Tại các sự kiện công nghệ đang gây sốt ở Trung Quốc, hình ảnh tôm hùm xuất hiện dày đặc từ bóng bay, băng đô cho đến thú nhồi bông trong máy gắp. Thậm chí, có nơi còn trưng bày tôm hùm sống trong bể bơm hơi. Tuy nhiên, thứ thu hút đám đông không phải là loài giáp xác này, mà là công nghệ đứng sau biểu tượng đó: OpenClaw - một công cụ trí tuệ nhân tạo tự động đang tạo nên làn sóng mới.
Từ chatbot đến trợ lý toàn năng
Theo CNN, khác với các chatbot truyền thống chỉ dừng lại ở hỏi đáp, OpenClaw hoạt động như một tác nhân AI có thể tự động thực hiện các tác vụ liên tục trên thiết bị của người dùng. Công cụ này có thể điều khiển ứng dụng, trình duyệt web hay thậm chí thiết bị nhà thông minh thông qua các lệnh gửi từ những nền tảng quen thuộc như WhatsApp.
OpenClaw được phát triển bởi lập trình viên người Áo Peter Steinberger và ra mắt vào tháng 11. Với khả năng tự động hóa mạnh mẽ, công cụ miễn phí này nhanh chóng được ca ngợi là bước tiến lớn về năng suất. Jensen Huang, CEO của Nvidia, thậm chí gọi đây là “ChatGPT tiếp theo” và là “dự án mã nguồn mở phổ biến nhất lịch sử”.
Theo phân tích của SecurityScorecard, Trung Quốc hiện là quốc gia có lượng người dùng OpenClaw lớn nhất thế giới với mức độ hoạt động gấp đôi Mỹ - thị trường đứng thứ hai. Tại đây, khái niệm “nuôi tôm hùm” đã trở thành thuật ngữ phổ biến, ám chỉ việc cài đặt và sử dụng công cụ AI này.
Các buổi gặp gỡ cộng đồng thu hút hàng trăm đến hàng nghìn người tham gia. Trên các nền tảng thương mại điện tử, dịch vụ cài đặt OpenClaw được rao bán với giá từ vài USD đến hàng trăm USD, cho thấy nhu cầu cực lớn từ thị trường.
Không chỉ người dùng cá nhân, các tập đoàn công nghệ Trung Quốc cũng nhanh chóng tung ra các phiên bản cạnh tranh như DuClaw, QClaw hay ArkClaw. Chính quyền địa phương cũng tham gia cuộc đua, đưa ra các khoản trợ cấp nhằm khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng AI để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Động lực tăng trưởng và nỗi lo mất việc
Sự bùng nổ của OpenClaw diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đối mặt với tăng trưởng chậm lại, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao và tiêu dùng nội địa suy yếu. Nhiều doanh nghiệp lớn như Haier hay XPeng đã công bố kế hoạch tích hợp AI vào sản phẩm và vận hành.
Theo khảo sát năm 2025 của KPMG, có tới 93% người lao động Trung Quốc cho biết đã sử dụng AI trong công việc, phản ánh mức độ chấp nhận công nghệ rất cao. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nỗi lo ngày càng lớn về việc làm.
Nhiều người trẻ bắt đầu nghi ngại về tương lai nghề nghiệp. Một sinh viên ngành kỹ thuật phần mềm tại Thiên Tân cho biết cô lo rằng công việc lập trình có thể không còn tồn tại khi tốt nghiệp. Trong khi đó, giới học giả cảnh báo AI như OpenClaw có thể khiến các công việc văn phòng, đặc biệt là những nhiệm vụ lặp lại như viết mã, nhanh chóng mất giá trị.
Cảnh báo rủi ro tiềm ẩn
Bên cạnh tiềm năng, OpenClaw cũng làm dấy lên lo ngại về an ninh mạng. Các cơ quan an ninh Trung Quốc đã nhiều lần cảnh báo công cụ này có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng, bao gồm chiếm quyền điều khiển từ xa và rò rỉ dữ liệu nhạy cảm.
Một thông báo từ đội ứng cứu khẩn cấp mạng quốc gia Trung Quốc hồi tháng 3 cho biết những lỗ hổng này thậm chí có thể làm tê liệt hệ thống doanh nghiệp và gây thiệt hại không thể đo đếm.
Không chỉ Trung Quốc, các tổ chức tại Mỹ cũng tỏ ra thận trọng hơn khi triển khai các công cụ AI tương tự, do lo ngại về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu cá nhân.
Theo nhận định của các chuyên gia tại Brookings Institution, công nghệ mã nguồn mở như OpenClaw giúp cộng đồng lập trình viên Trung Quốc đổi mới nhanh hơn dự kiến. Khả năng tự do chỉnh sửa và phát triển nền tảng là yếu tố quan trọng thúc đẩy tốc độ tiến hóa của hệ sinh thái AI.
Dù vậy, Trung Quốc vẫn được cho là đang đuổi kịp Mỹ trong cuộc đua công nghệ. Bắc Kinh đặt mục tiêu đạt 90% mức độ ứng dụng AI trong các lĩnh vực trọng điểm vào năm 2030, từ khoa học đến quản trị và sản xuất.
Tương lai: Cơ hội lớn đi kèm bất định
Dù còn nhiều tranh cãi, OpenClaw vẫn đang lan rộng với tốc độ nhanh chóng. Nhu cầu cài đặt công cụ này vẫn vượt xa nhu cầu gỡ bỏ, cho thấy niềm tin của người dùng vào tiềm năng mà nó mang lại.
Một số người dùng thận trọng hơn, chỉ thử nghiệm OpenClaw trên thiết bị riêng biệt trước khi cấp quyền truy cập vào dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, không ít người đã bắt đầu chuẩn bị phương án dự phòng cho tương lai, như học thêm kỹ năng mới ngoài công nghệ.
OpenClaw có thể là bước ngoặt lớn của ngành AI, nhưng cũng là một bước ngoặt đầy rủi ro, buộc cả cá nhân lẫn doanh nghiệp phải cân nhắc giữa cơ hội và hệ lụy.
Sự phổ biến của các tác nhân AI như OpenClaw cũng cho thấy một thay đổi đáng chú ý trên thị trường lao động: doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư công nghệ mà còn phải chuẩn bị lại cách tổ chức công việc. Những nhiệm vụ lặp lại có thể được tự động hóa, trong khi nhu cầu về nhân sự biết vận hành, kiểm tra và phối hợp với AI sẽ tăng lên. Đây là hướng cần được tính đến khi Việt Nam thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57, nhất là trong đào tạo kỹ năng số và hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ. Song song đó, các yêu cầu về bảo mật dữ liệu và kiểm soát quyền truy cập cũng cần được đặt ra ngay từ giai đoạn thử nghiệm.
