Trongmột tuyên bố của Chính phủ Đức trước Quốc hội nước này hồi đầu năm, Thủ tướngĐức Angela Merkel khẳng định "Đức khó có thể tìm kiếm một đốt tác nào tốthơn Mỹ". Tuyên bố này được đưa ra bất chấp những xích mích từ trước đógiữa hai nước liên quan vụ bê bối nghe lén của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ(NSA).
Giờ đây, Thủ tướng Đức lên đườngcông du Mỹ, chuyến thăm đầu tiên của bà Merkel tới quốc gia đồng minh kể từ saukhi các vụ bê bối của NSA nêu trên bị phát giác mùa Thu năm ngoái. Trong bốicảnh căng thẳng leo thang ở Ukraine, trọng tâm của chuyến thăm không phải đểgiải quyết những vấn đề còn tồn đọng liên quan NSA hay hợp tác tình báo, mà làvấn đề Ukraine và những biện pháp đáp trả Nga trong trường hợp nước này tiếptục "không chịu" làm dịu tình hình.
 Ukraine và TTIP sẽ là trọng tâm thảo luận giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và Thủ tướng Đức Angela Merkel (Ảnh: DPA) |
Là những "người bạn",như cách nói của bà Merkel, thì Đức hay châu Âu nói chung và Mỹ không phải luôntìm được tiếng nói chung trong việc giải quyết các diễn biến liên quan vấn đềUkraine. Ngay từ khi xảy ra khủng hoảng, Mỹ đã chủ trương "rắn" vớiNga, trong khi châu Âu, mà Đức được xem là người dẫn lối và chi phối lớn nhất,lại muốn một cách tiếp cận song hành, đó là đe doạ đi kèm với đối thoại.
Đặcbiệt việc Mỹ gia tăng áp lực nhằm cô lập Nga đã đẩy châu Âu vào tình thế khóxử, bởi Brussels cảm thấy lo ngại về chiến lược mới này và nếu đi theo sẽ rấtkhó khăn khi muốn thúc đẩy đổi thoại với Moskva.
Thực tế, khi nói về trừngphạt, Mỹ dễ dàng hơn rất nhiều so với châu Âu, bởi họ không phụ thuộc nhiều vềkinh tế với Moskva như châu Âu và họ cũng không chịu nhiều thiệt hại nếu ápdụng biện pháp cứng rắn với Nga. Trong khi đó, mọi biện pháp trừng phạt sẽ chỉcó hiệu quả tối đa nếu được sự đồng thuận của cả Mỹ và châu Âu (như trường hợpđối với Iran). Một châu Âu ôn hoà dưới ngọn cờ của Đức đã khiến Mỹ phải đắn đovà trong bối cảnh đó, Obama cũng không dại "đơn phương độc mã", điềucó thể gây rạn nứt cho mối quan hệ giữa các đồng minh phương Tây.
Chuyến công du Mỹ và cuộc thảoluận với Tổng thống Obama tại Nhà Trắng của Thủ tướng Merkel lần này chắc chắnsẽ lấy Ukraine làm trọng tâm. Mục đích chính là tìm kiếm một chủ trương chungvới các kịch bản có thể xảy ra để ứng phó kịp thời và cương quyết trước mọidiễn biến ở Ukraine. Biện pháp trừng phạt cấp độ ba (về kinh tế) có thể sẽ làchiêu cuối cùng của phương Tây đối với Nga nếu tình hình Ukraine tiếp tục leothang nghiêm trọng hơn. Tất nhiên, EU không muốn điều đó và đang làm mọi thứ cóthể để tránh phải đi tới một quyết định như vậy.
Trong chuyến thăm Mỹ, một trongnhững sứ mệnh của quan trọng nữa của bà Merkel là Hiệp định đối tác thương mạivà đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP). Thủ tướng Merkel dự kiến sẽ có bài phátbiểu quan trọng tại Phòng Thương mại Mỹ về mối quan hệ kinh tế xuyên Đại TâyDương, trong đó Đức chủ trương kết thúc các cuộc đàm phán về thoả thuận TTIPvào cuối năm 2015.
Ukrainevà TTIP sẽ là hai chủ đề trọng tâm trong chuyến công du Mỹ của bà Merkel. Tuynhiên, với người dân Đức, họ muốn biết bà Merkel sẽ nói gì về vụ bê bối nghelén của NSA với Tổng thống Mỹ Obama khi mà trước đó bà đã khẳng định "nghelén giữa những người bạn là điều không thể chấp nhận". Chính phủ Đức nhìnnhận đây là một chủ đề phức tạp, cần có thêm thời gian, trong khi giới phântích cho rằng hai bên khó có thể được tìm được tiếng nói chung trong vấn đề nàyvà ngay cả hiệp định "không do thám nhau" mà Berlin khởi xướng cũngkhó có thể được bàn tới. Bản thân bà Merkel cũng không đặt nhiều kỳ vọng vàoviệc có thể làm sáng tỏ hành động nghe lén của NSA trong chuyến công du Mỹ khimà còn quá nhiều việc quan trọng hơn cần giải quyết.
Ngoài những vấn đề trên, dự kiếnlãnh đạo hai nước cũng sẽ thảo luận về các cuộc đàm phán với Iran liên quanchương trình hạt nhân của nước Cộng hoà Hồi giáo, về tình hình Syria,Afghanistan và Trung Đông. Bên cạnh đó, ông Obama và bà Merkel cũng sẽ thảoluận về tình hình châu Á sau khi nhà lãnh đạo Mỹ vừa kết thúc chuyến công dukéo dài 8 ngày ở châu Á, trong khi Thủ tướng Đức cũng vừa tiếp đón Chủ tịchTrung Quốc, Tổng thống Hàn Quốc và Thủ tướng Nhật Bản.
Mạnh Hùng
