Phòng ngừa từ sớm, từ xa trên cơ sở chủ động phòng chống, quản trị rủi ro để thích ứng là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo tỉnh Cà Mau trong nhiều năm qua nhằm hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo vệ tính mạng, hạn chế thấp nhất thiệt hại tài sản của nhân dân.
Mưa lớn làm ngập nhiều tuyến đường đô thị tại Cà Mau, trưa 8/7/2026. Ảnh: Trung Hiếu/TTXVN
Chủ động phòng chống nhưng thiệt hại vẫn lớn
Với vị trí địa lý đặc biệt 3 mặt giáp biển, Cà Mau có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, nhất là kinh tế biển và nuôi thuỷ sản, nhưng cũng chịu tác động nặng nề của nhiều loại hình thiên tai. Mùa mưa thường xuyên xảy ra mưa dông, ngập úng cục bộ; mùa khô phải chống chọi với khô hạn, thiếu nước ngọt và xâm nhập mặn...
Để chủ động phòng chống, quản trị rủi ro do thiên tai gây ra, thời gian qua, tỉnh Cà Mau đã huy động từ nhiều nguồn lực đầu tư các công trình đê, kè bảo vệ bờ biển và đời sống, sản xuất của người dân ven biển. Quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng, với 397 cống, 31 trạm bơm điện và 1 hồ chứa nước ngọt phục vụ 3 vùng sản xuất ngọt, mặn, lợ. Ðây là những công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc chủ động điều tiết, kiểm soát nguồn nước theo thời vụ và diễn biến mặn, ngọt; duy trì nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất, hạn chế xâm nhập mặn và bảo đảm độ mặn phục vụ nuôi thuỷ sản.
Tại xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau, địa bàn nằm giáp biển Tây, kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng, khai thác thuỷ sản và lâm nghiệp, nên công tác phòng chống thiên tai được xã đặc biệt quan tâm. Ông Nguyễn Cảnh Hạnh, Phó Chủ tịch UBND xã Đá Bạc, cho biết: Ngay từ đầu năm, xã đã rà soát nguồn lực từ phương tiện, tàu thuyền, xe cho đến các cơ sở sản xuất, kinh doanh, cửa hàng mua bán thực phẩm... để khi thiên tai xảy ra có thể huy động. Ðặc biệt, tập trung đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân trong phòng chống thiên tai, nhất là trước mùa mưa bão, hướng dẫn bà con chủ động chằng chống nhà cửa, bảo vệ sản xuất đúng theo khuyến cáo của ngành chức năng.
Mặc dù đã chủ động nhiều giải pháp phòng chống thiên tai tích cực nhưng theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Phạm Văn Mười, từ đầu năm đến nay, thiên tai liên tục xảy ra, gây thiệt hại nặng; trong đó, đã làm 2 người chết; xảy ra 96 vụ sạt lở đất với tổng chiều dài khoảng 2.593 m, gây ảnh hưởng, thiệt hại 86 căn nhà; đã có 94 vụ lốc xoáy làm 9 người bị thương, thiệt hại 525 căn nhà, sập hoàn toàn, hư hỏng nặng 91 căn, tốc mái, hư hỏng nhẹ 434 căn, chìm 1 tàu cá, hư hỏng 41 trụ điện và 76 cây xanh... Tổng thiệt hại tài sản do thiên tai ước tính hơn 31,2 tỷ đồng.
Trong đợt mưa lớn, triều dâng nửa cuối tháng 9 vừa qua, địa bàn tỉnh Cà Mau đã có mưa ngập ảnh hưởng ở 21 xã, phường với diện tích lúa ngập khoảng gần 22.000 ha, trong đó, diện tích lúa thiệt hại nặng khoảng 218 ha, diện tích lúa bị ngã đổ khoảng 120 ha. Tỉnh đã huy động lực lượng giúp dân cứu lúa, thu hoạch sớm đồng thời tổ chức bơm tát, giảm thiểu thiệt hại cho người dân...
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, sở đã chỉ đạo các đơn vị quản lý vận hành hệ thống thuỷ lợi thường xuyên kiểm tra, duy tu, sửa chữa, xử lý rò rỉ, hư hỏng..., nhằm phát huy cao nhất hiệu quả các công trình. Ðồng thời, theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, khí tượng thuỷ văn, triều cường, độ mặn và các nguy cơ thiên tai để kịp thời thông tin, cảnh báo cho người dân cũng như tham mưu giải pháp ứng phó. Hiện tỉnh đang tập trung triển khai nhiệm vụ ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, thích ứng với biến đổi khí hậu, nhất là trước dự báo tác động của El Nino thời gian tới...
Từng bước thích ứng trong cả mùa mưa và mùa hạn
Nhằm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do các loại hình thiên tai gây ra, ngay từ đầu năm 2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch hành động về triển khai công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh trong năm 2026, định hướng đến năm 2030.
Trước diễn biến khó lường của mùa mưa bão năm nay, trong cuộc họp chỉ đạo khắc phục thiên tai mới đây, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh nhanh chóng rà soát các vị trí xung yếu, chủ động phương án hộ đê và siết chặt quản lý hành lang an toàn, nhằm bảo vệ công trình, sinh kế của hàng ngàn hộ dân; trong đó, đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ tuyến đê biển Tây để bảo vệ sản xuất vùng ngọt hoá của tỉnh. Tuyến đê biển Tây có chiều dài hơn 80km, kéo dài từ Tiểu Dừa đến kênh Bảy Sử, đi qua nhiều địa bàn ven biển tỉnh Cà Mau. Do thường xuyên chịu tác động của gió mùa Tây Nam, khoảng 80% chiều dài bờ biển đã và đang bị ảnh hưởng của sạt lở.
Đê biển Tây Cà Mau luôn đặt trong tình trạng báo động mỗi khi bước vào mùa mưa bão. Ảnh tư liệu: Huỳnh Anh/TTXVN
Theo cán bộ Hạt Quản lý đê điều biển Tây: đơn vị đang theo dõi sát các vị trí xung yếu, tập trung giải pháp gia cố phù hợp và sẵn sàng triển khai phương án chống tràn khi triều cường. Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, công tác quản lý hành lang an toàn đê điều cũng được tăng cường. Hành lang thông thoáng giúp lực lượng chuyên trách thuận lợi tuần tra, kiểm tra, duy tu và tiếp cận xử lý sự cố kịp thời, đồng thời ngăn các hành vi vi phạm xây dựng, lấn chiếm gây cản trở.
Một trong những mục tiêu quan trọng tỉnh Cà Mau đặt ra là tập trung chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ tập trung khắc phục hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang quản lý, chỉ đạo, điều hành trên cơ sở dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm người đứng đầu; chuyển từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo theo tác động chi tiết đến từng địa bàn, từng đối tượng.
Ðặc biệt, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương triển khai nhiệm vụ phòng chống thiên tai phải bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ thẩm quyền; gắn kết chặt chẽ với công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc và xử lý trách nhiệm theo quy định. Bên cạnh đó, phải bảo đảm đồng bộ, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm từng ngành, lĩnh vực, địa bàn và từng loại hình, cấp độ rủi ro thiên tai; tuyệt đối không được chủ quan trước bất kỳ kịch bản thiên tai nào; nghiêm túc thực hiện, không để bị động, bất ngờ.
Dự báo mùa khô 2026-2027, tình trạng hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, sụt lún đất và nguy cơ cháy rừng... trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục gay gắt do ảnh hưởng của El Nino. Theo đó, trong kế hoạch, UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các ngành, địa phương chủ động phương án ứng phó, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, sản xuất và sẵn sàng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng..., hạn chế thấp nhất thiệt hại về người, tài sản của nhà nước và nhân dân. Tỉnh cũng xác định, công tác phòng chống thiên tai phải gắn với phát triển bền vững, bảo đảm an ninh con người, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, năng lượng và ổn định xã hội. Do đó, cần sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cũng như người dân và doanh nghiệp.
