Vụ việc được phát hiện vào khoảng 13 giờ 30 ngày 12/8/2015, Cục điều tra chống buôn lậu - Tổng cục Hải quan phối hợp với Cục cảnh sát phòng chống tội phạm buôn lậu - Bộ Công an, Đồn Công an cửa khẩu quốc tế Nội Bài - Bộ Công an, Chi cục hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài - Cục hải quan thành phố Hà Nội tiến hành kiểm tra hành lý trong vali của Phạm Văn Luật.
Kết quả, tổ công tác liên ngành đã phát hiện và tạm giữ trong vali của Luật có 24 khúc ngà voi và vòng chế tác từ ngà voi, cân nặng tổng cộng 50,6 kg.
Qua điều tra, đã làm rõ: Khoảng năm 2012, Phạm Văn Luật đi xuất khẩu lao động tại nước Cộng hòa Angola, làm nghề photocopy thuê tại nhiều cửa hàng ở thủ đô Luanda của Angola. Qua quen biết xã hội với một người Việt Nam tên là Quang (quê ở tỉnh Bắc Giang, thường đến cửa hàng nơi Luật làm việc để photocopy tài liệu), Luật được Quang đề nghị chuyển ngà voi giúp Quang về Việt Nam với tiền công là 200 USD. Khi đến sân bay, sẽ có người của Quang đến sân bay nhận. Luật đồng ý nhận lời vận chuyển ngà voi giúp Quang.
Ngày 12/8/2015, Luật đi máy bay từ sân bay tại thành phố Luanda (Angola) đến sân bay Nội Bài (Việt Nam), mang theo ngà voi của Quang gửi nhập cảnh vào Việt Nam qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài. Theo chỉ đạo của Quang, Luật không làm thủ tục khai báo và thủ tục nhập cảnh với hải quan về số ngà voi này.
Sau khi bị các cơ quan chức năng phát hiện, thu giữ, Luật đã bỏ trốn đến ngày 22/12/2016 thì ra đầu thú tại cơ quan công an và khai nhận hành vi phạm tội của mình.
Qua giám định, đã kết luận: Số ngà voi thu giữ trong va li của Luật là từ ngà của loài voi Loxodonta Africana, loài này phân bố tự nhiên ở châu Phi, có tên trong phụ lục I của danh mục các loài động vật hoang dã của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp.
Cáo trạng của Viện kiểm sát nêu rõ: Mặc dù biết rõ Nhà nước nghiêm cấm việc buôn bán, vận chuyển ngà voi, nhưng vì hám lời nên ngày 12/8/2015, Phạm Văn Luật đã nhận 200 USD tiền công để vận chuyển 50,6 kg ngà voi và vòng tay chế tác từ ngà của loài voi Loxodonta Africana châu Phi, từ Angola về Việt Nam. Do vậy, đối tượng Luật đã bị Viện kiểm sát truy tố về tội “Vận chuyển hàng cấm”.
