Sắp tới ngày kỷ niệm 40 năm giải phóng miền Nam, cuối tháng 3 đầu tháng 4, hơn 80 phóng viên (trong đó có trên 10 nữ), biên tập viên, điện báo viên và cán bộ kỹ thuật của Thông Tấn xã Việt Nam - những người từng vượt Trường Sơn vào Nam tham gia chiến đấu trên các mặt trận ở miền Đông Nam Bộ, các chiến trường khác từ Trị Thiên qua Đà Nẵng, Phan Rang, Xuân Lộc, Bà Rịa-Vũng Tàu, Trại Đa - vít và chiến dịch Hồ Chí Minh, rồi sau chiến thắng 30/4/1975 tản về làm phóng viên các tỉnh thuộc miền Đông và miền Tây Nam Bộ mới giải phóng, đã có chuyến hành hương về căn cứ Trung ương Cục miền Nam và thăm lại nơi đóng quân của Thông Tấn Xã ở chiến Khu D tỉnh Đồng Nai và chiến khu Tân Biên tỉnh Tây Ninh. Họ, nay đã tóc bạc da mồi, đã là ông bà nội ông bà ngoại cả rồi, nhưng ai cũng hớn hở, náo nức như những chàng trai cô gái cách đây 40 năn trên đường hành quân vào Nam vậy.
 Các cựu phóng viên TTXVN trước tấm bia kỷ niệm CQ TTX tại Tây Ninh và chiến khu D. |
Men theo đường 22 từ TP Hồ Chí Minh lên thành phố Tây Ninh rồi rẽ sang đường 22B tới khu rừng quốc gia Lò gò-Xa mát, chúng tôi về lại khu rừng thuộc xã Tân Bình, giáp biên giới Campuchia. Bốn mươi năm qua đi cảnh sắc đã đổi thay, nhưng nhiều anh chị em vẫn cố đi sâu vào rừng để tìm lại những dấu vết cũ còn sót lại như các hố bom, bờ sông, khu lán trại của các bộ phận phóng viên, biên tập, điện vụ, kỹ thuật, nhà họp , nhà ăn….. Chính giữa khu TTX là một tấm bia lớn ghi lại nơi đây TTXGP (sau này là TTXVN) đã làm việc từ năm 1962 đến 1975.Phóng viên nhiếp ảnh Long Sơn cùng vợ là biên tập viên Nghĩa Đàn nhớ lại kỷ niệm 40 năm trước khi hai người yêu nhau trong lớp học GP-10 của TTXVN để chuẩn bị đi vào chiến trường. Họ cùng các anh chị em khác vượt Trường Sơn hơn hai tháng trời để tới khu vực gần cửa khẩu Tà Xía trên biên giới Việt Nam - Campuchia rồi xuống thuyền về khu căn cứ TTXGP. Tại chiến khu này hai người tổ chức lễ cưới rồi sinh cháu gái giữa rừng xanh núi đỏ với bao nhiêu vất vả, khó khăn để đến sau 30/4 họ tiến vào Sài Gòn rồi sau đó trở lại miền Bắc. (Cháu gái đó nay đang đảm nhiệm chân Phó Tổng Biên Tập tờ báo tiếng Pháp Le Courier du Việt Nam). Nhà nhiếp ảnh Long Sơn có dáng cao to khỏe khoắn hồi ở cứ được giao nhiệm vụ vừa đi chụp ảnh vừa đi tiếp phẩm cho bếp ăn. Anh kể nhiều lần gặp lính Khơ me đỏ, anh phải dúi cho bọn đó ít quà cáp thì mới đạp được xe thực phẩm về nhà ăn tập thể.
 Các phóng viên trên đường xuống các tỉnh Tây Nam Bộ 1974. |
Phóng viên Nguyễn Chiến và nhà báo Xuân Việt thì cứ đi quanh quẩn trong khu này để tìm lại dấu vết căn hầm họ đào năm xưa và kể chuyện đi lấy lá trung quân về kẹp lại thành từng tấm để lợp lán trại. Một số phóng viên khác kể về những trận càn lớn của quân Mỹ -Ngụy như Giăng-sơn Xi-ti, những đợt nã pháo và ném bom B-52 của địch xuống căn cứ, những chuyến đi công tác theo bước chân giao liên vượt qua cầu Bù Đăng xuống gần thị xã Tây Ninh hoặc đi Long An theo các đơn vị quân giải phóng tham gia nhiều chiến dịch, nhất là chiến dịch Hồ Chí Minh. Tôi là người vào trại Đa-vit (Saigòn) bằng máy bay Mỹ từ sân bay Gia Lâm nên chưa có dịp sống ở chiến khu này, do đó tôi nhờ anh em cùng đi hái lá trung quân để làm kỷ niệm. Lá trung quân là một loại lá chỉ dài chừng 20cm và rộng chừng 5cm nhưng lại là loại lá lợp lán trại ở tất cả các căn cứ của ta vì lá trung quân không bao giờ cháy dù tươi hay khô.Trở lại căn cứ, mọi người như sống lại thời trai trẻ của mình nên đa phần xưng hô mày tao nghe thật vui tai và trẻ trung sôi nổi. Sau khi đi lùng sục những nơi ghi dấu các kỷ niệm của mình, anh chị em thi nhau chụp ảnh trước tấm bia kỷ niệm rồi lên xe tới xã Tân Lập cách đó chừng 20 cây số, nơi đặt trụ sở Trung ương Cục miền Nam, bộ não của cuộc chiến chống Mỹ -Ngụy ở Miền Nam. Đường vào khu này qua nhiều nơi đóng trụ sở của các ngành các cấp khác... nay rộng chừng 8m được rải nhựa, xe chạy bon bon. Dừng lại ở ven rừng nơi có trạm đón tiếp, có quán ăn, có khu di tích lịch sử và ở sâu trong rừng là lán trại và hầm của các cán bộ lãnh đạo như lán của các dồng chí Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt, Phạm Hùng, Nguyễn Chí Thanh... Rừng vùng này không có nhiều cây cao như rừng miền Bắc, nhưng rậm rạp. Dọc trên các con đường nhỏ vào thăm các khu như cơ yếu, thông tin, văn phòng Trung ương Cục… đều còn những hố bom sau 40 năm chưa được lấp đầy ở ven rừng. Nhiều anh em kể lại rằng thời chiến tranh đi lại giữa vùng giải phóng thường là đi bộ, thỉnh thoảng kiếm được chiếc xe đạp để đi đã là may mắn lắm rồi. Đi một vòng quanh khu căn cứ này hơn một tiếng đồng hồ, chúng tôi rời đây trở lại Tây Ninh thăm Núi Bà Đen mãi tới 10 giờ đêm mới trở về TP Hồ Chí Minh.Sáng hôm sau đoàn chúng tôi tới chiến khu D. Đây là khu căn cứ của Trung Ương Cục và các cơ quan, ban ngành trong thời kỳ 1961-1962. Vùng này phía Bắc giáp với tỉnh Bình Phước, phía Tây giáp với tỉnh Bình Dương. Đây là chiến khu có từ thời chống Pháp, sau này khi cuộc chiến tranh ở miền Nam mở rộng ra, Trung ương Cục chuyển về Tân Biên (Tây Ninh) để thuận lợi hơn trong việc tiến thoái và tiếp tế từ Campuchia sang. Tại đây chúng tôi đã viếng mộ nhiều liệt sĩ hy sinh bảo vệ chiến khu D chống quân của Mỹ - Diệm càn quét cũng như các trận ném bom B-52 của địch. Khu bia kỷ niệm của TTX và Đài phát thanh giải phóng ở cùng một chỗ và được xây dựng khá khang trang, ghi dấu một thời gian ngắn hai cơ quan thông tin lớn của ta ở khu vực Đông Nam Bộ. Các phóng viên Si Thủy, Cao Phong… đã hoạt động ở đây từ 1973 cho đến sau ngày giải phóng. Bản thân tôi cũng được cơ quan đưa đi tìm Trại Đa-vít xưa, nơi mấy trăm cán bộ chiến sĩ đã sống và làm việc 822 ngày đêm ngay giữa vòng vây của địch tại rìa sân bay Tân Sơn Nhất để thi hành Hiệp định Pari lập lại hòa binh ở Việt Nam. Trại Đa-vít nay chỉ còn là một bãi cỏ chờ giao cho một dự án. Mấy chục căn nhà trước đây là nơi ở và làm việc của chúng tôi nay không còn nhà nào. Cả một khu vực khá rộng đó nay chỉ có một ngôi miếu thờ để tưởng nhớ tới những chiến sĩ đã hy sinh trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.Chuyến thăm lại chiến trường xưa đã đem lại cho chúng tôi một nguồn sinh khí mới, đưa chúng tôi trở lại thời trai trẻ của mình xẻ dọc Trường Sơn đi chiến đấu góp phần công sức vào cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam. Đó cũng là niềm tự hào của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh, cuộc chiến tranh mà TTXVN đã có tới hơn 260 phóng viên hy sinh trên khắp các chiến trường Miền Nam. Đó là những kỷ niệm không bao giờ phai mờ trong cuộc đời của chúng tôi, những nhà báo-chiến sĩ.Nguyễn Như Kim
