Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), các đường dây bị phát hiện vào tháng 12 tại tỉnh Quảng Đông, miền Nam Trung Quốc, trong chiến dịch do lực lượng chống buôn lậu địa phương phối hợp triển khai. Điều tra cho thấy các đối tượng đã vận chuyển trái phép hơn 100.000 mẫu máu của phụ nữ mang thai từ 23 tỉnh thành trên cả nước ra ngoài Đại Lục để xét nghiệm giới tính thai nhi.
Cơ quan chức năng cho biết các mẫu máu được cất giấu tinh vi trong quần áo hoặc vali có đáy giả. Mỗi ống nghiệm đều được dán nhãn ghi tên thai phụ và yêu cầu xét nghiệm di truyền cụ thể. Tổng số tiền thu lợi bất chính của các đường dây này ước tính vượt 30 triệu nhân dân tệ (khoảng 4,3 triệu USD), được xem là vụ việc lớn nhất bị phanh phui trong những năm gần đây.
Các đối tượng quảng cáo dịch vụ “Xét nghiệm giới tính thai nhi không xâm lấn” trên mạng xã hội, khẳng định độ chính xác cao và không gây rủi ro. Thai phụ phải trả từ 2.000 đến 3.000 nhân dân tệ cho mỗi lần xét nghiệm, đặt lịch lấy máu thông qua các nền tảng y tế trực tuyến. Sau đó, mẫu máu được chuyển cho các đầu mối trung gian và tuồn ra nước ngoài để thực hiện xét nghiệm xác định giới tính thai nhi - một dịch vụ bị cấm tại Trung Quốc nhằm ngăn chặn nạo phá thai lựa chọn giới tính.
Về mặt kỹ thuật, việc xác định giới tính thai nhi thường được thực hiện thông qua xét nghiệm tiền sản không xâm lấn (NIPT) - phương pháp do giáo sư Dennis Lo Yuk-ming (Đại học Trung Văn Hong Kong) phát triển. Xét nghiệm này phân tích ADN thai nhi lưu hành trong máu mẹ, không chỉ giúp xác định giới tính từ rất sớm mà còn được sử dụng rộng rãi để sàng lọc các rối loạn nhiễm sắc thể như hội chứng Down.
Theo trang tin Sixth Tone, cơ quan hải quan Quảng Châu cho biết nghi phạm chính đã thu lợi hơn 7 triệu nhân dân tệ chỉ trong vòng chưa đầy 5 tháng, trong khi kẻ cầm đầu đường dây vận chuyển bỏ túi hơn 100.000 nhân dân tệ trong một năm. Đến nay, cảnh sát đã tạm giữ 26 nghi phạm để phục vụ điều tra.
Ông Zheng Zhong, thuộc Cục Chống buôn lậu Hải quan Quảng Châu, nhấn mạnh chiến dịch trấn áp nhằm bảo vệ cơ cấu dân số lành mạnh, trong bối cảnh Trung Quốc vẫn đối mặt với tình trạng mất cân bằng giới tính kéo dài.
Theo các nghiên cứu nhân khẩu học, tư tưởng chuộng con trai trong giai đoạn 1970-2017 đã khiến Trung Quốc thiếu khoảng 11,9 triệu bé gái. Dù chính sách một con được nới lỏng từ năm 2016 giúp tỷ lệ sinh bé gái tăng nhẹ, sự chênh lệch vẫn ở mức cao. Tính đến năm 2024, Trung Quốc có gần 30 triệu nam giới nhiều hơn nữ giới, với tỷ lệ khoảng 112 bé trai trên 100 bé gái, theo số liệu công bố của các cơ quan thống kê nhà nước.
Để hạn chế tình trạng này, Trung Quốc đã cấm xác định giới tính thai nhi và nạo phá thai lựa chọn giới tính từ năm 2001, trừ các trường hợp liên quan đến bệnh di truyền liên kết nhiễm sắc thể giới tính. Các cơ sở vi phạm có thể bị phạt tới sáu lần số tiền thu lợi bất hợp pháp.
Tuy nhiên, do việc xét nghiệm giới tính thai nhi không bị cấm tại một số khu vực ngoài Đại Lục như Khu Hành chính Đặc biệt Hong Kong, các đường dây xuyên biên giới vẫn tiếp tục tồn tại. Năm 2016, cảnh sát tỉnh Chiết Giang từng triệt phá một vụ tương tự khi các mẫu máu được chuyển sang Hong Kong để xét nghiệm.
Ngoài vấn đề dân số, ông Zheng Zhong cũng cảnh báo việc buôn lậu mẫu máu tiềm ẩn nguy cơ sinh học nghiêm trọng. Điều tra cho thấy nhiều ống nghiệm bị rò rỉ hoặc vỡ trong quá trình vận chuyển, có thể làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Theo luật Trung Quốc, việc vận chuyển mẫu máu ra khỏi đất nước khi chưa được cấp phép là hành vi phạm pháp, với khung hình phạt lên tới 7 năm tù đối với các trường hợp nghiêm trọng.
