Do đó, muốn đi sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành này, doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ dừng ở năng lực gia công, lắp ráp truyền thống, mà cần chuyển mạnh sang làm chủ công nghệ, quản trị và đổi mới sáng tạo kênh bán hàng.
Chuyển đổi số gia tăng giá trị
Dự báo trong tương lai gần, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngành điện tử không chỉ phụ thuộc vào chi phí sản xuất mà còn nằm ở khả năng quản trị dữ liệu và mức độ tích hợp công nghệ số. Điều này đặt ra cho doanh nghiệp Việt Nam yêu cầu nâng cao năng lực quản trị chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao.
Thông tin từ Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) cho thấy, ngành điện tử toàn cầu hiện đang chứng kiến sự thay đổi sâu rộng chưa từng có với sự cạnh tranh công nghệ giữa các nền kinh tế lớn. Trong đó, xu hướng "China+1", yêu cầu về phát triển bền vững và sự bùng nổ của AI đang buộc hàng loạt tập đoàn công nghệ phải tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng, nhằm nâng cao khả năng chống chịu và tối ưu hóa chiến lược sản xuất.
Trước bối cảnh này, Việt Nam được đánh giá đang sở hữu nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu nhờ vị trí chiến lược, môi trường đầu tư ổn định, lực lượng lao động trẻ và năng lực sản xuất điện tử ngày càng mở rộng. Nếu tăng cường thúc đẩy hợp tác với những tập đoàn công nghệ toàn cầu, doanh nghiệp Việt vừa có thể gia tăng đơn hàng, vừa có cơ hội học hỏi quy trình quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và công nghệ sản xuất hiện đại.
Đại diện Công ty Dongguan Ketikesi Technology Culture Limited cho biết, tham dự những kỳ hội chợ, triển lãm chuyên ngành điện tử và thiết bị thông minh tại Việt Nam, doanh nghiệp không đơn thuần giới thiệu sản phẩm mà mong muốn tìm kiếm, kết nối ngày càng nhiều khách hàng B2C (người tiêu dùng cá nhân). Thông qua đó, doanh nghiệp từng bước khảo sát thị trường và tiến đến hợp tác sản xuất kinh doanh tại Việt Nam.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nước ngoài khác cũng chia sẻ, Việt Nam là thị trường nước ngoài quan trọng đối với họ vì nhu cầu thiết bị thông minh ngày càng lớn. Những sản phẩm chủ lực và phổ biến mà doanh nghiệp đáp ứng được thị hiếu tiêu dùng tại Việt Nam có thể kể đến là linh kiện điện thoại, điện gia dụng dành cho gia đình, thiết bị âm thanh điện tử,…
Một số chuyên gia nhận định, việc ngày càng nhiều doanh nghiệp quốc tế, trong đó có doanh nghiệp Trung Quốc tích cực tham gia hoạt động xúc tiến chuyên ngành điện tử tại Việt Nam cho thấy, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng, mà còn đang trở thành trung tâm sản xuất và kết nối chuỗi cung ứng điện tử quan trọng của khu vực Đông Nam Á. Đặc biệt, mở rộng hoạt động giao thương với nhà sản xuất thiết bị gốc/nhà thiết kế gốc hiện được xem là cánh cửa quan trọng để doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.
Bà Đỗ Thị Thuý Hương, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) phân tích, Việt Nam hiện đã và đang thể hiện quyết tâm rất mạnh trong phát triển AI, bán dẫn, chuyển đổi số và công nghiệp công nghệ cao. Đây là yếu tố và tín hiệu tích cực trong thu hút nhà đầu tư quốc tế đối với ngành điện tử.
Bà Hương cũng nhấn mạnh, Việt Nam cần từng bước tham gia vào phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế sản phẩm, thiết kế vi mạch, phần mềm nhúng, AI ứng dụng và công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao. Ngoài ra, doanh nghiệp Việt cũng phải chủ động nâng cao năng lực quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu sản xuất xanh và truy xuất nguồn gốc, bởi đây đang là điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong giai đoạn mới.
Tạo ra lợi thế cạnh tranh bằng công nghệ
Ghi nhận thực tế thị trường thương mại trực tuyến (livestream commerce) đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành kênh bán hàng chủ lực, đặc biệt bùng nổ trong ngành công nghệ tại Việt Nam. Song song đó, xu hướng livestream commerce đang phát triển nhanh, nên việc sớm nắm bắt những công nghệ lõi này sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh không thể sao chép.
Theo ông Nguyễn Đức Thịnh, Giám đốc Thương mại điện tử tại Zafago JSC, ngành điện tử và công nghệ sở hữu nền tảng công nghệ hoàn hảo cho định dạng video trực tiếp, điều này thỏa mãn yêu cầu của khách hàng từ chối việc chỉ đọc thông số mà muốn thấy trực tiếp sản phẩm. Trong khi đó, livestream được ví như vai trò "cửa hàng trải nghiệm 24/7" ngày càng đáp ứng tốt nhiều yêu cầu của người mua.
Mặt khác, xu hướng người tiêu dùng đang chuyển mạnh sang sản phẩm cá nhân hóa, tích hợp công nghệ thông minh và khả năng kết nối đa nền tảng. Vì thế, doanh nghiệp phải liên tục cập nhật công nghệ mới, cải tiến thiết kế để phát triển sản phẩm và thương hiệu riêng cho thị trường Việt Nam và Đông Nam Á.
Còn ông Trần Đức Trường, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty TNHH FPT IS - Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh cho biết, ứng dụng công nghệ không còn là lựa chọn mà là yếu tố thiết yếu để tồn tại và phát triển bền vững, mang lại tiềm năng phát triển lớn cho ngành điện tử - thiết bị thông minh. Cụ thể, Robot và AI đóng vai trò quan trọng trong tối ưu hóa nguồn nhân lực, giảm thiểu chi phí và đảm bảo quy trình vận hành trơn tru từ đơn vị sản xuất như nhà máy, nhà xưởng,… cho cơ sở kinh doanh, bán lẻ, nhà hàng, khách sạn,…
Chính vì vậy, những doanh nghiệp chậm trễ trong đầu tư AI sẽ đối mặt với nguy cơ tụt hậu so với đối thủ cạnh tranh. Hiện tại, FPT đang có nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp liên quan đến marketing, kế toán, quản trị khách hàng; đặc biệt là đối với lĩnh vực nhân sự.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Trương Tấn Phong đánh giá, sản phẩm điện tử - thiết bị thông minh Việt Nam luôn có tính đặc trưng bản địa, còn doanh nghiệp nội địa thì hiểu tâm lý tiêu dùng của người Việt Nam. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chủ động tiếp cận với khoa học kỹ thuật, công nghệ sản xuất toàn cầu thì sản phẩm Việt sẽ từng bước xây dựng được thương hiệu và cạnh tranh trên thị trường toàn mà không chỉ dừng ở thị trường nội địa.
Tuy nhiên, để hướng đến mục tiêu này, ông Phong cho rằng, doanh nghiệp Việt cần đẩy mạnh nghiên cứu đổi mới sáng tạo, quản trị sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn của đa dạng thị trường xuất khẩu; trong đó, doanh nghiệp Việt có thể khai thác lợi thế sẵn có của ngành như thiết bị điện tử thông minh, hay đồ điện gia dụng dành cho gia đình.
