Đọc hiểu là một kỹ năng phổ biến, thiết yếu và không thể thiếu trong đời sống hiện đại. Khi đọc, mắt di chuyển theo từng bước nhảy, xen kẽ giữa các khoảng dừng gọi là "điểm cố định" và các chuyển động nhanh gọi là "saccade". Trình tự giữa các điểm cố định và chuyển động này được cho là chứa nhiều thông tin giá trị về cách người đọc xử lý văn bản. Hiện nay, việc giải mã tự động những dữ liệu đó đang là lĩnh vực nghiên cứu phát triển mạnh mẽ.
Dù là báo chí, bài viết trên mạng, tiểu thuyết, công thức nấu ăn hay bài báo khoa học, mỗi loại văn bản đều có thể được tiếp cận với những mục tiêu đọc khác nhau. Hai mục tiêu phổ biến nhất là đọc để hiểu tổng quát và đọc để tìm kiếm thông tin cụ thể. Nhóm nghiên cứu đã phát triển các mô hình tính toán kết hợp giữa theo dõi chuyển động mắt và xử lý văn bản.
Trong đời sống hằng ngày, người đọc có thể theo đuổi một hoặc nhiều mục tiêu: đọc kỹ để hiểu nội dung, đọc lướt để nắm ý chính, đọc soát lỗi hay tìm kiếm thông tin cụ thể. Mỗi mục tiêu sẽ ảnh hưởng đến cách xử lý ngôn ngữ trong não và hành vi di chuyển mắt tương ứng.
Theo nhóm nghiên cứu, mô hình mà họ phát triển có thể xác định mục đích đọc của người dùng với độ chính xác khoảng 90%, và gần 80% chỉ trong vòng 2 giây từ khi bắt đầu đọc.
Phó Giáo sư Yevgeni Berzak - Trưởng phòng thí nghiệm Ngôn ngữ, Tính toán và Nhận thức của Technion - cho biết: “Nghiên cứu này là một phần trong chương trình phát triển các mô hình AI có khả năng suy luận - chỉ từ chuyển động mắt - các yếu tố then chốt như kiến thức ngôn ngữ của người đọc, cách họ tương tác với văn bản, phân biệt giữa lần đọc đầu tiên và lần đọc lại, độ dễ đọc của văn bản, thậm chí là thông tin cụ thể mà họ đang tìm kiếm”.
Công nghệ theo dõi mắt ngày càng phổ biến, rẻ hơn và chính xác hơn, hiện đã có thể tích hợp vào các thiết bị như máy tính bảng hay điện thoại thông minh. Nhóm nghiên cứu hy vọng sự phát triển này sẽ thúc đẩy ứng dụng thực tế của mô hình, mang lại lợi ích cho cả người dùng lẫn các đơn vị cung cấp nội dung trong các lĩnh vực như giáo dục, chính phủ và truyền thông.
Phó Giáo sư Berzak bày tỏ hy vọng sẽ mở rộng nghiên cứu tới trẻ em, người cao tuổi, người khiếm thính, người gặp khó khăn về nhận thức và cả người tự kỷ có rối loạn học tập./.
