Trung Quốc đã sửa đổi hai tiêu chuẩn quốc gia quy định về bộ giảm tốc bánh răng sóng (harmonic drive reducer) – một linh kiện truyền động then chốt được sử dụng trong robot công nghiệp và robot hình người. Động thái này nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và hỗ trợ sự phát triển của ngành công nghiệp máy móc chính xác của nước này.
Theo truyền thông Trung Quốc, các tiêu chuẩn này bao gồm GB/T 12601-2026 (quy định về thuật ngữ cơ bản cho bộ truyền động bánh răng sóng) và GB/T 14118-2026 (quy định về bộ giảm tốc bánh răng sóng). Đây là lần cập nhật lớn đầu tiên đối với hai tiêu chuẩn này sau hơn ba thập kỷ. Theo Nền tảng Dịch vụ công Thông tin Tiêu chuẩn Quốc gia Trung Quốc, các tiêu chuẩn sửa đổi sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2027.
Bộ giảm tốc bánh răng sóng là các thiết bị truyền động chính xác được lắp đặt trong các khớp nối của robot. Chúng hoạt động dựa trên cơ chế biến dạng đàn hồi có kiểm soát của một bánh răng linh hoạt để truyền chuyển động và mô-men xoắn, giúp robot thực hiện các thao tác chính xác trong không gian hạn chế. Loại linh kiện này được sử dụng rộng rãi trong robot công nghiệp, robot cộng tác và robot hình người.
Tầm quan trọng của các bộ giảm tốc này được dự báo sẽ còn gia tăng cùng với sự phát triển của robot hình người. Theo ước tính từ ngành, một robot hình người có thể cần đến nhiều bộ giảm tốc bánh răng sóng tại các khớp nối, biến linh kiện này trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của ngành công nghiệp robot. Theo ước tính từ công ty nghiên cứu thị trường Zhiyan Consulting, thị trường bộ giảm tốc này tại Trung Quốc đạt giá trị khoảng 3,8 tỷ NDT (570 triệu USD) năm 2025 và dự kiến sẽ tăng lên 4,8 tỷ NDT năm 2026.
Nhu cầu trong lĩnh vực chế tạo robot cũng được dự báo sẽ tăng trưởng nhanh chóng. Theo ước tính của China Insights Consultancy, lượng cung ứng bộ giảm tốc bánh răng sóng cho robot tại Trung Quốc dự kiến sẽ tăng từ 1,4 triệu đơn vị vào năm 2025 lên 20,7 triệu đơn vị vào năm 2030, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 72,4%.
Tuy nhiên, sự mở rộng này cũng đi kèm với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn đối với các nhà sản xuất Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, công ty Harmonic Drive Systems của Nhật Bản cùng các nhà cung cấp nước ngoài khác đã giữ vị thế vững chắc tại phân khúc thị trường cao cấp này.
Các nhà sản xuất Trung Quốc đã dần mở rộng sự hiện diện của mình thông qua hoạt động nghiên cứu và phát triển, cải tiến quy trình sản xuất, cũng như nỗ lực thay thế các sản phẩm nhập khẩu.
Dù đã đạt được những tiến bộ đáng kể, trọng tâm cạnh tranh hiện đang dần chuyển dịch từ việc giành thị phần sang nâng cao hiệu suất, độ tin cậy và tối ưu hóa chi phí cho sản phẩm.
Trong bối cảnh đó, hai tiêu chuẩn mới được cập nhật được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết một số thách thức nêu trên.
Tiêu chuẩn thứ nhất, GB/T 12601-2026, thiết lập một hệ thống thuật ngữ thống nhất cho toàn ngành, giúp các nhà nghiên cứu, nhà sản xuất và các đơn vị kiểm định có thể trao đổi và làm việc dựa trên những định nghĩa đồng nhất.
Tiêu chuẩn thứ hai, GB/T 14118-2026, quy định các yêu cầu đối với bộ giảm tốc bánh răng sóng, bao gồm phân loại sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng và quy trình kiểm định. Trên thực tế, tiêu chuẩn này cung cấp cho các nhà sản xuất và khách hàng một thước đo chung để đánh giá xem sản phẩm có đáp ứng được các tiêu chuẩn yêu cầu hay không.
Việc sửa đổi các tiêu chuẩn này diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp robot của Trung Quốc đang nỗ lực củng cố chuỗi cung ứng nội địa.
Năm 2023, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã ban hành các hướng dẫn phát triển robot hình người, trong đó xác định các linh kiện cốt lõi – bao gồm cả hệ thống truyền động chính xác – là những lĩnh vực trọng tâm cần đạt được tiến bộ về công nghệ.
