguyệt Anh tâm sự: "Ban đầu cũng chỉ là tò mò muốn học cho vui, rồi khi biết làm bánh thì tôi thấy say mê thực sự. Khi làm bánh, tôi hiểu hơn về các thành phần trong bánh, đồng thời lại cũng được biết thêm về ý nghĩa của chiếc bánh nướng, bánh dẻo trong Trung thu của Việt Nam. Và quan trọng hơn, tôi thấy yêu hơn những phong tục, tập quán này của dân tộc mình. Hóa ra, lâu nay có nhiều điều mình không biết quá".
Với những cô gái trẻ như Nguyệt Anh, việc hiểu và nhận ra những giá trị của truyền thống này thực sự đáng trân trọng, bởi có lẽ lâu nay trong cái gọi là guồng quay của cuộc sống, cái gọi là kinh tế thị trường, khi mọi thứ đều sẵn có dịch vụ, thì nhiều người đã sớm quên đi việc có thể tự tay làm những chiếc bánh Trung thu, bày những mâm cỗ Trung thu như bà mình, mẹ mình đã làm lâu nay. Và đồng nghĩa với việc đã tự làm mất đi một nét đẹp tâm hồn của người con gái Việt Nam.
Phong trào tự làm bánh xem ra cũng không thực sự là mới mẻ. Vài năm nay, các chị, các cô đã ý ới rủ nhau trên mạng, dạy nhau cách làm bánh nướng, bánh dẻo. Các công thức làm bánh, từ truyền thống tới hiện đại, từ bánh nướng tới bánh dẻo cũng được đưa ra. Được "tham khảo" nhiều nhất có lẽ là công thức của Khai Tâm, một người phụ nữ Việt Nam đang sống ở Nhật, rất nổi tiếng trên mạng vì sự khéo tay, hay làm. Rồi sau đó là những công thức trên trang webtretho, banhtrungthu.info. Bên cạnh đó, là việc "giản tiện" các khâu cho những người muốn làm bánh mà không mất quá nhiều thời gian để chuẩn bị, với những nguyên liệu sẵn có "trang bị tận răng", gồm cả khuôn bánh, bột bánh, nước đường, nhân bánh...
Chính vì thế, theo Phan Anh, một nhân vật nổi tiếng trên trang web của các mẹ, ba năm nay cô đều tự làm bánh nướng, bánh dẻo. "Cũng không khó lắm đâu. Nhất là bây giờ trên các diễn đàn mạng, nhân bánh được bán sẵn, rồi nước đường cũng có bán sẵn", Phan Anh tâm sự. Còn với Hoàng Minh, thì việc làm bánh cũng khiến cô thấy vui hơn mỗi khi Trung thu về. Hoàng Minh cho biết: "Mình làm dù không ngon hoặc không đẹp bằng ngoài hàng, nhưng chất lượng thì đảm bảo. Mà quan trọng là bản thân và người được thưởng thức sẽ thấy ngon khi được ăn bánh do chính tay mình làm".
"Tết Trung thu sẽ đong đầy ý nghĩa hơn rất nhiều nếu chúng ta dành chút thời gian tự tay làm những chiếc bánh nướng, bánh dẻo xinh xắn tặng cho những người thân yêu. Mỗi chiếc bánh là sự kết tinh của tình cảm chân thành, của trái tim biết yêu thương và sự khéo léo từ đôi bàn tay" - một chuyên gia tâm lý cho biết.
Cho yêu thương
Giống như một niềm vui cần được đem "khoe", những người tự làm bánh rất muốn được "cộng đồng" cùng biết. Chính vì vậy, những "hội các mẹ làm bánh" trên web mới được hình thành. Nhưng cũng còn một cách "khoe" nữa, là trong những lớp học làm bánh do các trung tâm mở ra, chúng ta còn cùng học cách để yêu thương những người xung quanh mình.
Muốn tự tay làm tặng người yêu một hộp bánh nướng... hình trái tim, nên Thu Hà (sinh viên trường Ngoại thương - Hà Nội) đã quyết định đăng ký một lớp học làm bánh và bày cỗ Trung thu của trung tâm "Baking Center" (Hà Nội). Thu Hà kể: "Ban đầu em nghĩ sẽ khó lắm, vì đã bao giờ thử làm bánh đâu. Thế nhưng khi theo học rồi thì thấy mọi việc đều dễ dàng. Lớp học hướng dẫn cho các học viên kỹ thuật làm bánh, cũng như việc làm thế nào để từ một công thức bánh, có thể sáng tạo thêm ra các loại bánh khác với các loại nhân khác nhau theo sở thích của mình. Và đặc biệt, do phần lớn thời gian học là dành cho việc thực hành, nên chỉ sau 1 buổi học trong vòng 2,5 tiếng, với mức học phí là 149.000 đồng, em đã có thể tự làm bánh được rồi". Hà cho biết, cô đã chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, mua khuôn, để tới đúng ngày 13 tháng 8 âm lịch, sẽ làm một mẻ bánh trái tim như mong muốn tặng người yêu.
Còn với Thảo Nguyên (phố Đội Cấn, Hà Nội), điều cô mong muốn nhất sau lớp học làm bánh tại Trung tâm dạy làm bánh Chat A Thịnh (Hà Nội) lại là có thể tự tay làm bánh để bố mẹ thưởng thức, cũng như để biếu bà nội mình. "Không gì làm em vui hơn khi mang những chiếc bánh đầu tiên về nhà và chứng kiến sự mãn nguyện trên khuôn mặt mẹ em khi mang khoe với hàng xóm rằng con gái mình khéo tay thế nào...".
Càng cận kề Trung thu, thì các lớp học làm bánh Trung thu càng rộn ràng hơn. Có mặt tại một lớp học Trung thu của EZcooking (Hà Nội), chứng kiến cảnh tấp nập của học viên lớp Trung thu đặc biệt với đủ mọi lứa tuổi, mọi thế hệ trong một gia đình, mới thực sự thấy hết sự ấm áp của Trung thu năm nay. Có bà đưa cháu đi học, và cả mẹ chồng - con dâu đi học cùng nhau... Chị Thủy, người đang tham gia lớp học Tết Trung thu, tâm sự: “Giờ thấy mấy đứa con của mình suốt ngày học hành, kinh tế đầy đủ mà cũng thiệt thòi quá vì không còn những thú vui trẻ thơ. Nên tôi dù bận rộn vẫn cố gắng tự mình chuẩn bị chút gì đó cho Trung thu có không khí hơn, nhìn các con hồ hởi cùng mẹ làm bánh mà hạnh phúc thật”. Còn bà Linh, ở phố Quan Nhân (Hà Nội), vì lo ngại về chất phụ gia độc hại, rồi chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm trong bánh Trung thu bán ngoài tiệm, nên nhiều năm nay đều tự làm bánh Trung thu để con cháu, bạn bè cũng như đãi khách đến chơi. “Gần tới Trung thu, cả nhà tôi lại ngồi quây quần làm bánh, ăn bánh. Đây thực sự là cách để gắn kết tình cảm gia đình”, bà Linh tâm sự.
Chuyện làm bánh Trung thu, vì thế tưởng nhỏ mà hoàn toàn không nhỏ. Nó giống như một sự "sống dậy" của văn hóa truyền thống trong cuộc sống hiện đại hôm nay. Và nó, cũng là cách biết tự "chậm lại", trong guồng quay vội vàng của cuộc sống, mà biết trân trọng những yêu thương!
A.A
