Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh, thông tin trên được người phụ trách Vụ Quốc tế thuộc Bộ Thương mại Trung Quốc đưa ra khi trả lời phỏng vấn về việc triển khai Nghị định thư nâng cấp ACFTA 3.0. Bộ Thương mại Trung Quốc đánh giá ACFTA 3.0 đánh dấu bước chuyển từ tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại và đầu tư truyền thống sang tăng cường phối hợp xây dựng quy tắc và tiêu chuẩn giữa hai bên. Bên cạnh các lĩnh vực hợp tác truyền thống, phiên bản mới mở rộng phạm vi điều chỉnh sang những lĩnh vực mới nổi, tạo khuôn khổ hợp tác toàn diện hơn.
Đề cập ý nghĩa của Nghị định thư mới, phía Trung Quốc cho rằng việc triển khai ACFTA 3.0 thể hiện cam kết chung của hai bên trong ủng hộ chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do, đồng thời góp phần mở rộng hợp tác kinh tế trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu còn nhiều bất định. Khuôn khổ mới hướng tới xây dựng một thị trường khu vực cởi mở, thuận lợi, an toàn, ổn định và có khả năng dự báo cao hơn, qua đó tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp và thúc đẩy hội nhập kinh tế châu Á - Thái Bình Dương.
Đối với doanh nghiệp, ACFTA 3.0 tập trung vào cả các biện pháp thuận lợi hóa thương mại tại biên giới và những lĩnh vực hợp tác sâu hơn sau biên giới. Trong lĩnh vực kinh tế số, hai bên sẽ tăng cường kết nối hạ tầng logistics và hạ tầng số, thúc đẩy hợp tác về cửa khẩu một cửa, hóa đơn điện tử, thanh toán điện tử và vận đơn điện tử; đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI). Theo phía Trung Quốc, những cơ chế này sẽ góp phần nâng cao khả năng tương thích giữa các hệ thống, giảm chi phí hoạt động và tạo môi trường thuận lợi hơn cho thương mại, đầu tư số trong khu vực có gần 2,1 tỷ dân.
Trong lĩnh vực kinh tế xanh, hai bên xác định 8 lĩnh vực ưu tiên gồm thương mại xanh, đầu tư xanh, kinh tế tuần hoàn, tài chính bền vững, công nghệ xanh, tiêu chuẩn xanh, năng lượng bền vững và phối hợp phát triển số hóa với xanh hóa. Các nội dung hợp tác bao trùm toàn bộ chuỗi từ nghiên cứu, phát triển, huy động vốn, sản xuất đến tiêu dùng và tái chế. Hai bên cũng hướng tới thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm như xe năng lượng mới và điện Mặt Trời.
Một nội dung đáng chú ý khác là hợp tác về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá sự phù hợp. Lần đầu tiên, hai bên đưa ra quy định khuyến khích tham khảo tiêu chuẩn của nhau trong trường hợp chưa có tiêu chuẩn quốc tế phù hợp, đồng thời thúc đẩy công nhận kết quả đánh giá sự phù hợp và phối hợp xây dựng quy trình đánh giá. Xe năng lượng mới và thiết bị điện, điện tử được xác định là những lĩnh vực ưu tiên. Việc tăng cường phối hợp được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm thời gian và chi phí kiểm định, chứng nhận lặp lại khi đưa sản phẩm vào các thị trường trong khu vực.
Về kết nối chuỗi cung ứng, ACFTA 3.0 lần đầu tiên đưa một chương riêng về hợp tác chuỗi cung ứng vào hiệp định thương mại tự do. Hai bên cam kết thúc đẩy lưu thông tự do các sản phẩm và dịch vụ thiết yếu, ứng dụng công nghệ số để cải thiện thuận lợi hóa thương mại, tăng cường khả năng kết nối và sức chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực. Hợp tác phát triển cơ sở hạ tầng, vận tải đa phương thức và nâng cao hiệu quả hoạt động tại các cửa khẩu cũng được chú trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về logistics và giao thông.
Ngoài ra, hai bên sẽ đẩy mạnh hợp tác hải quan thông minh, ứng dụng công nghệ số để đơn giản hóa thủ tục thông quan, rút ngắn thời gian kiểm tra và giải phóng hàng hóa. Theo ví dụ được phía Trung Quốc đưa ra, mô hình cửa khẩu thông minh có thể hướng tới hoạt động thông quan 24/24 giờ, giảm thời gian chờ đợi thông qua cơ chế doanh nghiệp nộp trước các chứng từ điện tử để các cơ quan chức năng chia sẻ, xử lý thông tin, thực hiện quy trình một lần nộp hồ sơ, một lần kiểm tra và một lần giải phóng hàng.
Các lĩnh vực khác cũng được đề cập trong Nghị định thư gồm cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, cũng như tăng cường trao đổi thông tin và hợp tác kỹ thuật trong các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động, thực vật.
Bộ Thương mại Trung Quốc lưu ý Nghị định thư nâng cấp không trực tiếp đưa ra các ưu đãi mới về tiếp cận thị trường, mà tập trung thúc đẩy sự phối hợp sâu rộng hơn về quy tắc và tiêu chuẩn, thông qua đó tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có tính dự báo cao hơn cho doanh nghiệp.
Để bảo đảm triển khai hiệu quả, Trung Quốc sẽ phối hợp với các địa phương và giới công nghiệp tổ chức các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, giúp doanh nghiệp nắm bắt những quy tắc mới và khai thác cơ hội hợp tác. Hai bên cũng sẽ phát huy vai trò của Ủy ban liên hợp Khu vực thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN, thành lập các tiểu ban chuyên trách về kinh tế số, kinh tế xanh, tiêu chuẩn và doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời tiếp tục thảo luận về các lĩnh vực mới như kinh tế số và AI.